Portre hakları

Portre hakları

Portre hakkı, bir bireyin kendi portresini kullanma hakkıdır. Portre, kişinin kendi fiziksel, tanınabilir kimliğinin bir görüntüsüdür. Bu, açıkça sadece yüzü değil, 'tanınabilir kimliği' ilgilendirir. Sonuçta, yüzün örtüldüğü bir fotoğraf bile tanınabilir kimliğin ihlali anlamına gelebilir.

Portre hakları, telif hakkının bir parçasıdır. Telif Hakkı Yasası, portre hakları konusunda iki durumu birbirinden ayırır: sipariş üzerine yapılmış bir portre veya sipariş üzerine yapılmamış bir portre.

Sipariş üzerine yapılmış portre:

Sipariş üzerine yapılan bir portrenin yayınlanması için, portresi yapılan kişinin izni her zaman gereklidir. Portrenin yaratıcısı olan fotoğrafçı da yayın için izin vermelidir. Sonuçta, fotoğrafçı çekilen fotoğrafın telif hakkına sahiptir. Bu nedenle, sipariş üzerine yapılan portrelerde, portre hakları ve telif hakkı yan yana bulunur. Her iki hak da birbirini belirli ölçüde kısıtlar. Telif hakkı sahibi, portre hakları nedeniyle fotoğrafı özgürce yayınlayamaz. Tersine, portre hakları sahibi de çoğu zaman, yaratıcının telif hakkı nedeniyle fotoğrafı özgürce yayınlayamaz.

Siparişsiz portre:
Prensip olarak, sipariş edilmemiş bir portre, portresi yapılan kişi yayınlanmaya karşı makul bir gerekçe gösteremediği sürece serbestçe yayınlanabilir. Makul bir gerekçe, örneğin, temel gizlilik hakkının ihlali olabilir. Öte yandan, portreyi yayınlayan kişi de ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü veya ticari çıkarlar gibi geçerli argümanlar öne sürebilir. Sonuç olarak, portre haklarıyla ilgili bir tartışma, temel haklar arasında temel bir çatışmaya hızla dönüşebilir.

Danışmanlıktan uyuşmazlık çözümüne kadar çeşitli roller üstlenebilecek bilgi ve uzmanlığa sahibiz. Portre hakları alanında deneyimli avukat ve hukuk uzmanlarından oluşan bir ekibimiz var. Olasılıkları görüşmek için bizimle iletişime geçin.

Fikri mülkiyet (IP hukuku) kapsamında portre hakları

Portre hakları, daha geniş bir alan olan Fikri Mülkiyet (IP) hukuku kapsamındadır . Telif Hakkı Kanunu'nun 19, 20 ve 21. maddelerinde düzenlenir ve fotoğrafçının telif hakkıyla yakından ilişkilidir . Diğer birçok fikri mülkiyet hakkının aksine, portre hakları tescil veya yaratıcı bir performans yoluyla değil, sadece bir kişinin tanınabilir bir şekilde tasvir edilmesiyle ortaya çıkar. Sonuç olarak, portre hakları sıklıkla görüntü üzerindeki telif hakkı ve ifade özgürlüğü (AİHS 10. Madde) ve özel hayata saygı hakkı (AİHS 8. Madde) gibi temel haklarla çatışır.

MKB Juristen'de avukatlar ve şirket içi hukuk danışmanları, uluslararası bir şirketin reklam kampanyasından, internet sitesinde memnun bir müşterisinin fotoğrafını sergilemek isteyen köşe fırıncısına kadar her ölçekteki müşteri için portre hakları konularında iş birliği yapmaktadır. Yasal düzenlemeleri uygulanabilir tavsiyelere dönüştürüyoruz.

Hukuki dayanak: Telif Hakkı Kanunu'nun 19, 20 ve 21. maddeleri

Portre hakları üç temel hükümden oluşmaktadır:

• Telif Hakkı Kanunu'nun 19. maddesi – portresi yapılan kişi (veya en yakın akrabası) sipariş üzerine yapılmış portreyi kendisi kamuya açık hale getirebilir; ancak yaratıcı telif hakkını saklı tutar.
• Telif Hakkı Kanunu'nun 20. maddesi - sipariş üzerine yapılan bir portrenin yaratıcısı, portresi yapılan kişinin izni olmadan eseri kamuya açık hale getiremez.
• Telif Hakkı Kanunu'nun 21. maddesi – sipariş üzerine yapılmamış bir portre, portresi yapılan kişinin makul bir menfaati buna karşı çıkmadığı sürece yayınlanabilir.

Hemen hemen her portre telif hakkı anlaşmazlığının temel noktası, Telif Hakkı Yasası'nın 21. maddesi kapsamındaki makul menfaat kavramıdır . Bu menfaat kişisel (gizlilik) nitelikte olabileceği gibi ticari nitelikte de olabilir.

Meşru menfaat: gizlilik mi yoksa ticari menfaat mi?

