Booking.com is wellicht geen onbekende. Via de website van Booking.com is het mogelijk om vakantie-accommodaties te boeken. Ze noemen zichzelf vooral een IT-bedrijf, maar de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Reisbranche (Bpf Reisbranche) beweerde dat het eigenlijk gewoon om een reisagent gaat. Indien dit het geval is, moet Booking.com verplicht deelnemen aan de pensioenregeling van Bpf Reisbranche. Dit volgt uit een besluit van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Booking.com blijft echter volhouden dat het slechts een online platform is dat accommodatieverstrekkers en klanten samenbrengt en dat het dus geen reisagent is. De Hoge Raad sprak zich nu over de kwestie uit.
Kantonrechter en gerechtshof oordeelden dat Booking.com geen reisagent is
Eerder al oordeelde de kantonrechter (ECLI:NL:RBAMS:2016:9040) dat Booking.com geen reisagent is. Dit werd later bevestigd door het Gerechtshof Amsterdam (ECLI:NL:GHAMS:2019:1849). Zij baseerden zich daarbij op de manier waarop ‘bemiddeling’, een essentieel kenmerk van een reisagent, volgens de gehele tekst van het verplichtstellingsbesluit moet worden geïnterpreteerd.
Zij gaven aan dat daarbij rekening moet worden gehouden met de manier waarop Booking.com werkt en met name met de mate waarin Booking.com betrokken is bij de totstandkoming van de overeenkomst. Zowel de kantonrechter als het gerechtshof vonden dat het louter gaat om een digitaal platform waar de overeenkomst kan worden gesloten. Zij oordeelden dan ook dat Booking.com niet onder het verplichtstellingsbesluit valt en dat het haar personeel niet bij de Bpf Reisbranche moet aansluiten. Bpf Reisbranche had daarop beroep in cassatie ingesteld en de zaak kwam bij de Hoge Raad te liggen.
Beslissing van de Hoge Raad: Booking.com is wel een reisagent
De Hoge Raad oordeelt, overeenkomstig het advies van de advocaat-generaal, nu anders (ECLI:NL:HR:2021:527). De Hoge Raad verwijst daarbij naar de betekenis van bemiddelen in art. 7:425 BW. Kort gezegd houdt dit in dat er sprake is van bemiddelen wanneer een tussenpersoon werkzaamheden verricht die dienstbaar zijn voor de totstandkoming van de overeenkomst. De tussenpersoon hoeft dus niet zelf betrokken te zijn bij die totstandkoming. Volgens de Hoge Raad zijn er ook een aantal zaken die in dit geval op bemiddeling wijzen.
Zo ontvangt Booking.com een vergoeding bij de totstandkoming van de overeenkomst en niet voor het louter aanbieden van de advertentieruimte. Daarnaast is het platform erop gericht om het aangaan van overeenkomsten aan te moedigen en niet om verschillende aanbieders te vergelijken en deze vervolgens buiten het platform om te contacteren, hoewel dit in theorie mogelijk is. Ten slotte verloopt ook de volledige administratieve verwerking via de website van Booking.com. Het oordeelt dan ook dat Booking.com wel degelijk bemiddelt en dat het daardoor een reisagent is.
Dit wil nog niet zeggen dat Booking.com nu meteen verplicht moet deelnemen aan het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Reisbranche. De Hoge Raad vernietigt louter de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam en stuurt de zaak nu terug voor verdere behandeling. Het is het gerechtshof dat moet oordelen of er aan de verdere eisen is voldaan en, zo ja, met ingang van welke datum Booking.com verplicht aan het pensioenfonds moet deelnemen.
Steeds meer steun voor personeel van online platformen
Naast het feit dat soortgelijke platformen aan steeds meer regelgeving worden onderworpen, worden er ook steeds vaker vragen gesteld over de manier waarop zij omgaan met personeel en de mensen die voor hen werken. Het bekendste voorbeeld is misschien nog wel dit van de maaltijdbezorgers die voor Deliveroo werken. Hier werd na tussenkomst van de FNV (Federatie Nederlandse Vakbeweging) uiteindelijk geoordeeld dat zij gewoon recht hebben op een arbeidsovereenkomst en intussen hebben ook een aantal maaltijdbezorgers daadwerkelijk een arbeidsovereenkomst geclaimd. Het bewijst dat eenieder die met online platformen de markt wil veroveren ook goed moet nadenken over de juridische consequenties. MKB Juristen kan hierbij helpen.
