Precontractuele verplichtingen

De precontractuele fase: informatie en standstill

De beslissing om franchisenemer te worden is ingrijpend: er worden investeringen gedaan, financieringen aangegaan en jaren van ondernemerschap aan een formule verbonden. De wetgever heeft daarom de fase voorafgaand aan het sluiten van de franchiseovereenkomst stevig gereguleerd. De Wet franchise verplicht de franchisegever tot het tijdig en volledig verstrekken van informatie, en tot het in acht nemen van een standstill-periode, zodat de aspirant-franchisenemer een weloverwogen beslissing kan nemen. Het niet naleven van deze verplichtingen heeft juridische gevolgen.

Voor wie werken wij?

Wij staan franchisegevers bij die hun precontractuele proces correct willen inrichten, en aspirant- en zittende franchisenemers die zich afvragen of zij voorafgaand aan het tekenen volledig en juist zijn geïnformeerd. Wanneer een franchisenemer achteraf ontdekt dat de prognoses te rooskleurig waren, dat essentiële informatie ontbrak of dat de standstill-periode niet is nageleefd, beoordelen wij de positie en de mogelijke aanspraken. Aan de zijde van de franchisegever beoordelen en verbeteren wij het informatieproces om aansprakelijkheid te voorkomen.

De informatieplicht

Artikel 7:913 BW verplicht de franchisegever om de aspirant-franchisenemer tijdig informatie te verstrekken die deze nodig heeft om een weloverwogen beslissing te nemen. Het gaat onder meer om de ontwerpfranchiseovereenkomst inclusief bijlagen, informatie over de aan de franchise verbonden financiële verplichtingen en investeringen, informatie over de wijze en frequentie van het overleg, gegevens over een eventuele afgeleide formule, en, voor zover beschikbaar, informatie over de financiële positie van de formule. De informatie moet juist en volledig zijn.

De standstill-periode

Artikel 7:914 BW schrijft een standstill-periode voor van ten minste vier weken tussen het verstrekken van de informatie en het sluiten van de overeenkomst. Gedurende deze periode mag de franchiseovereenkomst niet worden gesloten, mag de overeenkomst niet ten nadele van de aspirant-franchisenemer worden gewijzigd, en mag de franchisegever de aspirant-franchisenemer niet bewegen tot betalingen of investeringen die verband houden met de nog te sluiten overeenkomst. De standstill-periode geeft de aspirant-franchisenemer bedenktijd en de gelegenheid om advies in te winnen.

Onderzoeks- en mededelingsplicht

Naast de wettelijke informatieplicht geldt voor beide partijen een wederzijdse zorgplicht (artikel 7:912 BW). De franchisegever moet de informatie verstrekken waarvan hij weet of behoort te weten dat die voor de franchisenemer van belang is, en de franchisenemer moet zelf ook onderzoek doen en zich laten informeren. De verhouding tussen de mededelingsplicht van de franchisegever en de onderzoeksplicht van de franchisenemer is in geschillen vaak het strijdpunt, met name bij omzet- en winstprognoses.

Prognoses en de Paalman/Lampenier-lijn

Een terugkerend twistpunt is de juistheid van door de franchisegever verstrekte prognoses. Al voor de Wet franchise oordeelde de Hoge Raad in de lijn van Paalman/Lampenier en Street-One dat een franchisegever niet zonder meer instaat voor de juistheid van een prognose, maar wel aansprakelijk kan zijn wanneer hij wist dat de prognose ernstige fouten bevatte en de franchisenemer daarop niet heeft gewezen. Onder de Wet franchise is de informatieplicht verzwaard, wat de positie van de franchisenemer bij ondeugdelijke prognoses heeft versterkt.

De gevolgen van schending

Wanneer de franchisegever zijn precontractuele verplichtingen schendt, kan dat verschillende gevolgen hebben. De franchisenemer kan zich onder omstandigheden beroepen op dwaling (artikel 6:228 BW), met vernietiging van de overeenkomst tot gevolg, of op een tekortkoming respectievelijk onrechtmatige daad, met schadevergoeding. Schending van de standstill-periode kan de geldigheid van de overeenkomst raken. De beoordeling vraagt om een nauwkeurige reconstructie van wat is verstrekt, wanneer, en wat de franchisenemer redelijkerwijs mocht verwachten.

