MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Sinds het Xella-arrest van de Hoge Raad (8 november 2019) ben je als werkgever in beginsel verplicht om mee te werken aan het beëindigen van een slapend dienstverband zodra een langdurig zieke werknemer daarom verzoekt, onder betaling van een vergoeding ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding. Een dienstverband bewust “slapend” houden om die vergoeding te ontlopen is dus geen veilige route meer. Het goede nieuws: de betaalde transitievergoeding kun je in veel gevallen via het UWV gecompenseerd krijgen. Op deze pagina lees je wat een slapend dienstverband precies is, wanneer je moet beëindigen, welke risico’s je loopt en welke stappen je concreet zet.
Wat is een slapend dienstverband?
Een slapend dienstverband ontstaat doorgaans nadat een werknemer langdurig (104 weken, oftewel twee jaar) arbeidsongeschikt is geweest. Na die periode eindigt in beginsel de loondoorbetalingsplicht en mag je als werkgever toestemming vragen om de arbeidsovereenkomst op te zeggen wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.
Sommige werkgevers kozen er bewust voor om de overeenkomst niet te beëindigen. De werknemer werkt niet en krijgt geen loon meer, maar blijft formeel in dienst. Zo hoefde de werkgever de transitievergoeding niet te betalen. Zo’n niet-opgezegde, niet-actieve arbeidsovereenkomst noemen we een slapend dienstverband.
Slapers, diepslapers en semi-diepslapers
In de praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende situaties:
- Slapers – het dienstverband werd slapend gehouden rond of na het Xella-arrest.
- Diepslapers – het dienstverband was al langere tijd slapend voordat de Hoge Raad zich uitsprak.
- Semi-diepslapers – een tussenvorm tussen beide categorieën.
De Hoge Raad heeft verduidelijkt dat de verplichting om mee te werken ook geldt voor (semi-)diepslapers. Door de juridische ontwikkelingen op dit punt is het verstandig je eigen situatie individueel te laten beoordelen; de uitkomst hangt sterk af van de datum van het verzoek en de feiten van het geval.
Moet ik een slapend dienstverband beëindigen?
Het korte antwoord: als de werknemer erom vraagt, ben je in beginsel verplicht mee te werken. De Hoge Raad oordeelde in het Xella-arrest dat een werkgever zich als goed werkgever moet gedragen. Daaruit volgt dat je in beginsel moet instemmen met een voorstel van de werknemer om het slapende dienstverband met wederzijds goedvinden te beëindigen, onder betaling van een vergoeding ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding.
Er zijn beperkte uitzonderingen, bijvoorbeeld als je een gerechtvaardigd belang hebt om de werknemer toch in dienst te houden, zoals een reëel uitzicht op re-integratie. Of zo’n uitzondering opgaat, is sterk afhankelijk van de feiten en vraagt om juridische beoordeling. Ga er dus niet automatisch van uit dat een uitzondering voor jou geldt.
Een slapend dienstverband laten voortbestaan puur om de transitievergoeding te ontlopen, is sinds het Xella-arrest geen houdbare strategie meer.
Hoe wordt de transitievergoeding berekend?
De vergoeding die je bij beëindiging van een slapend dienstverband betaalt, is gekoppeld aan de wettelijke transitievergoeding. De Hoge Raad heeft daarbij een belangrijke grens gesteld: de vergoeding hoeft niet hoger te zijn dan het bedrag dat verschuldigd zou zijn geweest op het moment waarop je het dienstverband had kunnen beëindigen wegens langdurige arbeidsongeschiktheid (kort gezegd: rond het einde van de periode van 104 weken).
Dat is relevant, want een transitievergoeding kan over de jaren oplopen. Het peilmoment voorkomt dat het langdurig slapend houden van het dienstverband leidt tot een nóg hogere vergoeding. De exacte berekening hangt af van het loon, de duur van het dienstverband en de geldende rekenregels op het peilmoment. Laat dit zorgvuldig narekenen, want fouten werken direct door in wat je betaalt én in de compensatie die je later kunt aanvragen.
Krijg ik de transitievergoeding terug via het UWV?
Ja, in veel gevallen wel. Op grond van de regeling rond compensatie van de transitievergoeding kun je als werkgever de betaalde transitievergoeding bij het UWV terugvragen wanneer je een dienstverband beëindigt na langdurige (104 weken) arbeidsongeschiktheid. Deze compensatie kun je sinds april 2020 aanvragen.
Let op de praktische volgorde: je moet de transitievergoeding in beginsel eerst zelf betalen (voorfinancieren) en pas daarna de compensatie aanvragen. Aan de compensatie zijn voorwaarden en termijnen verbonden, en de uitgekeerde compensatie kan in bepaalde gevallen lager zijn dan het door jou betaalde bedrag.
