Expertise team
Ondernemingsrecht
Strategisch advies en procedure voor bestuurders, aandeelhouders en ondernemingen
Het ondernemingsrecht raakt vrijwel iedere strategische beslissing binnen een onderneming. Wij adviseren en procederen voor bestuurders, aandeelhouders, commissarissen, vennoten en andere stakeholders bij transacties, governance, geschillen en herstructurering. Onze juristen en advocaten combineren juridische diepgang met bedrijfskundig inzicht en kiezen waar mogelijk voor de pragmatische route.
- Wij werkten o.a. voor:
Ondernemingsrecht: het juridische kader rond uw onderneming
Het ondernemingsrecht is een omvangrijk en dynamisch rechtsgebied dat de juridische positie regelt van ondernemingen en hun stakeholders. Het ziet op de oprichting, inrichting, bestuur, financiering, samenwerking, geschillen en beëindiging van vennootschappen en andere ondernemingsvormen. Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek vormt het fundament voor de besloten vennootschap (BV), de naamloze vennootschap (NV), de stichting, de vereniging en de coöperatie. Voor personenvennootschappen zoals de vennootschap onder firma (VOF), de commanditaire vennootschap (CV) en de maatschap geldt nog steeds (deels) het Wetboek van Koophandel en titel 7.13 BW.
Iedere ondernemer krijgt vrijwel dagelijks met dit rechtsgebied te maken, vaak zonder dat de juridische gevolgen direct zichtbaar zijn. Een ondertekende offerte, een bestuursbesluit zonder notulen, een investering zonder aandeelhoudersovereenkomst of een uittreding zonder ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid kan jaren later nog tot omvangrijke claims leiden. Het ondernemingsrecht is daarom geen abstract leerstuk, maar een operationeel risicokader dat continu meeloopt met de keuzes die ondernemers maken.
Voor wie werkt ons team ondernemingsrecht?
Wij staan ondernemers in het MKB bij, maar ook beursgenoteerde vennootschappen, multinationals, stichtingen, verenigingen, coöperaties en (semi-)overheden. Onze cliënten zijn bestuurders, directeur-grootaandeelhouders, aandeelhouders, commissarissen, vennoten van personenvennootschappen, investeerders, private equity-partijen, financiers, leveranciers en handelspartners. Wij adviseren op alle niveaus, van boardroom tot individuele minderheidsaandeelhouder, en kijken daarbij verder dan de juridische norm: bewijs, timing, fiscale gevolgen, arbeidsrechtelijke consequenties en commerciële belangen wegen mee in iedere afweging.
Veel cliënten schakelen ons in op een kantelpunt: vlak voor een transactie, bij een opkomend conflict, na een aansprakelijkstelling of bij dreigende insolventie. Maar het ondernemingsrecht is bij uitstek een rechtsgebied waarin tijdige preventie loont. Een goed opgestelde aandeelhoudersovereenkomst voorkomt jaren later een kostbare uitstootprocedure. Een zorgvuldig vastgelegd bestuursbesluit dekt de bestuurder bij een latere aansprakelijkstelling. Wij denken graag op het juiste moment mee.
Aandachtsgebieden binnen het ondernemingsrecht
Het ondernemingsrecht is breed. Binnen onze praktijkgroep onderscheiden wij de volgende aandachtsgebieden, die onderling vaak nauw met elkaar verweven zijn.
Fusies en overnames (M&A)
Fusies en overnames vormen een kernpraktijk binnen ons team. Wij begeleiden de gehele transactie, van Letter of Intent (LOI) of term sheet tot signing en closing. Dat omvat de keuze tussen een aandelentransactie en een activa-passivatransactie, de inrichting van de due diligence, het opstellen en onderhandelen van de koopovereenkomst (Share Purchase Agreement, SPA), het uitwerken van garanties en vrijwaringen, de keuze tussen locked box en completion accounts, MAC-clausules (Material Adverse Change), earn-outs, escrowregelingen, vendor loans en de fiscale structurering. Ook de positie van werknemers bij activatransacties (artikel 7:662 e.v. BW, overgang van onderneming) en de eventuele inspraakrol van de ondernemingsraad (artikel 25 WOR) worden meegenomen.