Onze werkwijze

Aan de zijde van de franchisegever beoordelen en verbeteren wij het informatieproces, de informatiedocumentatie en de naleving van de standstill-periode, zodat aansprakelijkheid wordt voorkomen. Aan de zijde van de franchisenemer reconstrueren wij wat is verstrekt en beoordelen wij of sprake is van dwaling, onjuiste prognoses of schending van de standstill. Daarna bepalen wij de route: onderhandeling, vernietiging, schadevergoeding of procedure.

Schending van de standstill: niet altijd vernietiging

Schending van de standstill-periode leidt niet automatisch tot vernietiging van de overeenkomst. De rechter beoordeelt of de franchisenemer daadwerkelijk in een te respecteren belang is geschaad. Wanneer partijen al langere tijd in gesprek waren, de franchisenemer feitelijk over de relevante informatie beschikte en zich bewust eerder wilde binden, kan een beroep op vernietiging in strijd met de redelijkheid en billijkheid komen of stranden bij gebrek aan benadeling. De wetgever heeft de standstill mede bedoeld om een al te enthousiaste franchisenemer tegen zichzelf te beschermen, maar die bescherming is niet onbeperkt. Ook bij vernietiging kan een rechter reeds betaalde bedragen verrekenen met de waarde van wat de franchisegever al heeft geleverd. Voor zowel de franchisegever als de franchisenemer betekent dit dat de uitkomst sterk afhangt van de concrete feiten en de dossiervorming.

Het afwijkingsverbod: artikel 7:922 BW

De precontractuele bepalingen van de Wet franchise zijn van semi-dwingend recht. Artikel 7:922 BW bepaalt dat van de Wet franchise niet ten nadele van een in Nederland gevestigde franchisenemer mag worden afgeweken, ongeacht het rechtsstelsel dat partijen op de overeenkomst van toepassing hebben verklaard. Een contractuele clausule die de informatieplicht of de standstill-periode uitholt, mist daardoor werking. Voor de franchisegever betekent dit dat het precontractuele proces niet contractueel kan worden “weggeschreven”: de verplichtingen moeten feitelijk worden nageleefd. Voor de franchisenemer betekent het dat de wettelijke bescherming overeind blijft, ook bij internationale formules. Wij toetsen ontwerpovereenkomsten op clausules die strijdig zijn met dit afwijkingsverbod.

Afgebroken onderhandelingen in de precontractuele fase

Naast de specifieke regels van de Wet franchise geldt het algemene leerstuk van de precontractuele goede trouw. Wie onderhandelt, mag zich niet uitsluitend door eigen belang laten leiden, maar moet ook rekening houden met de gerechtvaardigde belangen van de wederpartij. In de lijn van het arrest Plas/Valburg en latere rechtspraak (zoals CBB/JPO) kan het afbreken van vergevorderde onderhandelingen onder omstandigheden onaanvaardbaar zijn, of een verplichting tot vergoeding van gemaakte kosten meebrengen. In franchiseverhoudingen speelt dit wanneer een aspirant-franchisenemer al investeringen heeft gedaan of een locatie heeft vastgelegd in het vertrouwen dat de overeenkomst tot stand zou komen. De vraag of, en zo ja in welke fase, een onderhandeling nog vrij kan worden afgebroken, vergt een nauwkeurige weging van de feiten. Wij beoordelen die positie aan beide zijden en bepalen of een aanspraak op het negatief contractsbelang of op schadevergoeding op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) kansrijk is.

Franchise Juridisch Advies bij MKB Juristen

De precontractuele fase is een onderdeel van onze bredere expertise Franchise Juridisch Advies. Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen in gemengde teams samen, zodat een franchisedossier zowel juridisch scherp als praktisch hanteerbaar blijft. Wij staan zowel de franchisegever met een internationaal vertakte formule bij als de individuele ondernemer die overweegt franchisenemer te worden, van een groot concern tot de bakker op de hoek. Daardoor kunnen wij het informatieproces inrichten, een ontwerpovereenkomst toetsen, of een geschil over prognoses, dwaling of de standstill-periode voeren, telkens afgestemd op de schaal en het belang van uw onderneming.