Conflicthantering en collectieve belangenbehartiging

Conflicten binnen een franchiseformule

Een franchiseformule is een samenwerking tussen ongelijke partijen met deels parallelle en deels tegengestelde belangen. De franchisegever wil uniformiteit, schaalvoordeel en regie over de formule, de franchisenemer wil een gezonde lokale onderneming en een redelijk rendement op zijn investering. Wanneer die belangen botsen, ontstaan conflicten over fees en inkoopvoorwaarden, over wijzigingen van de formule, over online verkoopkanalen die met de winkel concurreren, over exclusiviteit van het rayon, of over de uitleg van de overeenkomst. Zulke conflicten raken vaak meer dan één franchisenemer tegelijk.

Voor wie werken wij?

Wij staan zowel franchisegevers als franchisenemers bij. Aan de zijde van franchisenemers treden wij op voor individuele ondernemers, voor groepen franchisenemers die zich verenigen, en voor franchiseraden en vertegenwoordigende verenigingen die de collectieve belangen behartigen. Aan de zijde van franchisegevers adviseren wij over een zorgvuldig overlegproces, over het beheersen van collectieve geschillen en over het voorkomen van escalatie. Onze rol verschilt per positie, maar de inzet is steeds een werkbare en juridisch houdbare uitkomst.

Individueel of collectief?

Een franchisegeschil kan individueel zijn, wanneer één franchisenemer een conflict heeft over zijn eigen overeenkomst, of collectief, wanneer een wijziging of beslissing van de franchisegever alle of veel franchisenemers tegelijk raakt. Collectieve geschillen ontstaan vaak rond een wijziging van de formule, een aanpassing van het fee-model, de introductie van een online kanaal of een ingrijpende koerswijziging. De Wet franchise heeft de positie van franchisenemers bij dit soort beslissingen versterkt, met name via het overleg- en instemmingsrecht.

Het overleg- en instemmingsrecht

De Wet franchise verplicht de franchisegever tot ten minste eenmaal per jaar overleg met de franchisenemers (artikel 7:919 BW). Daarnaast geldt op grond van artikel 7:921 BW een instemmingsvereiste: voor bepaalde wijzigingen van de franchiseovereenkomst of de formule, of voor het invoeren van een afgeleide formule, is voorafgaande instemming van de franchisenemers vereist wanneer de wijziging een door partijen overeengekomen drempelbedrag overschrijdt, of bij gebreke van een drempel wanneer de wijziging een bepaalde financiële impact heeft. Dit instemmingsrecht is een krachtig instrument bij collectieve belangenbehartiging.

Collectieve belangenbehartiging

Franchisenemers organiseren hun collectieve belangen vaak via een franchiseraad of een vereniging van franchisenemers. Zo’n collectief kan namens de aangesloten franchisenemers overleg voeren, juridisch advies inwinnen, onderhandelen over wijzigingen en, waar nodig, gezamenlijk procederen. Collectief optreden versterkt de onderhandelingspositie en verdeelt de kosten en risico’s van een geschil. Wij adviseren over de inrichting van een collectief, over de mandatering en besluitvorming, en over de juridische routes die een collectief openstaan.

Routes voor geschilbeslechting

Een franchisegeschil kan via verschillende wegen worden opgelost. Onderhandeling en overleg, eventueel binnen het wettelijk verplichte jaarlijkse overleg, zijn doorgaans het startpunt. Mediation kan effectief zijn wanneer de samenwerking moet voortduren. Een kort geding biedt uitkomst bij acute situaties, zoals een dreigende eenzijdige wijziging of een online kanaal dat per direct wordt uitgerold. Een bodemprocedure is aangewezen voor principiële geschillen over de uitleg van de overeenkomst of de geldigheid van een wijziging. Sommige formules kennen een eigen geschillencommissie of arbitrage.

Onze werkwijze

Wij beoordelen eerst de overeenkomst, de formuledocumentatie, het verloop van het overleg en de aard van het geschil. Daarna bepalen wij of de meest effectieve route ligt in overleg, mediation, kort geding of bodemprocedure, en of een individuele dan wel collectieve aanpak het meest kansrijk is. Bij collectieve dossiers letten wij scherp op de interne besluitvorming en mandatering, zodat het collectief slagvaardig en juridisch zuiver kan optreden.