Een incassobureau doet buitengerechtelijke incasso (brieven, telefoongesprekken, betalingsregelingen) en heeft geen wettelijke executiebevoegdheden. Een gerechtsdeurwaarder is een door de Kroon benoemde ambtenaar die wél een vonnis kan uitvoeren — beslag leggen, dagvaarden, executieverkoop. Je begint bij een incassobureau, je eindigt bij een deurwaarder. In de praktijk vloeien de rollen in elkaar over: veel deurwaarders bieden ook incassodiensten aan, en sommige incassobureaus werken samen met een vaste deurwaarder.
Piet de stukadoor dacht in zijn beginjaren dat het hetzelfde was. Niet helemaal. Bij zijn klant van € 9.000 begon een incassobureau het traject; toen het buitengerechtelijke niets opleverde, kwam pas via een advocaat en dagvaarding de deurwaarder in beeld. Hieronder wanneer je welk type partij inschakelt.
Het korte antwoord: vier verschillen
- Status. Incassobureau = commerciële onderneming. Deurwaarder = bij Koninklijk Besluit benoemd ambtenaar.
- Bevoegdheden. Incassobureau mag schrijven, bellen en sommeren. Deurwaarder mag exploten uitbrengen (dagvaarding, betekening van vonnis) en vonnissen executeren.
- Fase. Incassobureau werkt buitengerechtelijk (vóór de rechter). Deurwaarder werkt rondom en ná de rechter.
- Toezicht. Deurwaarders staan onder tuchtrecht en strenge regulering. Incassobureaus werken met branchekeurmerken (zoals NVI), zonder formeel tuchtrecht.
Voor de juridische dieper context van het deurwaarderstuchtrecht: tuchtrecht gerechtsdeurwaarders.
Wat doet een incassobureau?
Een incassobureau handelt namens jou als schuldeiser zonder dat de rechter eraan te pas komt. De middelen: sommatiebrieven, telefonisch contact, eventuele betalingsregelingen en — als drukmiddel — de aankondiging van een gerechtelijke procedure als er niet wordt betaald. De volledige werkwijze in hoe werkt een incassobureau.
Geen bevoegdheid om bezittingen mee te nemen, geen recht om binnen te treden, geen executiebevoegdheid. Wel een keurmerk (NVI) en gedragsregels.
Wat doet een gerechtsdeurwaarder?
Een gerechtsdeurwaarder heeft wettelijke executiebevoegdheden. Drie hoofdtaken:
- Exploten uitbrengen. De dagvaarding aan je tegenpartij betekenen (officieel overhandigen). Zonder deurwaarder geen procedure bij de civiele rechter.
- Vonnissen executeren. Beslag leggen op bankrekening, loon, voertuigen, onroerend goed. Verkoop van die zaken om je vordering te voldoen.
- Onderzoek en service. Verhaalsonderzoek, ontruimingen, informatieverzoeken bij overheden.
Veel deurwaarderskantoren bieden ook incassodiensten aan, vooral in de buitengerechtelijke fase. Dat is praktisch: één partij voor de hele keten. Lees ook deurwaarder inschakelen: zo werkt het in de praktijk.
Wanneer kies je voor wat?
Vier scenario’s met de logische keuze:
- Onbetaalde factuur, eerste keer doorpakken. Een incassobureau. Werkt buitengerechtelijk, sneller, voor de meeste vorderingen genoeg.
- Buitengerechtelijke incasso werkte niet. Dan via een advocaat naar de rechter (dagvaarding); de deurwaarder brengt het exploot uit.
- Je hebt al een vonnis. Direct naar de gerechtsdeurwaarder voor executie. Geen tussenstap meer.
- Wil je vooraf zekerheid? Een verhaalsonderzoek via een deurwaarder geeft inzicht of een procedure überhaupt zin heeft. Zie verhaalsonderzoek.
De vervagende scheidslijn
In de praktijk werken veel deurwaarderskantoren als incassobureau plús deurwaarder onder één dak. Voordeel voor de schuldeiser: één partij voor het hele traject, geen overdracht tussen kantoren als de zaak moet escaleren. Nadeel: het kan duurder zijn op het buitengerechtelijke deel dan een gespecialiseerd no-cure-no-pay-incassobureau.