Aandeelhoudersovereenkomsten en aandeelhoudersrecht
Een aandeelhoudersovereenkomst regelt onderwerpen die de statuten niet of niet flexibel genoeg dekken: stemafspraken, anti-verwateringsclausules, drag along, tag along, lock-up, exit-afspraken, geschillenregelingen, niet-concurrentie en informatierechten. Wij stellen op, onderhandelen, herzien bij toetreding van investeerders en adviseren bij conflicten over de uitleg ervan. Ook adviseren wij over de verhouding tussen statuten en aandeelhoudersovereenkomst, en over de risico’s van strijdigheid daartussen.
Corporate governance
Corporate governance betreft de inrichting van bestuur, toezicht en verantwoording binnen de onderneming. Wij adviseren over de taakverdeling tussen bestuur en raad van commissarissen, het one tier board-model, het two tier board-model, besluitvormingsregels, het quorum bij algemene vergaderingen, tegenstrijdig belang (artikel 2:129 lid 6 en 2:239 lid 6 BW), informatierechten van aandeelhouders, en de positie van de ondernemingsraad. Voor (semi-)publieke en grotere private organisaties verzorgen wij ook de inrichting volgens de relevante governance-codes.
Bestuurdersaansprakelijkheid
Bestuurders dragen een persoonlijke verantwoordelijkheid die verder reikt dan menigeen beseft. Wij adviseren bestuurders bij dreigende of feitelijke aansprakelijkstelling op grond van artikel 2:9 BW (interne aansprakelijkheid), artikel 6:162 BW (externe onrechtmatige daad, waaronder de Beklamel-norm en de Ontvanger/Roelofsen-criteria) en artikel 2:138/2:248 BW (onbehoorlijk bestuur in faillissement). Daarnaast staan wij curatoren en schuldeisers bij die bestuurders aansprakelijk willen stellen. De beoordeling van een dergelijke zaak is zelden zwart-wit en vraagt om grondige analyse van bewijsstukken, bestuurshandelingen, wetenschap, causaliteit en schade.
Herstructurering, sanering en insolventie
Wanneer een onderneming financieel onder druk staat, is tijdig juridisch en strategisch handelen cruciaal. Wij begeleiden herstructureringen, sanering van schulden, onderhandelingen met financiers en schuldeisers, en trajecten onder de Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA), die sinds 1 januari 2021 een dwangakkoord buiten faillissement mogelijk maakt. Daarnaast adviseren wij bij surseance van betaling, faillissement, pre-pack en doorstart. Voor bestuurders is in deze fase extra alertheid geboden vanwege de risico’s van bestuurdersaansprakelijkheid, pauliana (artikel 42 en 47 Faillissementswet) en selectieve betaling.
Financiering en zekerheden
Wij adviseren over financieringsovereenkomsten, kredietdocumentatie, intercreditor agreements, achterstellingen en het volledige spectrum aan zekerheden, waaronder pandrecht op aandelen, vorderingen en voorraad, hypotheekrecht, borgtocht, hoofdelijkheid en de 403-verklaring. Bij borgstellingen door bestuurders en hun partners letten wij scherp op artikel 1:88 BW (toestemming echtgenoot of geregistreerd partner) en op de informatieplicht van de bank.
Aandeelhoudersgeschillen
Conflicten tussen aandeelhouders raken vrijwel altijd zowel de onderlinge verhouding als de continuïteit van de onderneming. Wij adviseren en procederen bij geschillen over uitleg van de aandeelhoudersovereenkomst, dividendpolitiek, informatieverstrekking, benoeming en ontslag van bestuurders, en bij meer formele trajecten zoals de geschillenregeling van artikel 2:335 e.v. BW (gedwongen overdracht en uittreding), de enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer en de uitkoopprocedure (artikel 2:92a en 2:201a BW).
Geschillen tussen vennoten en zakenpartners
Bij personenvennootschappen ontstaan geschillen vaak doordat de afspraken onvolledig zijn vastgelegd of door gewijzigde verhoudingen zijn achterhaald. Wij staan vennoten bij in conflicten over winstverdeling, draagplicht, voortzettingsrechten, uitsluiting, ontbinding en vereffening. Bij toetreding en uittreding van vennoten letten wij op de externe werking jegens crediteuren (onder meer het Carlande-arrest bij toetreding), op interne draagplichtafspraken en op ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid.
