Expertise
Fictieve arbeidsrelatie
Advies over het risico dat een franchiserelatie als arbeidsovereenkomst wordt aangemerkt
Hoe strakker een franchisegever de formule aanstuurt, hoe groter het risico dat de relatie met de franchisenemer juridisch als arbeidsovereenkomst of fictieve dienstbetrekking wordt gezien. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor loonheffing, premies, ontslagbescherming en aansprakelijkheid. Wij adviseren franchisegevers en franchisenemers over dit risico, over de inrichting van de formule en over verweer wanneer de Belastingdienst of een franchisenemer zich op een arbeidsrelatie beroept.
- Wij werkten o.a. voor:
Wanneer wordt een franchise een arbeidsrelatie?
Franchise gaat uit van zelfstandig ondernemerschap: de franchisenemer exploiteert voor eigen rekening en risico een onderneming onder de formule van de franchisegever. Maar hoe strakker de franchisegever stuurt op werkwijze, prijzen, openingstijden, kleding, inkoop en personeelsbeleid, hoe meer de relatie kan gaan lijken op een gezagsverhouding tussen werkgever en werknemer. Wanneer een rechter of de Belastingdienst oordeelt dat in werkelijkheid sprake is van een arbeidsovereenkomst of een fictieve dienstbetrekking, heeft dat verstrekkende gevolgen.
Voor wie werken wij?
Wij staan franchisegevers bij die hun formule willen inrichten zonder het risico te lopen dat hun franchisenemers als werknemers worden aangemerkt, en franchisenemers die zich juist op een arbeidsrelatie willen beroepen of die met een herkwalificatie worden geconfronteerd. Daarnaast adviseren wij bij onderzoeken van de Belastingdienst en het UWV, en bij geschillen waarin de aard van de relatie ter discussie staat. Het onderwerp speelt in vrijwel alle franchisesectoren, maar bijzonder sterk in formules met een hoge mate van uniformiteit en sturing.
De juridische toets: wanneer is er een arbeidsovereenkomst?
Een arbeidsovereenkomst veronderstelt arbeid, loon en een gezagsverhouding (artikel 7:610 BW). Sinds het Deliveroo-arrest (HR 24 maart 2023) beoordeelt de rechter alle omstandigheden van het geval in onderling verband, waaronder de aard en duur van de werkzaamheden, de wijze waarop deze worden verricht, de mate van inbedding in de organisatie, het al dan niet bestaan van een verplichting tot persoonlijke arbeid, de hoogte en wijze van beloning, en de mate van commercieel ondernemersrisico. Bij franchise is juist die laatste factor, het zelfstandig ondernemerschap met eigen investeringen, personeel en risico, vaak doorslaggevend om wél van zelfstandigheid uit te gaan.
Fictieve dienstbetrekking
Naast de echte arbeidsovereenkomst kent de fiscale en socialezekerheidswetgeving de fictieve dienstbetrekking. Op grond van de Wet op de loonbelasting en de werknemersverzekeringen kan een arbeidsverhouding die civielrechtelijk geen arbeidsovereenkomst is, toch voor de loonheffing en premies als dienstbetrekking worden behandeld, bijvoorbeeld bij een gezagsrelatie of bij persoonlijke arbeid tegen beloning. Voor franchisegevers betekent dit dat ook zonder een formele arbeidsovereenkomst inhoudingsplicht kan ontstaan.
De Wet DBA en de handhaving
De beoordeling van arbeidsrelaties tussen opdrachtgevers en zelfstandigen valt onder de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA). De handhaving op schijnzelfstandigheid is de afgelopen jaren aangescherpt. Voor franchisegevers is dit relevant, omdat een herkwalificatie tot dienstbetrekking kan leiden tot naheffingen van loonheffing en premies, met terugwerkende kracht en mogelijk met boetes. Een zorgvuldige inrichting van de formule en de overeenkomst is daarom essentieel.
De gevolgen van herkwalificatie
Wanneer een franchiserelatie als arbeidsovereenkomst of fictieve dienstbetrekking wordt aangemerkt, zijn de gevolgen ingrijpend. Fiscaal ontstaat inhoudingsplicht voor loonheffing en premies, mogelijk met naheffing en boete over voorgaande jaren. Arbeidsrechtelijk ontstaat ontslagbescherming, loondoorbetaling bij ziekte, vakantierechten en pensioenopbouw. Civielrechtelijk kan de aansprakelijkheid van de franchisegever toenemen. En de hele formule kan ter discussie komen te staan wanneer de herkwalificatie zich tot meer franchisenemers uitstrekt.
Hoe beperkt u het risico?
Het risico op herkwalificatie wordt beperkt door de formule zo in te richten dat het zelfstandig ondernemerschap van de franchisenemer echt en zichtbaar is. Dat betekent ruimte voor eigen commercieel beleid binnen de formule, eigen investeringen en personeel, eigen prijsbeleid waar mededingingsrechtelijk vereist, eigen risico op verlies en winst, en het ontbreken van een verplichting tot persoonlijke arbeid. De franchiseovereenkomst en het handboek moeten dit ondersteunen, niet ondermijnen. Wij beoordelen de formule en de documentatie op deze punten.
mr. Jaime Boogaers
Ondernemingsrecht · Advocaat
Of een franchisenemer zelfstandige is of feitelijk werknemer, blijkt niet uit het etiket op de overeenkomst maar uit de werkelijkheid. Hoe strakker de formule stuurt, hoe belangrijker het is dat het ondernemerschap echt en zichtbaar blijft.
