Opzetten en wijzigen franchiseformule

Een franchiseformule opzetten en onderhouden

Het opzetten van een franchiseformule is meer dan het kopiëren van een modelovereenkomst. Het is het juridisch vastleggen van een beproefd ondernemingsconcept, op een wijze die de formule beschermt, de franchisenemers bindt en voldoet aan de dwingendrechtelijke eisen van de Wet franchise. Een goed opgezette formule voorkomt jaren later conflicten over informatie, goodwill, wijzigingen en beëindiging. En omdat formules meebewegen met de markt, moet een formule ook kunnen worden gewijzigd, binnen de grenzen die de wet daaraan stelt.

Voor wie werken wij?

Wij staan franchisegevers bij die een nieuwe formule opzetten, ondernemers die hun succesvolle onderneming willen omvormen tot franchiseformule, bestaande franchisegevers die hun documentatie willen moderniseren of aan de Wet franchise willen aanpassen, en formule-eigenaren die hun formule willen wijzigen of uitbreiden met een afgeleide formule. Daarnaast adviseren wij investeerders die een formule willen opbouwen of professionaliseren.

De juridische bouwstenen van een formule

De franchiseovereenkomst

De franchiseovereenkomst is het juridische hart van de formule. Zij regelt onder meer de verlening van het recht om de formule te exploiteren, de fees, de looptijd en verlenging, de exclusiviteit en het rayon, de inkoop- en kwaliteitseisen, de geheimhouding, het non-concurrentiebeding, de goodwillregeling en de beëindiging. De Wet franchise stelt aan een aantal van deze onderwerpen dwingende eisen, die in de overeenkomst correct moeten worden verwerkt.

Het franchisehandboek

Het handboek bevat de operationele uitwerking van de formule: werkwijzen, huisstijl, kwaliteitsnormen, procedures en knowhow. Het handboek is doorgaans dynamisch en wordt periodiek geactualiseerd. Belangrijk is de verhouding tussen overeenkomst en handboek: wijzigingen via het handboek mogen niet worden gebruikt om dwingende bepalingen of het instemmingsrecht te omzeilen.

De precontractuele informatie

De Wet franchise verplicht de franchisegever om de aspirant-franchisenemer tijdig, en ten minste vier weken voor het sluiten van de overeenkomst, een reeks gegevens te verstrekken (artikel 7:913 en 7:914 BW), waaronder de ontwerpovereenkomst, financiële informatie en gegevens over de formule. Deze precontractuele fase met de standstill-periode moet juist bij het opzetten van een formule goed worden ingericht.

Merk, handelsnaam en knowhow

De formule ontleent haar waarde aan het merk, de handelsnaam en de knowhow. Een deugdelijke merkregistratie, sluitende licentieafspraken en bescherming van de knowhow via geheimhouding zijn onmisbaar. Zonder deze bescherming is de formule kwetsbaar, zeker bij beëindiging of bij een geschil met een franchisenemer.

Een formule wijzigen

Een formule moet kunnen meebewegen met de markt, maar de Wet franchise stelt grenzen aan eenzijdige wijziging. Voor ingrijpende wijzigingen van de overeenkomst of de formule, en voor het invoeren van een afgeleide formule, kan instemming van de franchisenemers vereist zijn (artikel 7:921 BW). Of instemming nodig is, hangt af van een overeengekomen drempelbedrag of van de financiële impact van de wijziging. Een wijziging die zonder de vereiste instemming wordt doorgevoerd, houdt geen stand. Wij adviseren over de inrichting van een wijzigingsbevoegdheid die werkbaar is en tegelijk de wet respecteert.

Onze werkwijze

Bij het opzetten van een formule beginnen wij met het ondernemingsconcept en de commerciële doelen, en bouwen wij van daaruit de overeenkomst, het handboek, de precontractuele informatie en de IE-bescherming op. Bij het wijzigen van een bestaande formule beoordelen wij eerst de bestaande documentatie en de grenzen van het instemmingsrecht, en adviseren wij over een houdbare wijzigingsroute. Bij iedere stap denken wij vooruit: wat gebeurt er bij groei, bij geschil en bij beëindiging?