Oprichting, omzetting, juridische fusie en splitsing
Wij begeleiden de oprichting van vennootschappen, omzetting van rechtsvorm (bijvoorbeeld van eenmanszaak of VOF naar BV), juridische fusie, juridische splitsing en (grensoverschrijdende) zetelverplaatsing. Dit omvat statuten, oprichtingsakten, inbrengbeschrijvingen, accountantsverklaringen waar vereist, en de fiscale facilitering via geruisloze inbreng, bedrijfsfusie of aandelenfusie.
Bedrijfsopvolging en exit
Bedrijfsopvolging is zelden uitsluitend een juridische vraag. Fiscale planning (doorschuif- en bedrijfsopvolgingsregeling), familiale verhoudingen, financiering, governance en de operationele overdracht spelen evengoed mee. Wij begeleiden management buy-outs, management buy-ins, familiale opvolging en de verkoop aan strategische partijen of private equity, en richten de transactie zo in dat alle belangen geborgd zijn.
Het juridisch kader: waar staat het in de wet?
Het ondernemingsrecht is voor een groot deel gecodificeerd in Boek 2 BW, met aparte titels voor de vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, naamloze vennootschap, besloten vennootschap, stichting en de specifieke regels rond fusie, splitsing en geschillen. Voor personenvennootschappen geldt het Wetboek van Koophandel (artikel 16 e.v. WvK voor de VOF) in combinatie met de bepalingen over de maatschap in Boek 7A BW. De Faillissementswet bevat de kaders voor faillissement, surseance, schuldsanering, pauliana en sinds 2021 de WHOA.
Daarnaast spelen de Handelsregisterwet 2007, het UBO-register, de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), de Wet op het financieel toezicht (Wft), de Wet op de ondernemingsraden (WOR), de SER-fusiegedragsregels en, voor grensoverschrijdende transacties, een reeks Europese richtlijnen en verordeningen. Voor specifieke sectoren komen daar branchespecifieke regelingen bij, zoals de AFM-vergunning voor financiële instellingen, de KSA-licentie voor kansspelaanbieders en de WTZi voor zorginstellingen.
Onze werkwijze
U krijgt geen abstract juridisch verhaal, maar een praktische beoordeling van uw positie, risico’s en vervolgstappen. Waar mogelijk kiezen wij de snelste route naar het commerciële einddoel. Waar nodig procederen wij stevig, met aandacht voor bewijspositie, procespositie en kostenbeheersing. Onze juristen kijken bij iedere zaak vooruit: wat gebeurt er als deze cliënt over twee jaar in faillissement zit, als een wederpartij in echtscheiding ligt, als de Belastingdienst een boekenonderzoek begint, of als een bank weigert ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid te verlenen? Die scenario’s bouwen wij vooraf in, zonder over-lawyering.
Waarom MKBjuristen.nl?
MKBjuristen.nl is sinds 2001 actief en bedient een breed cliëntenpalet, van eenmanszaak tot multinational. Onze advocaten en bedrijfsjuristen werken in praktijkgroepen, waardoor uw dossier wordt opgepakt door de specialist die daadwerkelijk dagelijks met dit type vraag werkt. Wij combineren juridische scherpte met bedrijfskundig inzicht, communiceren helder en zonder onnodige juridische ballast, en factureren transparant. Specialistisch ondernemingsrechtelijk advies en procedure vanaf €155 per uur excl. btw, met heldere afspraken vooraf over scope en budget.
mr. Jaime Boogaers
Ondernemingsrecht · Advocaat
Als advocaat kom ik vaak in aanraking met geschillen. Meestal is een pragmatische oplossing de snelste oplossing. Maar wanneer een zaak te ver uit de hand loopt, helpt onze ervaring om alsnog tot een goede uitkomst te komen.
Expertises binnen Ondernemingsrecht
Kies het onderwerp dat het beste aansluit bij uw vraag. Onze praktijkgroep ondernemingsrecht omvat onder meer fusies en overnames, aandeelhoudersovereenkomsten, financiering en zekerheden, corporate governance, herstructurering en WHOA, insolventie en faillissement, aandeelhoudersgeschillen, geschillen tussen vennoten, bestuurdersaansprakelijkheid en bedrijfsopvolging. Twijfelt u welke route past, dan kunt u uw situatie ook eerst met ons bespreken.