Waar wij bij helpen
Wij helpen franchisegevers en franchisenemers bij het beoordelen, inrichten en verdedigen van de aard van de franchiserelatie.
- Risicobeoordeling van de franchiserelatie
- Inrichting van de formule en het handboek
- Beoordeling van de gezagsverhouding
- Deliveroo-toetsing en omstandighedencatalogus
- Fictieve dienstbetrekking voor loonheffing en premies
- Wet DBA en schijnzelfstandigheid
- Verweer bij onderzoek Belastingdienst of UWV
- Naheffing, boete en bezwaar
- Herkwalificatie en ontslagbescherming
- Aanpassing van overeenkomst en formule
- Advies bij geschil over de aard van de relatie
Wanneer loopt u risico?
Het risico op herkwalificatie groeit naarmate de franchisegever strakker stuurt op de wijze waarop de franchisenemer werkt, en naarmate het zelfstandig ondernemerschap van de franchisenemer minder zichtbaar is. Een onderzoek van de Belastingdienst, een claim van een franchisenemer of een aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid kan het onderwerp acuut maken. Tijdige beoordeling van formule en documentatie beperkt het risico.
- De formule stuurt strak op werkwijze en uitstraling
- De franchisenemer heeft weinig eigen commerciële ruimte
- Er is een verplichting tot persoonlijke arbeid
- De Belastingdienst kondigt een onderzoek aan
- Een franchisenemer beroept zich op een arbeidsovereenkomst
- Er dreigt naheffing van loonheffing of premies
- U twijfelt of uw formule herkwalificatierisico loopt
- U richt een nieuwe formule in en wilt het risico voorkomen
Zelfstandigheid moet echt en zichtbaar zijn
De kern van de beoordeling is of de franchisenemer een echte zelfstandige ondernemer is. Dat blijkt niet uit het etiket op de overeenkomst, maar uit de feiten: eigen investeringen, eigen personeel, eigen commercieel beleid, eigen risico en het ontbreken van een verplichting tot persoonlijke arbeid. Wij beoordelen de formule, de overeenkomst en het handboek op deze punten en adviseren over aanpassingen die het zelfstandig ondernemerschap versterken, zonder de uniformiteit van de formule onnodig op te geven. Bij een onderzoek of geschil bouwen wij het verweer op deze feitelijke onderbouwing.
Onze aanpak
Wij beoordelen de feitelijke verhoudingen en de documentatie, en adviseren over inrichting of verweer.
01
Intake en risicobeoordeling
Wij bespreken de formule, de overeenkomst en de feitelijke gang van zaken.
02
Analyse van de relatie
Wij toetsen aan de criteria voor arbeidsovereenkomst en fictieve dienstbetrekking.
03
Advies en aanpassing
U krijgt advies over inrichting, documentatie en de versterking van zelfstandig ondernemerschap.
04
Verweer bij onderzoek
Bij een onderzoek of claim bouwen wij het verweer op de feitelijke onderbouwing.
05
Afronding
Wij begeleiden eventuele aanpassing van de formule, bezwaar of procedure.
Specialisten franchise en arbeidsrecht
Wij combineren juridische analyse met praktische ervaring in dossiers voor ondernemers, bestuurders en organisaties.
Het franchiseteam van MKBjuristen.nl werkt nauw samen met onze arbeidsrecht- en fiscaal recht-specialisten bij vraagstukken over de aard van de franchiserelatie. Wij kennen de Deliveroo-toetsing, de fictieve dienstbetrekking, de Wet DBA en de handhavingspraktijk op schijnzelfstandigheid.
Waar nodig schakelen wij collega-specialisten in: arbeidsrecht bij de toets aan artikel 7:610 BW en de gevolgen van herkwalificatie, fiscaal recht bij loonheffing, premies, naheffing en bezwaar, en ondernemingsrecht bij de inrichting van de formule en de overeenkomst.
Veelgestelde vragen over de fictieve arbeidsrelatie bij franchise
Hieronder beantwoorden wij veelgestelde vragen over het risico dat een franchiserelatie als arbeidsovereenkomst of fictieve dienstbetrekking wordt aangemerkt.
Wanneer is juridisch advies verstandig?
Juridisch advies is verstandig zodra er druk ontstaat, termijnen lopen, een wederpartij een standpunt inneemt of wanneer de financiële of strategische belangen groot zijn.
Kan MKB Juristen ook helpen als er al een conflict is?
Ja. Wij beoordelen uw rechtspositie, adviseren over de strategie en kunnen helpen met correspondentie, onderhandeling, verweer of verdere juridische stappen.
Wat kost specialistisch juridisch advies?
Specialistisch advies wordt in beginsel op uurbasis verricht. Waar mogelijk geven wij vooraf duidelijkheid over de verwachte aanpak, kosten en vervolgstappen.
Kan ik eerst vrijblijvend overleggen?
Ja. U kunt een gratis adviesgesprek aanvragen. Wij bespreken kort uw situatie en geven aan welke route waarschijnlijk verstandig is.
Bespreek het herkwalificatierisico met een specialist
Twijfelt u of uw franchiseformule risico loopt op herkwalificatie, of wordt u geconfronteerd met een claim of onderzoek? Bespreek uw situatie met een advocaat of bedrijfsjurist. U krijgt een eerste beoordeling van uw positie en de routes.
Meer expertises binnen Franchise
Bekijk ook de andere onderdelen binnen dit rechtsgebied.
Neem contact op
Laat uw gegevens achter. Wij nemen contact met u op om uw situatie kort te bespreken.
Neem contact op
Meer weten over onze dienstverlening?
Neem dan contact op met onze specialisten.
