Na een verbod van het bedrijf GXO om mobiele telefoons te gebruiken op de werkvloer, waarover een artikel is verschenen in Omroep Brabant, werden er een aantal vragen gesteld over dit instructierecht. Kan de werkgever op basis hiervan ook het gebruik van mobiele telefoons verbieden? Volgens de minister alvast wel. We leggen het uit.
Verboden om mobiele telefoons te gebruiken in een warehouse
In dit specifieke geval ging het om een warehouse waar er met computergestuurde apparatuur en heftrucks wordt gewerkt. Net zoals het in het verkeer niet veilig is om een mobiele telefoon te gebruiken, is dat ook in het warehouse het geval. Daarom verbiedt de werkgever het gebruik ervan. Waar draadloze communicatie strikt noodzakelijk is, wordt er met portofoons gewerkt.
De arbeidskrachten gingen over tot een staking en wilden hun mobieltjes niet langer inleveren. Ze vinden dit onveilig, omdat ze zo niet de hulpdiensten kunnen bellen als dat nodig is. Ze verwijzen daarbij naar de Amerikaanse vestiging waar er op deze manier al doden zijn gevallen. GXO heeft een aantal toezeggingen gedaan. Zo zouden mobieltjes wel naar binnen mogen als werknemers een stervende of een zieke in de familie hebben. Ook voor de Oekraïense werknemers werd er een uitzondering gemaakt.
Werkgever heeft een instructierecht
Volgens minister Van Gennip van SZW is er alvast geen vuiltje aan de lucht. De minister benadrukt dat de werkgever een instructierecht heeft (artikel 7:660 BW) en dat de werkgever op basis van dit instructierecht de eenzijdige bevoegdheid heeft om voorwerpen op de werkvloer te verbieden.
De verhouding tussen de werkgever en de werknemer is duidelijk: de werknemer is de ondergeschikte. Dat wil zeggen dat de werkgever instructies mag geven, bijvoorbeeld om bepaalde taken uit te voeren. Hij mag ook instrueren met betrekking tot hoe ze dat moeten doen. Dit recht is eenzijdig, werknemers hoeven niet met de instructies akkoord te zijn. Ze dienen ze enkel uit te voeren. Zo kan een werkgever beslissen dat iedereen op het werk met het besturingsprogramma Windows werkt. Werknemers die houden van macOS hebben dan pech gehad.
Instructies moeten wel redelijk zijn
De minister benadrukt dat deze instructies billijk en redelijk moeten zijn. Er moet rekening worden gehouden met de redelijke belangen van de werknemer en de instructies moeten een bedrijfsbelang dienen. Zo kan een werkgever bijvoorbeeld beslissen dat er op de werkvloer niet wordt gebeld met familieleden, omdat dit collega’s stoort. Maar bijvoorbeeld in het keukentje kan het wel. Dat is redelijk.
Bij veiligheidsoverwegingen kan er altijd iets meer, omdat veiligheid nu eenmaal in het belang is van iedereen. Dan is het nog eenvoudiger om mobiele telefoons te verbieden. Desondanks moet de werkgever ook dan rekening houden met de redelijke belangen van de werknemer, bijvoorbeeld als er een familielid op sterven ligt. Dan kan de werkgever een uitzondering maken.
Ook omwille van andere bedrijfsbelangen kan het gebruik van een smartphone verboden worden, bijvoorbeeld om bedrijfsgeheimen te beschermen. Als de werkgever het gebruik van mobiele telefoons verbiedt, moet hij wel een veilige plek bieden om ze achter te laten. Denk bijvoorbeeld aan beveiligde kluisjes of lockers.
