Private equity, management buy-out & exit

Wat we doen

Bij een management buy-out (mbo) wordt de directie of een directielid van een onderneming (mede)eigenaar van het bedrijf. Een management buy-out kan zowel interessant zijn voor de eigenaar met een verkoopwens als voor directieleden met een ambitie om eigenaar te worden van de onderneming waar ze voor werken. Een management buy-in (mbi) betreft een externe koper die na de koop van de aandelen onderdeel van de directie wordt. Aan een mbo of mbi gaat doorgaans een waardering, gesprekken en onderhandelingen vooraf. Ook zijn er andere exit-varianten die de moeite zijn te overwegen zoals de pre-exit en de smart exit.

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van private equity transacties. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

MBO, MBI en de exit-varianten

Een management buy-out (mbo) en een management buy-in (mbi) zijn beide een vorm van bedrijfsovername, maar met een eigen dynamiek. Bij een mbo neemt het zittende management de aandelen over van de huidige eigenaar; bij een mbi koopt een extern manager zich in en treedt na de overname toe tot de directie. Daarnaast zijn er exit-varianten die voor een eigenaar met een verkoopwens interessant kunnen zijn, zoals de pre-exit (gefaseerd verkopen aan een private equity-partij, waarbij u nog enige jaren actief betrokken blijft) en de smart exit (een gestructureerde verkoop waarbij fiscale en juridische optimalisatie hand in hand gaan). Welke route het beste past, hangt af van uw doelen, de fiscale gevolgen, de continuïteit van de onderneming en de financierbaarheid van de transactie. Wij adviseren zowel het internationale concern als de bakker op de hoek over de variant die bij hun situatie past.

Het juridische proces stap voor stap

Een management buy-out of private equity-transactie kent doorgaans drie fasen, elk met eigen aandachtspunten:

• Voorbereiding: een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) voordat gevoelige cijfers worden gedeeld, een waardering door een onafhankelijke deskundige en een intentieovereenkomst (letter of intent) met eventueel een exclusiviteits- en exclusiviteitsperiode.
• Onderzoek en onderhandeling: een due diligence-onderzoek (juridisch, financieel, fiscaal en commercieel) en onderhandelingen over prijs, garanties en financiering. Lees meer over onze due diligence-onderzoeken.
• Closing: ondertekening van de koopovereenkomst, de financieringsdocumentatie en de aandeelhoudersovereenkomst, gevolgd door de notariële levering van de aandelen.

Koopovereenkomst, garanties en vrijwaringen

De koopovereenkomst (share purchase agreement, SPA) regelt de overdracht van de aandelen en bevat de prijs, de opschortende voorwaarden en het garantiekader. Voor de koper zijn de garanties en vrijwaringen cruciaal: zij beschermen tegen verplichtingen of risico’s die vóór de overdracht zijn ontstaan maar pas daarna aan het licht komen. Vaak worden afspraken gemaakt over een earn-out (een deel van de prijs afhankelijk van toekomstige resultaten) of een vendor loan (financiering door de verkoper). Een goede balans tussen garanties, drempelbedragen, plafonds en escrow voorkomt langlopende geschillen. Loopt het toch mis, dan staan wij u bij in overnamegeschillen.

Financiering van de overname

Het management beschikt zelden over voldoende eigen vermogen om de koopprijs volledig zelf te voldoen. Een mbo wordt daarom doorgaans gefinancierd met een mix van bronnen: een eigen inbreng (vaak 10 tot 30% van de koopprijs), een banklening met zekerheidsrechten op de onderneming, eventueel mezzanine-financiering en de inbreng van een private equity-investeerder. Heldere financierings- en zekerhedenafspraken — pand, hypotheek en borgstellingen — zijn essentieel om verrassingen te voorkomen. Wij stemmen de financieringsdocumentatie nauwkeurig af op de koopovereenkomst en de aandeelhoudersovereenkomst.

Managementparticipatie bij private equity

Stapt een private equity-partij in, dan wordt het management vaak mede-aandeelhouder. Daarbij komen specifieke instrumenten kijken: rollover (herinvestering van een deel van de verkoopopbrengst), sweet equity (aandelen tegen gunstige voorwaarden als prikkel voor het management), vesting en een lock-up-periode. De werkelijke waarde van de participatie wordt bepaald door de leaver-bepalingen (good leaver/bad leaver), de exit-waterfall en de informatie- en zeggenschapspositie van het management. Wij adviseren managementteams en investeerders over deze bepalingen, zodat de afspraken evenwichtig en uitvoerbaar zijn.

Tegenstrijdig belang van de directie

Bij een management buy-out koopt de directie de onderneming van de vennootschap of haar aandeelhouder. Daardoor kan een tegenstrijdig belang ontstaan: de bestuurder zit als koper en als bestuurder aan beide kanten van de tafel. Op grond van artikel 2:239 lid 6 van het Burgerlijk Wetboek moet een bestuurder met een direct of indirect persoonlijk belang dat tegenstrijdig is aan het belang van de vennootschap, zich onthouden van de beraadslaging en besluitvorming. Een besluit dat in strijd met deze regel is genomen, kan vernietigbaar zijn. Zorgvuldige besluitvorming — en zo nodig besluitvorming door de algemene vergadering — is daarom van groot belang. Dit raakt direct aan corporate governance.

De aandeelhoudersovereenkomst en exit-clausules

Neemt het management niet alle aandelen over, of stapt een investeerder mee in, dan regelt de aandeelhoudersovereenkomst de onderlinge verhoudingen: stemrecht, besluitvorming, dividendbeleid en de procedure bij vertrek. Voor een soepele exit zijn vooral de drag-along (een meerderheidsaandeelhouder kan de overige aandeelhouders dwingen mee te verkopen, zodat 100% geleverd kan worden) en de tag-along (minderheidsaandeelhouders mogen tegen dezelfde voorwaarden meeverkopen) van belang. Goede leaver- en aanbiedingsverplichtingen voorkomen dat een aandeelhouder met onverkoopbare belangen achterblijft. Wij stellen deze clausules op met het oog op de uiteindelijke exit.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een mbo en een mbi? Bij een management buy-out neemt het zittende management de onderneming over; bij een management buy-in koopt een extern manager zich in en treedt toe tot de directie.

Wie financiert een management buy-out? Meestal een combinatie van eigen inbreng van het management, een banklening, soms een vendor loan van de verkoper en/of een private equity-investeerder.

Wat is een pre-exit? Bij een pre-exit verkoopt u uw aandelen gefaseerd — vaak aan private equity — en blijft u nog enige jaren betrokken bij de groei van de onderneming, om daarna definitief te exiten tegen een hogere waarde.

Waarom heb ik een advocaat of jurist nodig bij een mbo? De waardering, financiering, garanties, het tegenstrijdig belang en de aandeelhoudersafspraken bepalen samen of de overname slaagt. Goede begeleiding voorkomt kostbare geschillen achteraf.

Onze aanpak: advocaten en bedrijfsjuristen

MKB Juristen werkt met gemengde teams van advocaten én bedrijfsjuristen. Daardoor combineren we juridische scherpte met praktische ondernemerskennis, voor het internationale concern net zo goed als voor de bakker op de hoek. Wij begeleiden u van waardering en onderhandeling tot closing en, indien nodig, geschilbeslechting. Deze pagina maakt onderdeel uit van onze bredere expertise Corporate, Fusies en Overnames; bekijk ook onze pagina’s over fusies en overnames en venture capital, start-up & scale-up. Neem contact met ons op om uw mbo, mbi of exit vrijblijvend te bespreken.