De omgekeerde combinatie bestaat ook: incassobureaus die samenwerken met een vaste deurwaarder voor de executiefase. Werkt prima zolang de overdracht soepel verloopt.
Wat kost het verschil?
Op het buitengerechtelijke deel zijn de wettelijke incassokosten (WIK) gelijk — zowel voor een incassobureau als een deurwaarder. Voor de executiefase rekent een deurwaarder vaste tarieven volgens het Btag (Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders). Die tarieven zijn wettelijk vastgelegd en worden grotendeels op de debiteur verhaald als de executie slaagt.
Voor de WIK-tarieven en wie wat betaalt: wat kost een incassobureau en de Wet Incassokosten.
Beslagleggen: het exclusieve domein van de deurwaarder
Het belangrijkste praktische verschil tussen incassobureau en deurwaarder is de bevoegdheid om beslag te leggen. Drie soorten beslag die alleen een deurwaarder kan leggen (na vonnis):
- Loonbeslag — directe inhouding op het inkomen van je debiteur.
- Beslag op bankrekening — bevriezing en uitkering van het saldo.
- Executoriaal beslag op zaken of onroerend goed — eventueel uitmondend in een executieverkoop.
Voor specifieke routes: executoriaal beslag, conservatoir beslag en de gerechtsdeurwaarder.
Eerlijke aanbeveling
Begin bij een incassobureau voor de meeste onbetaalde facturen. Werkt het buitengerechtelijke niet, ga dan met een advocaat naar de rechter en laat de deurwaarder het exploot en — na vonnis — de executie doen. Voor zaken waar je vooraf al weet dat het tot beslag komt of waar het bedrag substantieel is, kan een combinatie deurwaarder/incasso onder één dak praktischer zijn.
Het gehele traject met partijen en stappen staat in incassobureau inschakelen. Voor direct doorzetten via een incasso op maat: incasso op maat.
Veelgestelde vragen
Een incassobureau is een commerciële onderneming die buitengerechtelijke incasso doet — brieven, telefoon, sommaties. Een gerechtsdeurwaarder is een bij Koninklijk Besluit benoemde ambtenaar met wettelijke executiebevoegdheden zoals beslag leggen en vonnissen ten uitvoer brengen.
Eerst een incassobureau voor de buitengerechtelijke fase. Werkt dat niet, dan via een advocaat naar de rechter; de deurwaarder brengt de dagvaarding uit. Na vonnis komt de deurwaarder weer in beeld voor de executie. Heb je al een vonnis, dan ga je direct naar de deurwaarder.
Nee. Beslagleggen is exclusief voorbehouden aan een gerechtsdeurwaarder, en alleen op basis van een vonnis (of conservatoir beslag op basis van rechterlijk verlof). Een incassobureau dat dit beweert, oefent ongeoorloofde druk uit.
Ja. Veel deurwaarderskantoren bieden de buitengerechtelijke incassofase ook aan. Voordeel: één partij voor het hele traject. Nadeel: vaak duurder dan een gespecialiseerd no-cure-no-pay-incassobureau. Vergelijk de tarieven voordat je kiest.
Een onderzoek door een gerechtsdeurwaarder naar de verhaalsmogelijkheden van een debiteur: heeft hij inkomen, bezittingen, onroerend goed? Dit geeft je vooraf inzicht of een procedure überhaupt zin heeft. Voorkomt dat je geld in een lege bron stort.
Een handeling die uitsluitend door een gerechtsdeurwaarder mag worden uitgevoerd, zoals het uitbrengen van een dagvaarding, betekening van een vonnis of beslaglegging. De tarieven daarvoor zijn wettelijk vastgelegd in het Btag.
Ja, onder tuchtrecht via de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders. Klachten over een deurwaarder kunnen daar worden ingediend. Incassobureaus kennen geen formeel tuchtrecht, wel branchekeurmerken (zoals het NVI-keurmerk) met eigen gedragsregels.
