Franchiseoverleg en franchiseraad

Overleg en zeggenschap binnen de franchiseformule

Een franchiseformule functioneert het best wanneer franchisegever en franchisenemers met elkaar in gesprek zijn over de koers, de wijzigingen en de gang van zaken. De Wet franchise heeft dit overleg sinds 1 januari 2021 niet alleen aangemoedigd maar deels verplicht gesteld, en heeft franchisenemers een instemmingsrecht gegeven bij ingrijpende wijzigingen. Goed ingericht overleg voorkomt conflicten en versterkt de formule; slecht ingericht overleg is een bron van geschillen over de geldigheid van wijzigingen.

Voor wie werken wij?

Wij staan zowel franchisegevers als franchisenemers bij. Aan de zijde van de franchisegever adviseren wij over een zorgvuldig en juridisch houdbaar overlegproces, over de vraag wanneer instemming vereist is, en over de inrichting van de overlegstructuur. Aan de zijde van franchisenemers adviseren wij individuele ondernemers, franchiseraden en verenigingen over hun rechten, over de uitoefening van het instemmingsrecht en over de inrichting van het collectief overleg.

Het jaarlijkse overleg

Artikel 7:916 lid 3 BW verplicht de franchisegever om ten minste eenmaal per jaar te overleggen met zijn franchisenemers. Dit overleg betreft onder meer de uitvoering van de franchiseovereenkomst, de voorgenomen wijzigingen en de algemene gang van zaken binnen de formule. Het overleg is meer dan een formaliteit: een zorgvuldig gevoerd overleg is mede bepalend voor de vraag of een wijziging of beslissing later juridisch standhoudt. Wij adviseren over de inrichting, de agenda en de verslaglegging van dit overleg.

Het instemmingsrecht

Artikel 7:921 BW geeft franchisenemers een instemmingsrecht. Voor het wijzigen van de franchiseovereenkomst, voor wijzigingen in de formule en voor het invoeren van een afgeleide formule via welke de franchisegever zelf of via derden goederen of diensten aanbiedt, is voorafgaande instemming vereist wanneer de wijziging een door partijen overeengekomen drempelbedrag overschrijdt. Is geen drempelbedrag overeengekomen, dan is instemming vereist wanneer de wijziging een vereiste investering meebrengt of een financiële gevolg heeft dat in redelijkheid niet van de franchisenemer kan worden gevergd zonder instemming. De precieze vormgeving van het instemmingsrecht is vaak onderwerp van discussie.

Drempelbedragen

De Wet franchise gaat uit van een door partijen overeengekomen drempelbedrag waarboven instemming vereist is. Het overeenkomen van een werkbaar en redelijk drempelbedrag is in het belang van beide partijen: de franchisegever krijgt duidelijkheid over wanneer hij vrij kan handelen, en de franchisenemer behoudt zeggenschap bij ingrijpende wijzigingen. Ontbreekt een drempelbedrag, dan ontstaat al snel discussie over de vraag of een wijziging instemmingsplichtig was. Wij adviseren over het vaststellen en vastleggen van een passend drempelbedrag.

De franchiseraad

Een franchiseraad is een vertegenwoordigend orgaan van franchisenemers dat het collectief overleg met de franchisegever voert. De franchiseraad is in de Wet franchise niet verplicht voorgeschreven, maar wordt in veel formules vrijwillig ingericht omdat het overleg daarmee gestructureerd en slagvaardig verloopt. Voor de geldigheid van het collectief overleg en de uitoefening van het instemmingsrecht is van belang dat de franchiseraad een helder mandaat heeft, dat de besluitvorming zuiver verloopt en dat duidelijk is namens wie de raad spreekt. Wij adviseren over de inrichting, het reglement en het mandaat van de franchiseraad.