Waar wij bij helpen
Wij helpen bij juridische vraagstukken waarbij snelheid, strategie en zorgvuldige beoordeling belangrijk zijn.
- Beoordeling van juridische positie en bewijsstukken
- Geschillen met klanten, leveranciers, aandeelhouders of bestuurders
- Aansprakelijkstelling, verweer en schadeclaims
- Sommatiebrieven, ingebrekestellingen en juridische correspondentie
- Onderhandelingen en schikkingsvoorstellen
- Processtrategie en begeleiding bij procedures
- Contractuele geschillen en uitleg van afspraken
- Bestuurdersaansprakelijkheid en ondernemingsrechtelijke conflicten
Wanneer schakelt u dit team in?
Het ondernemingsrecht kent veel momenten waarop een eerste juridische beoordeling het verschil maakt. Een onvolledig dichtgetimmerde transactie, een onduidelijke aandeelhoudersafspraak of een te snel gegeven reactie op een aansprakelijkstelling kan jaren later nog gevolgen hebben. De ervaring leert dat preventief juridisch advies vrijwel altijd goedkoper is dan een procedure achteraf. Schakel daarom tijdig juridische hulp in zodra een transactie, geschil of bestuursbesluit van enig belang in beeld komt.
- U overweegt een onderneming te kopen, verkopen of inbrengen
- Er ontstaat onenigheid tussen aandeelhouders, vennoten of bestuurders
- U bent persoonlijk aansprakelijk gesteld als bestuurder
- Een curator stelt vragen over bestuurshandelingen voorafgaand aan faillissement
- Een financier vraagt zekerheden of stelt eisen aan de juridische structuur
- Uw onderneming staat voor herstructurering of dreigende insolventie
- U wilt uw statuten, aandeelhoudersafspraken of governance moderniseren
- Er speelt een bedrijfsopvolging of exit binnen afzienbare termijn
- U overweegt een investeerder of private equity-partij toe te laten
- Er dreigt een enquêteprocedure of geschillenprocedure
Eerst de structuur, dan de uitvoering
Bij ondernemingsrechtelijke vraagstukken bepaalt de juridische structuur vaak de uitkomst. Wie tekent, in welke hoedanigheid, met welke zekerheden, onder welk recht en met welke fiscale gevolgen? Voordat wij aan documentatie of procedure beginnen, brengen wij de juridische, fiscale en commerciële uitgangspunten in kaart. Vervolgens bepalen wij of de oplossing ligt in onderhandeling, contract, herstructurering of procedure. Een goede deal of een sterk verweer begint bij een scherpe analyse van de positie, niet bij een snelle reactie. Daarbij denken wij ook in worst-case scenario's: wat als de wederpartij failliet gaat, overlijdt, in echtscheiding ligt, of als de Belastingdienst de transactie corrigeert? Die scenario's bouwen wij vooraf in.
Onze aanpak
Wij combineren juridische analyse met bedrijfskundig inzicht. U krijgt duidelijkheid over positie, risico's, kosten en vervolgstappen, en wij houden de commerciële uitkomst voor ogen.
01
Intake en eerste beoordeling
Wij bespreken het dossier, de stakeholders, de beschikbare stukken en het einddoel dat u voor ogen heeft.
02
Analyse van structuur en positie
Wij beoordelen vennootschapsrechtelijke verhoudingen, contracten, statuten, financiering, bewijs en aansprakelijkheidsrisico's, met betrokkenheid van fiscale of arbeidsrechtelijke specialisten waar relevant.
03
Strategie bepalen
U krijgt advies over de beste route: onderhandelen, contracteren, herstructureren, schikken of procederen, met realistische kansinschatting en kostenoverweging.
04
Uitvoering
Wij stellen documentatie op, voeren onderhandelingen, begeleiden de transactie of procederen waar dat nodig is, met heldere voortgangsrapportage.
05
Nazorg
Na afronding zorgen wij voor implementatie, eventuele KvK-mutaties, UBO-registratie en archivering, en blijven beschikbaar voor vervolgvragen.