Welke franchisestructuur past bij uw formule?

Bij het opzetten van een formule is de keuze van de structuur bepalend voor de jaren daarna. Een hardfranchiseformule legt de werkwijze, inkoop en presentatie strak vast; een softfranchiseformule laat de franchisenemer meer eigen ruimte. Bij internationale of regionale groei komt master franchise in beeld, waarbij een masterfranchisenemer in een gebied zelf subfranchisenemers werft. Elke structuur stelt andere eisen aan de overeenkomst, de fees en de zeggenschap. Wij adviseren zowel het internationale concern dat een keten uitrolt als de ondernemer met één succesvolle zaak die de bakker op de hoek tot formulewinkel wil maken, en kiezen samen met u de structuur die bij uw ambitie en sector past.

Mededingingsrecht en verticale afspraken in de formule

Een formule staat of valt bij uniformiteit, maar de afspraken die uniformiteit borgen, raken het mededingingsrecht. Exclusiviteit en rayonbescherming, inkoopverplichtingen, het non-concurrentiebeding en afspraken over verkoopprijzen worden beoordeeld onder het kartelverbod (artikel 6 Mededingingswet en artikel 101 VWEU) en de Europese Groepsvrijstelling voor verticale overeenkomsten. Een vaste of minimale wederverkoopprijs is in beginsel verboden; een adviesprijs of maximumprijs is onder voorwaarden toegestaan. Wij toetsen de formule-afspraken aan deze regels, zodat de overeenkomst de formule beschermt zonder mededingingsrechtelijk onderuit te gaan.

Overleg, instemmingsrecht en de franchiseraad

De Wet franchise verplicht de franchisegever tot bijstand en tot ten minste jaarlijks overleg met de franchisenemers (artikel 7:919 BW). Daarnaast geldt een instemmingsrecht: ingrijpende wijzigingen van de formule en het invoeren van een afgeleide formule kunnen instemming van de franchisenemers vereisen (artikel 7:921 BW), waarbij een overeengekomen drempelbedrag of de financiële impact bepaalt of die instemming nodig is. Wie een formule opzet, doet er goed aan de overlegstructuur, een eventuele franchiseraad en een franchisenemersvereniging meteen werkbaar in te richten. Een goed ingericht overleg voorkomt dat noodzakelijke wijzigingen later op het instemmingsrecht stuklopen.

Beëindiging, goodwill en het non-concurrentiebeding

Een formule ontwerpt u ook voor het moment waarop een franchisenemer vertrekt. De Wet franchise verplicht tot een regeling over de wijze waarop bij beëindiging de goodwill wordt vastgesteld en vergoed (artikel 7:920 BW). Een post-contractueel non-concurrentiebeding is alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen, niet langer duurt dan één jaar, beperkt is tot het gebied waarin de franchisenemer actief was en onmisbaar is om de knowhow te beschermen (eveneens artikel 7:920 BW). Deze bepalingen zijn van dwingend recht: afwijken ten nadele van een in Nederland gevestigde franchisenemer is niet mogelijk (artikel 7:922 BW). Door beëindiging, goodwill en concurrentie al bij de opzet goed te regelen, voorkomt u dat juist het einde van een samenwerking tot een kostbaar geschil leidt.

Franchiseteam: van internationaal concern tot de bakker op de hoek

Het opzetten en wijzigen van een franchiseformule vraagt om zowel ondernemingsrechtelijke als contractuele kennis. Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen samen in één team, zodat u zowel scherp juridisch advies als praktische, ondernemersgerichte begeleiding krijgt. Wij bedienen het internationale concern dat een keten uitrolt én de ondernemer die zijn eerste formulewinkel opzet, tegen heldere tarieven. Deze pagina maakt deel uit van onze bredere expertise Franchise Juridisch Advies, waar u terecht kunt voor alle juridische vraagstukken rond franchise.