Onze werkwijze

Wij beoordelen eerst de franchiseovereenkomst, de eventuele overlegstructuur en de wijze waarop het instemmingsrecht is vormgegeven. Daarna adviseren wij, afhankelijk van uw positie, over de inrichting van een houdbaar overlegproces, over de uitoefening of beoordeling van het instemmingsrecht, of over de oprichting en het mandaat van een franchiseraad. Bij geschillen over de geldigheid van een wijziging bouwen wij de positie op het verloop van het overleg en de wettelijke instemmingsregels.

Onderdeel van Franchise Juridisch Advies

Het overleg en de franchiseraad zijn een onderdeel van het bredere Franchise Juridisch Advies van MKB Juristen. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden zowel internationale franchiseconcerns als de zelfstandige franchisenemer, van de landelijke formule tot de bakker op de hoek. Of het nu gaat om de franchiseovereenkomst, precontractuele informatie, de afgeleide formule of een geschil over de geldigheid van een wijziging: wij plaatsen het overleg- en instemmingsvraagstuk altijd in de context van de hele formule.

De afgeleide formule en concurrentie door de franchisegever

Een veelvoorkomend twistpunt bij overleg en instemming is de afgeleide formule. Daarvan is sprake wanneer de franchisegever zelf of via derden goederen of diensten aanbiedt onder een andere formule dan de franchiseformule, terwijl die afgeleide formule met de franchiseformule concurreert. Artikel 7:921 BW koppelt het instemmingsrecht uitdrukkelijk aan het invoeren van zo’n afgeleide formule wanneer dit de overeengekomen drempelwaarde overschrijdt of, bij gebreke daarvan, financiële gevolgen heeft die in redelijkheid niet zonder instemming van de franchisenemer kunnen worden gevergd. Daarnaast moet de franchisegever de franchisenemer op grond van artikel 7:916 BW al vooraf informeren over de mate waarin en de wijze waarop hij met de franchisenemer kan concurreren, al dan niet via een afgeleide formule. Wij beoordelen of een voorgenomen webshop, eigen vestiging of nevenformule instemmingsplichtig is en adviseren over de onderhandeling daarover.

Informatierecht, adviesrecht en instemmingsrecht

Het overleg binnen een formule rust op drie samenhangende rechten van de franchisenemer. Het informatierecht houdt in dat de franchisegever de franchisenemer tijdig en volledig informeert over voorgenomen wijzigingen, vereiste investeringen en de gang van zaken binnen de formule; dit recht is in de kern verankerd in artikel 7:916 BW. Het adviesrecht ziet op de mogelijkheid van de franchisenemers of de franchiseraad om over voorgenomen besluiten te adviseren voordat zij worden genomen; dit recht is vaak vormgegeven in de franchiseovereenkomst of het reglement van de franchiseraad. Het instemmingsrecht van artikel 7:921 BW is het zwaarste recht: voor instemmingsplichtige wijzigingen is voorafgaande goedkeuring vereist. Wij adviseren over de afbakening tussen deze drie rechten, zodat duidelijk is wanneer informeren volstaat, wanneer advies moet worden gevraagd en wanneer instemming verplicht is.

Franchiseraad of franchisevereniging?

Voor het collectief overleg en de uitoefening van het instemmingsrecht kunnen franchisenemers kiezen tussen een franchiseraad en een franchisevereniging. Een franchiseraad is doorgaans een informeel overlegorgaan zonder eigen rechtspersoonlijkheid; de leden vertegenwoordigen de franchisenemers, maar de raad moet zijn mandaat per onderwerp aan de achterban ontlenen. Een franchisevereniging is een rechtspersoon met statuten, waarin het mandaat en de bindende werking van besluiten vooraf zijn geregeld; dat geeft één duidelijk aanspreekpunt en heldere mandaatregels. Voor het rechtsgeldig uitoefenen van het instemmingsrecht is cruciaal dat helder is namens wie wordt ingestemd en of de meerderheid van de in Nederland gevestigde franchisenemers, dan wel iedere geraakte franchisenemer afzonderlijk, moet instemmen. Wij adviseren franchisenemers over de keuze tussen beide vormen en over de inrichting van de statuten of het reglement.