Specialisten binnen Ondernemingsrecht
Onze specialisten combineren ondernemingsrechtelijke diepgang met praktijkervaring in transacties, governance en geschillen voor ondernemers, bestuurders en investeerders.
Het team ondernemingsrecht van MKBjuristen.nl bestaat uit advocaten en bedrijfsjuristen die zich hebben gespecialiseerd in onder meer fusies en overnames, corporate governance, herstructurering en insolventie, financiering, aandeelhoudersgeschillen en bestuurdersaansprakelijkheid. Onze juristen hebben hun sporen verdiend in dossiers voor MKB-ondernemers, familiebedrijven, beursgenoteerde vennootschappen, private equity, stichtingen en (semi-)overheden.
Waar nodig schakelen wij de expertise in van collega-specialisten uit andere praktijkgroepen: arbeidsrecht (bij overgang van onderneming of bestuurderspositie), fiscaal recht (bij structurering, BOR/DSR, omzetbelasting), vastgoedrecht (bij activatransacties met onroerend goed), IT-recht en privacy (bij SaaS- en data-gedreven targets), intellectueel eigendomsrecht (bij IP-overdracht in transacties) en insolventierecht (bij distressed M&A en pre-pack). Voor internationale dossiers werken wij samen met een breed netwerk van buitenlandse correspondenten.
Onze juristen kijken verder dan de juridische norm en denken mee over bewijs, timing, fiscale gevolgen en commerciële belangen. Cliënten waarderen onze toegankelijke werkwijze, korte lijnen en heldere communicatie. Wij werken sinds 2001 voor ondernemers, met inmiddels tientallen juristen verspreid over verschillende praktijkgroepen.
Veelgestelde vragen over ondernemingsrecht
Hieronder beantwoorden wij vijftien veelgestelde vragen over ondernemingsrecht, van aandeelhoudersovereenkomsten en bestuurdersaansprakelijkheid tot fusies, overnames, herstructurering en geschillen. Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact op voor een korte beoordeling van uw situatie.
Wat valt onder het ondernemingsrecht?
Het ondernemingsrecht omvat alle juridische regels die betrekking hebben op ondernemingen, hun bestuur, hun aandeelhouders of vennoten en hun verhouding tot externe stakeholders. Dat omvat het vennootschapsrecht (Boek 2 BW), het personenvennootschapsrecht, corporate governance, fusies en overnames, financiering en zekerheden, herstructurering en insolventie (Faillissementswet en WHOA), aandeelhoudersgeschillen, bestuurdersaansprakelijkheid en bedrijfsopvolging. Daarnaast raakt het ondernemingsrecht aan aangrenzende gebieden zoals arbeidsrecht (overgang van onderneming, bestuurderspositie), fiscaal recht (omzetbelasting bij algemeenheid van goederen, bedrijfsopvolgingsregeling), mededingingsrecht (concentratietoezicht bij fusies) en intellectueel eigendomsrecht (overdracht van IP in transacties). Ondernemingsrecht is daarmee een verzamelnaam voor een breed en sterk verweven rechtsgebied.
Wanneer is een aandeelhoudersovereenkomst verstandig?
Een aandeelhoudersovereenkomst is verstandig zodra er meer dan één aandeelhouder is, en zeker bij minderheidsbelangen, gefaseerde toetreding, family-and-friends-investeringen, samenwerking met een investeerder of bij verschillende soorten aandelen met afwijkende rechten. De overeenkomst regelt onderwerpen die de statuten niet of niet flexibel genoeg dekken, zoals stemafspraken, besluitvorming, dividendpolitiek, geschillenregeling, drag along (meeverkoopplicht), tag along (meeverkooprecht), anti-verwatering, lock-up, exit-afspraken, niet-concurrentie en informatierechten. Een goed opgestelde aandeelhoudersovereenkomst voorkomt jaren later vaak kostbare procedures. Wij stellen op, herzien bij toetreding van nieuwe investeerders en adviseren bij conflicten over de uitleg ervan.
Wat is het verschil tussen een aandeelhoudersovereenkomst en de statuten?