Belangrijk: de compensatieregeling is de afgelopen tijd onderwerp van politieke en wettelijke discussie en kan in de toekomst wijzigen, bijvoorbeeld qua reikwijdte of voor welke werkgevers zij blijft gelden. Controleer daarom vóórdat je beëindigt altijd de actuele voorwaarden, bedragen en aanvraagtermijnen rechtstreeks bij het UWV, of laat je hierover adviseren. Zo voorkom je dat je een vergoeding betaalt die je achteraf niet (volledig) gecompenseerd krijgt.
Welke risico’s loop je als je niet meewerkt?
Weiger je zonder goede grond om mee te werken aan een redelijk beëindigingsvoorstel, dan loop je verschillende risico’s:
- Procedure en rechterlijke veroordeling. De werknemer kan naar de rechter stappen om alsnog beëindiging en betaling van de transitievergoeding af te dwingen.
- Schadeplichtigheid. Onnodig vasthouden aan een slapend dienstverband kan als slecht werkgeverschap worden aangemerkt, met mogelijke schadeplichtigheid tot gevolg.
- Mislopen van compensatie. Door termijnen te laten verlopen, kun je het recht op UWV-compensatie (deels) kwijtraken.
- Verstoorde verhoudingen en reputatie. Een onnodig conflict met een langdurig zieke werknemer kan intern en extern slecht vallen.
Stappenplan: zo beëindig je een slapend dienstverband zorgvuldig
- Inventariseer de situatie. Hoe lang is de werknemer arbeidsongeschikt, is de periode van 104 weken verstreken en is er reëel uitzicht op re-integratie?
- Bereken de transitievergoeding op het juiste peilmoment. Gebruik het moment waarop je had kunnen opzeggen wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.
- Leg de afspraken vast. Beëindiging gebeurt meestal met wederzijds goedvinden via een vaststellingsovereenkomst, waarin onder meer de einddatum en de vergoeding worden geregeld.
- Betaal de transitievergoeding. Houd er rekening mee dat je in beginsel voorfinanciert.
- Vraag tijdig compensatie aan bij het UWV. Let scherp op de actuele voorwaarden en termijnen, en houd er rekening mee dat de regeling kan wijzigen.
Veelgestelde vragen over het slapend dienstverband
Ben ik als werkgever verplicht een slapend dienstverband te beëindigen?
In beginsel moet je meewerken zodra de zieke werknemer daarom verzoekt. Sinds het Xella-arrest geldt dat een goed werkgever instemt met beëindiging met wederzijds goedvinden, onder betaling van een vergoeding ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding. Alleen bij een gerechtvaardigd belang, zoals reëel uitzicht op re-integratie, kan dit anders liggen.
Wanneer is een dienstverband “slapend”?
Doorgaans nadat de werknemer 104 weken (twee jaar) arbeidsongeschikt is geweest, de loondoorbetalingsplicht is geëindigd en je het dienstverband had kunnen beëindigen, maar dat niet doet. De werknemer blijft formeel in dienst zonder te werken en zonder loon.
Krijg ik de betaalde transitievergoeding terug?
In veel gevallen kun je de transitievergoeding via het UWV laten compenseren wanneer je beëindigt na langdurige arbeidsongeschiktheid. Je betaalt de vergoeding in beginsel eerst zelf en vraagt daarna compensatie aan. Omdat de regeling kan veranderen, is het verstandig de actuele voorwaarden en termijnen vooraf bij het UWV te controleren.
Hoe hoog is de transitievergoeding bij een slapend dienstverband?
De vergoeding is gekoppeld aan de wettelijke transitievergoeding, maar hoeft niet hoger te zijn dan het bedrag dat verschuldigd zou zijn op het moment waarop je had kunnen opzeggen wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. De exacte hoogte hangt af van loon, dienstjaren en de geldende rekenregels.
Wat als ik weiger mee te werken?
Dan kan de werknemer beëindiging en betaling van de transitievergoeding via de rechter afdwingen. Bovendien riskeer je schadeplichtigheid en kun je het recht op UWV-compensatie mislopen. Onnodig weigeren is dus zelden in je eigen belang.
Hulp bij het beëindigen van een slapend dienstverband
Een slapend dienstverband beëindigen lijkt eenvoudig, maar de berekening van de transitievergoeding, het juiste peilmoment en de UWV-compensatie luisteren nauw. Een kleine fout kan je geld kosten of leiden tot een onnodig conflict. MKB Juristen helpt ondernemers om dit zorgvuldig en kostenefficiënt af te wikkelen.
- Meer weten over je positie bij ziekte en ontslag? Lees over ons arbeidsrecht en specifiek over ontslagrecht.
- Zit je middenin een ontslagkwestie? Bekijk onze rechtshulp bij ontslag.
Wil je een slapend dienstverband correct en zonder onnodige kosten beëindigen? Plan vandaag nog een intakegesprek in en laat je situatie door een jurist beoordelen.