Telif Hakkı Kanunu'nun 21. maddesi anlamında meşru bir menfaat, kabaca iki kategoriye ayrılır:

• Gizlilik hakkı. Fotoğrafta yer alan kişi, (özel) görüntüsünün yayılmasını istemez. Bu bağlamda, fotoğrafın niteliği ve bağlamı, çekildiği yer ve görüntünün hassasiyeti dikkate alınır.
• Ticari çıkar. Mesleği sayesinde popülerlik kazanan herkes, bu popülerliği paraya çevirme konusunda çıkar sahibidir. Buna pazarlanabilir popülerlik.

Hakim her zaman tasvir edilen kişinin çıkarlarını (AİHS Madde 8) yayıncının çıkarlarıyla -örneğin, basın ve ifade özgürlüğü veya ticari bir çıkarla- karşılaştırır (AİHS Madde 10).

Paraya dönüştürülebilir popülerlik ve makul tazminat

Cruijff/Tirion kararında (Yüksek Mahkeme, 14 Haziran 2013), Yüksek Mahkeme, kişinin imajına sahip olma hakkının, pazarlanabilir popülerlik durumlarında yasaklanması gereken mutlak bir hak olmadığına hükmetmiştir. Ünlü bir kişi her yayına itiraz edemez. Sadece ticari bir çıkar söz konusuysa ve ek bir gizlilik çıkarı yoksa, makul bir tazminat teklif etmek belirleyici olabilir: bu tazminat, şöhret derecesini ve sömürünün ekonomik değerini yansıtmalıdır. Uygun bir tazminat teklif edilmezse, fotoğrafı çekilen kişi, ek koşullar öne sürerek yine de yayını engelleyebilir. Bu, influencer'larla, marka elçileriyle veya ünlü isimlerle çalışan markalar için büyük önem taşır; bu durum sıklıkla reklam ve tanıtım.

Portre hakları, telif hakkı ve GDPR

Bir kişinin fotoğrafıyla ilgili olarak, genellikle üç hak aynı anda devreye girer. Fotoğrafçı telif hakkına , fotoğrafta yer alan kişi tanıtım hakkına sahiptir ve tanınabilir bir portre kişisel veri oluşturduğu için Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) de geçerlidir. GDPR, rıza için belirli şartlar belirler: rıza özgür, belirli, bilgilendirilmiş ve açık olmalıdır. Bu nedenle, tanıtım hakkı için verilen rıza, GDPR anlamında otomatik olarak rıza anlamına gelmez. Görselleri ticari olarak kullanan herkes, hem tanıtım hakkını hem de gizlilik düzenlemelerini korumalıdır.

Feragatname: Onay belgesini usulüne uygun şekilde belgelemek

Önlem almak, dava açmaktan daha iyidir. Kampanyalarda, web sitelerinde, kurumsal videolarda veya sosyal medyada bireylerin görüntülerini kullanan herkes, sözde feragatname veya model sözleşme ile onaylarını belgelemelidir. Bu belge, diğer hususların yanı sıra, hangi kanallar için, hangi kullanım için ve ne kadar süreyle izin verildiğini ve tazminatın söz konusu olup olmadığını belirtir. Görüntülerde yer alan çalışanlar için, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki kullanıma ilişkin bir anlaşma, iş sözleşmesine dahil edilmeli veya iş sözleşmesinin yanında yer almalıdır. Hukuk uzmanlarımız, özel ihtiyaçlarınıza uygun olarak bu belgeleri hazırlamaktadır.

Portre haklarının ihlali: Ne yapabilirsiniz?

Portreniz izinsiz mi yayınlanıyor, yoksa birisi sizi telif hakkı ihlaliyle mi suçluyor? Bu durumda, atabileceğiniz birkaç adım var:

• İhtar mektubu. Kaldırma, düzeltme ve/veya tazminat talep eden, gerekçelendirilmiş bir mektup.
• Özet yargılama usulü. Acil durumlarda, hakim kısa sürede yayın yasağı veya kaldırma kararı verebilir.
• Tazminat. Ticari kullanım durumunda kaybedilen lisans ücretleri de dahil olmak üzere, uğranılan zararlar talep edilebilir.

Yayıncı veya girişimcinin bakış açısından, basın veya ifade özgürlüğü, haber değeri veya makul tazminat temelinde yapılan bir talebin başarı şansı olup olmadığını özel olarak değerlendiriyoruz. Bu şekilde gereksiz davaların önüne geçiyoruz.

MKB Juristen portre hakları konusunda size nasıl yardımcı oluyor?

Avukatlarımız ve şirket içi hukuk danışmanlarımız, feragatnamelerin ve medya politikalarının hazırlanmasından dava süreçlerinin yürütülmesine kadar portre haklarının tüm yelpazesinde danışmanlık hizmeti vermektedir. Büyük şirketlere ve medya kuruluşlarına olduğu kadar bireysel girişimcilere ve fotoğrafçılara da hizmet veriyoruz. Durumunuzun ne olduğunu öğrenmek ister misiniz? Herhangi bir yükümlülük altına girmeden durumunuzu görüşmek için bizimle iletişime geçin.