Statuten zijn openbaar via de Kamer van Koophandel en gelden vennootschapsrechtelijk: ze binden de vennootschap en iedere aandeelhouder, ook nieuwe. Een aandeelhoudersovereenkomst is een contractuele afspraak tussen aandeelhouders onderling, in beginsel niet openbaar, en bindt alleen de partijen die ondertekenen. Bij strijdigheid prevaleren statuten op vennootschapsrechtelijk niveau, maar contractuele afspraken kunnen aandeelhouders onderling binden en tot schadevergoeding leiden bij schending. Voor gevoelige afspraken (drag along, tag along, exit-condities, niet-concurrentie) is de aandeelhoudersovereenkomst doorgaans de aangewezen plek; voor vennootschapsrechtelijke besluitvorming is statutaire verankering vaak verstandiger. Bij toetreding van een nieuwe aandeelhouder moet altijd worden geregeld dat deze ook tot de aandeelhoudersovereenkomst toetreedt.
Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?
Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk zijn wanneer hem een persoonlijk ernstig verwijt kan worden gemaakt. De wet kent verschillende grondslagen. Op grond van artikel 2:9 BW is een bestuurder intern aansprakelijk tegenover de vennootschap bij onbehoorlijke taakvervulling. Op grond van artikel 6:162 BW kan een bestuurder extern aansprakelijk zijn jegens schuldeisers, bijvoorbeeld onder de Beklamel-norm (het aangaan van verplichtingen terwijl de bestuurder wist of behoorde te weten dat de vennootschap niet zou nakomen en geen verhaal zou bieden) of op grond van de Ontvanger/Roelofsen-criteria (betalingsonwil of frustratie van verhaal). In faillissement biedt artikel 2:138/2:248 BW de curator een aparte grondslag bij onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is, met daarbij bewijsvermoedens bij schending van de boekhoud- of publicatieplicht. De lat ligt hoog, maar de gevolgen kunnen ingrijpend zijn, ook privé.
Wat moet ik doen na een aansprakelijkstelling als bestuurder?
Reageer niet direct inhoudelijk. Een te snelle erkenning, een verkeerde toon of een onvolledige onderbouwing kan later tegen u worden gebruikt. Laat eerst beoordelen wat precies wordt verweten, op welke grondslag, met welke onderbouwing en welke bewijsstukken. Beoordeel of er sprake is van een aansprakelijkstelling door een schuldeiser, door de vennootschap zelf, door medebestuurders, door een aandeelhouder of door een curator: de verweren en proceshouding verschillen per situatie. Verzamel intern alle relevante stukken (notulen, jaarrekeningen, correspondentie, e-mails) en zorg dat deze veilig worden bewaard. Schakel uw eventuele bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O) tijdig in en meld de claim binnen de polisvoorwaarden. Pas dan kan een gedegen verweer- en onderhandelingsstrategie worden bepaald.
Wat doe ik bij een geschil met mijn medeaandeelhouder of vennoot?
Reageer niet direct inhoudelijk. Laat eerst de juridische positie, statuten, aandeelhoudersovereenkomst of vennootschapsakte beoordelen. Vaak biedt de wet of het contract een geschillenregeling, uittreedvordering (artikel 2:343 BW) of uitstootvordering (artikel 2:336 BW), of in zwaardere gevallen een enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer (artikel 2:344 e.v. BW). Bij personenvennootschappen kan ontbinding, uitsluiting van een vennoot of voortzetting met de overige vennoten aan de orde zijn. Een vroege juridische beoordeling voorkomt dat een onbedoelde uitlating of handeling later uw positie verzwakt. Vaak loont het om eerst informeel te peilen of een minnelijke regeling mogelijk is, met juridische ondersteuning op de achtergrond, voordat de zaak escaleert.
Hoe verloopt een fusie- of overnametraject?
Een overname kent doorgaans een aantal vaste fasen: oriëntatie en eerste contact, ondertekening van een geheimhoudingsovereenkomst (NDA), Letter of Intent (LOI) of term sheet, due diligence, onderhandeling van de koopovereenkomst (Share Purchase Agreement of activa-passivaovereenkomst), signing en closing. Aandachtspunten zijn onder meer de overdrachtsstructuur (aandelen- of activa/passiva-transactie), garanties en vrijwaringen, de keuze tussen locked box en completion accounts, eventuele earn-outs, MAC-clausules (Material Adverse Change), escrow-regelingen, vendor loans, fiscale gevolgen (overdrachtsbelasting, omzetbelasting bij algemeenheid van goederen ex artikel 37d Wet OB 1968, bedrijfsopvolgingsregeling), de positie van werknemers (artikel 7:662 e.v. BW bij activatransacties) en de rol van de ondernemingsraad (artikel 25 WOR). Wij begeleiden de gehele transactie en stemmen daarbij af met fiscale en arbeidsrechtelijke specialisten.
Wat is due diligence?
Due diligence is het boekenonderzoek dat een koper uitvoert voorafgaand aan een transactie. Doel is om de target onderneming te leren kennen, risico's te identificeren en de waardering, garanties, vrijwaringen en overige transactievoorwaarden hierop af te stemmen. Een due diligence kan juridisch, fiscaal, financieel, commercieel, operationeel, IT- en HR-georiënteerd zijn, of een combinatie. Een juridische due diligence beoordeelt onder meer corporate documentatie, statuten, aandeelhoudersovereenkomsten, materiële contracten (klanten, leveranciers, distributie), arbeidsovereenkomsten en pensioenregelingen, vergunningen, lopende of dreigende procedures, intellectueel eigendom, vastgoed, financiering, zekerheden en compliance met onder meer AVG en Wwft. Wij stellen due diligence-rapportages op en gebruiken de bevindingen voor de onderhandeling van garanties, vrijwaringen en eventuele koopprijsaanpassingen.
Wat houdt corporate governance in?
Corporate governance betreft de inrichting van bestuur, toezicht en verantwoording binnen de onderneming. Het omvat onder meer de taakverdeling tussen bestuur en raad van commissarissen of niet-uitvoerende bestuurders (one tier board), besluitvormingsregels, regelingen rond tegenstrijdig belang (artikel 2:129 lid 6 en 2:239 lid 6 BW), de positie van de algemene vergadering van aandeelhouders, informatieverstrekking aan aandeelhouders en de positie van de ondernemingsraad. Voor beursgenoteerde vennootschappen geldt de Nederlandse Corporate Governance Code, met een pas-toe-of-leg-uit-systematiek. Voor (semi-)publieke organisaties (zorg, onderwijs, woningcorporaties, cultuur) gelden vaak sectorspecifieke governance-codes. Wij adviseren over de inrichting en houden uw governance-documentatie actueel.
Wanneer is herstructurering of WHOA aan de orde?
Herstructurering is aan de orde wanneer een onderneming financieel of operationeel onder druk staat, maar nog levensvatbaar is of na sanering levensvatbaar kan worden. De Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) biedt sinds 1 januari 2021 de mogelijkheid om schuldeisers en aandeelhouders via een door de rechter goedgekeurd dwangakkoord buiten faillissement te binden, ook tegen de wil van een minderheid. De WHOA is bedoeld voor ondernemingen die zonder akkoord failliet zouden gaan, maar met akkoord wel kunnen voortbestaan. Het traject vraagt zorgvuldige voorbereiding, klassenindeling, waardering, een herstructureringsdeskundige of observator en strakke regie. Voor bestuurders is in deze fase extra alertheid geboden vanwege risico's van bestuurdersaansprakelijkheid, pauliana en selectieve betaling. Naast de WHOA kunnen surseance van betaling, faillissement met doorstart of pre-pack passende routes zijn.
Wat is een pre-pack en is die nog mogelijk?
Een pre-pack is een trajectvorm waarin voorafgaand aan een faillissement onder regie van een beoogd curator (stille bewindvoerder) een doorstart wordt voorbereid, met als doel zo veel mogelijk waarde voor schuldeisers en werkgelegenheid te behouden. De pre-pack heeft sinds het Smallsteps-arrest (HvJ EU 2017) en latere uitspraken een onzeker juridisch kader gekend, met name vanwege de positie van werknemers bij overgang van onderneming. De Wet overgang van onderneming in faillissement (WOVOF) beoogt deze positie te verduidelijken, maar de wet is op het moment van schrijven nog in behandeling. In de praktijk wordt nog steeds met een beoogd curator gewerkt, maar met grote zorgvuldigheid over communicatie, marktsondering en arbeidsrechtelijke gevolgen.
Wat regelt een managementovereenkomst en is dat een arbeidsovereenkomst?
Een managementovereenkomst is een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 BW) tussen een vennootschap en een management-BV, op grond waarvan de management-BV haar (vaak enige) bestuurder ter beschikking stelt om als statutair bestuurder of feitelijk leidinggevende werkzaam te zijn. De managementovereenkomst regelt de vergoeding (managementfee), taken, beëindigingsgronden, niet-concurrentie, geheimhouding en aansprakelijkheid. Of feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst hangt af van de feitelijke verhoudingen, zoals gezagsverhouding, persoonlijke arbeidsverplichting en loon. Sinds het Deliveroo-arrest (HR 24 maart 2023) toetst de rechter alle omstandigheden van het geval, waaronder ondernemerschap. Bij DGA's en statutair bestuurders met een wezenlijk aandelenbelang wordt doorgaans niet snel een arbeidsovereenkomst aangenomen, maar de Wet DBA en de aankomende handhavingspraktijk vragen alertheid.
Wat is een 403-verklaring en wanneer wordt die gebruikt?
Een 403-verklaring is een verklaring van een moedervennootschap waarin zij zich hoofdelijk aansprakelijk stelt voor schulden uit rechtshandelingen van haar dochter (artikel 2:403 BW). Wanneer deze verklaring is gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel, kan de dochter onder voorwaarden vrijstelling krijgen van de verplichting tot het opstellen, controleren en publiceren van een eigen jaarrekening en accountantscontrole. De verklaring kan worden ingetrokken, maar de aansprakelijkheid blijft bestaan voor schulden die zijn ontstaan voor de intrekking en onder voorwaarden voor latere schulden. Bij overnames is de positie onder een 403-verklaring een belangrijk aandachtspunt: een verkoper wil doorgaans worden bevrijd van overblijvende aansprakelijkheid, terwijl een koper of een schuldeiser daar juist op kan willen blijven steunen.
Wat is pauliana en waarom is dat belangrijk bij dreigende insolventie?
Pauliana is de juridische figuur op grond waarvan een schuldeiser of curator een rechtshandeling kan vernietigen die de gefailleerde voor faillissement heeft verricht en die schuldeisers heeft benadeeld. De Faillissementspauliana is geregeld in artikel 42 en 47 Faillissementswet, met onderscheid tussen onverplichte (artikel 42) en verplichte (artikel 47) rechtshandelingen. Voor onverplichte rechtshandelingen geldt een bewijsvermoeden van wetenschap van benadeling bij gelieerde partijen. Bij dreigende insolventie zijn bestuurders extra alert: het selectief betalen van bevriende crediteuren, het overdragen van activa aan een gelieerde partij of het vestigen van zekerheden voor bestaande schulden kan na faillissement worden teruggedraaid en bovendien tot bestuurdersaansprakelijkheid leiden. Tijdige en zorgvuldige juridische begeleiding is in deze fase essentieel.
Wat kost een ondernemingsrechtelijk advies of procedure?
Onze tarieven beginnen bij €155 per uur exclusief btw voor specialistisch ondernemingsrechtelijk advies. Voor afgebakende producten (oprichting BV, modelaandeelhoudersovereenkomst, standaard managementovereenkomst) werken wij ook met vaste prijzen. Bij grotere trajecten zoals fusies, overnames en omvangrijke procedures maken wij vooraf een inschatting van het te verwachten budget en de scope, met duidelijke afspraken over rapportage en eventuele aanvullende fasen. Bij geschillen wegen wij de proceskansen, de financiële belangen en de kosten af tegen alternatieve routes (sommatie, schikking, mediation, bindend advies, kort geding, bodemprocedure). U krijgt altijd vooraf inzicht in de aanpak en de kosten, zodat u zelf een afgewogen keuze kunt maken.
Bespreek uw ondernemingsrechtelijke vraag met een specialist
Staat u voor een transactie, geschil, herstructurering of bestuursvraagstuk? Bespreek uw situatie met een advocaat of bedrijfsjurist ondernemingsrecht. U krijgt een eerste beoordeling en helderheid over de mogelijke route, zonder verplichtingen.
Neem contact op
Laat uw gegevens achter. Wij nemen contact met u op om uw situatie kort te bespreken en een eerste juridische beoordeling te geven.
Neem contact op
Meer weten over onze dienstverlening?
Neem dan contact op met onze specialisten.
