MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Wat is een vrijwilligersovereenkomst? Het is een schriftelijke afspraak tussen een organisatie en een vrijwilliger die vastlegt dat iemand onbetaald werk doet, zonder dat er een arbeidsovereenkomst of een zzp-opdracht ontstaat. De vrijwilliger ontvangt geen loon, maar hooguit een onkosten- of vrijwilligersvergoeding binnen de belastingvrije maxima, en werkt niet onder een gezagsverhouding zoals een werknemer. Een vrijwilligersovereenkomst is niet wettelijk verplicht, maar legt de verwachtingen, de vergoeding en de verzekering helder vast en voorkomt dat de samenwerking per ongeluk als dienstverband wordt gezien.
Het korte antwoord
- Wat: een afspraak over onbetaald vrijwilligerswerk, geen arbeidsovereenkomst en geen zzp-opdracht.
- Vergoeding: geen loon, hooguit onkosten of een vrijwilligersvergoeding binnen de belastingvrije maxima.
- Geen gezag: de vrijwilliger werkt niet onder werkgeversgezag zoals een werknemer.
- Verzekering: leg vast hoe aansprakelijkheid en verzekering geregeld zijn.
- Verplicht?: nee, maar wel verstandig om afspraken vast te leggen.
Wat is een vrijwilligersovereenkomst juridisch?
Een vrijwilligersovereenkomst valt bewust buiten twee juridische figuren. Het is geen arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 BW, want daarvoor moet er sprake zijn van arbeid, loon en een gezagsverhouding. Bij vrijwilligerswerk ontbreekt het loon: er is geen beloning voor de arbeid, hooguit een vergoeding van kosten of een forfaitaire vrijwilligersvergoeding. Het is ook geen zzp-opdracht (overeenkomst van opdracht, artikel 7:400 BW) tegen een marktconform tarief, want de vrijwilliger werkt niet als ondernemer en factureert niet.
Juist omdat de scheidslijn met een arbeidsovereenkomst dun kan zijn, is de vrijwilligersovereenkomst nuttig. Door vast te leggen dat er geen loon en geen gezagsverhouding is, maak je expliciet dat de samenwerking vrijwilligerswerk betreft en geen verkapt dienstverband.
De vrijwilligersvergoeding en de maxima
Een vrijwilliger mag een vergoeding krijgen zonder dat die als loon wordt belast, zolang die binnen de vastgestelde maxima blijft. De belastingvrije vrijwilligersvergoeding kent een maximum per uur, per maand en per jaar. Voor 2025 gelden als richtbedragen ongeveer 5,50 euro per uur (met een lager uurbedrag voor vrijwilligers jonger dan 21 jaar), tot maximaal 210 euro per maand en 2.100 euro per jaar. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd, dus controleer altijd de actuele maxima voor het lopende jaar bij de Belastingdienst.
Blijf je binnen die grenzen, dan is de vergoeding onbelast en ontstaat er geen dienstbetrekking op grond van de vergoeding. Ga je erboven of geef je een marktconforme beloning voor de arbeid, dan kan de fiscus de vergoeding als loon zien, met belasting- en premiegevolgen. Een vergoeding van werkelijke kosten op basis van bonnetjes valt buiten deze maxima en is altijd onbelast, mits het echt om gemaakte kosten gaat.
Geen gezagsverhouding
Het tweede kenmerk dat vrijwilligerswerk onderscheidt van een dienstverband is het ontbreken van werkgeversgezag zoals bij een werknemer. Natuurlijk maak je praktische afspraken over taken, tijden en veiligheid, maar de vrijwilliger is vrij om af te zeggen, kiest zelf of en wanneer hij bijdraagt en staat niet onder de instructiebevoegdheid van een werkgever. Hoe meer een organisatie de vrijwilliger aanstuurt als een gewone kracht, met vaste roosters en sancties bij afwezigheid, hoe eerder het beeld van een arbeidsverhouding ontstaat.
In de overeenkomst leg je daarom het vrijwillige en onverplichte karakter vast. Dat is niet alleen fiscaal van belang, maar geeft ook de vrijwilliger duidelijkheid over wat er van hem wordt verwacht en wat niet.
Verzekering en aansprakelijkheid
Een belangrijk onderwerp is de aansprakelijkheid. Als een vrijwilliger tijdens zijn werk schade veroorzaakt of zelf schade lijdt, wil je weten wie daarvoor opdraait. Veel organisaties sluiten een aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering voor vrijwilligers af. In veel gemeenten bestaat bovendien een collectieve vrijwilligersverzekering waaraan vrijwilligers automatisch deelnemen. Leg in de overeenkomst vast hoe de verzekering is geregeld en hoe met eventuele schade wordt omgegaan, zodat er achteraf geen onduidelijkheid ontstaat.
Praktijkvoorbeeld. Een sportvereniging laat vrijwilligers de kantine draaien en het veld onderhouden. Zij krijgen geen loon, hooguit een onkostenvergoeding voor gemaakte reiskosten. In de vrijwilligersovereenkomst staat dat het om onbetaald vrijwilligerswerk gaat, dat er geen gezagsverhouding is, welke taken erbij horen en dat de vereniging een vrijwilligersverzekering heeft. Zo weet iedereen waar hij aan toe is en blijft het buiten het arbeidsrecht.
Eerlijke aanbeveling
Voor een vereniging of stichting met een paar vrijwilligers en eenvoudige taken heb je meestal geen jurist nodig. Een korte vrijwilligersovereenkomst die vastlegt dat het om onbetaald werk gaat, welke vergoeding er is (binnen de maxima), dat er geen gezagsverhouding bestaat en hoe de verzekering is geregeld, volstaat in de meeste gevallen prima.
Schakel wel juridische hulp in wanneer je met veel vrijwilligers werkt, wanneer vrijwilligers taken doen die dicht bij regulier betaald werk liggen, of wanneer je vergoedingen wilt geven die tegen de maxima aan zitten. In die situaties is het risico groter dat de relatie als dienstverband of belastbaar loon wordt gezien, en helpt een op maat gemaakte overeenkomst om dat te voorkomen.
Meer weten? Bekijk de vrijwilligersovereenkomst, lees hoe je een vrijwilligersovereenkomst opstellen aanpakt en wat het kost om een vrijwilligersovereenkomst laten opstellen.
Veelgestelde vragen
Een schriftelijke afspraak tussen een organisatie en een vrijwilliger over onbetaald werk, zonder dat een arbeidsovereenkomst of een zzp-opdracht ontstaat. De vrijwilliger krijgt geen loon, hooguit een onkosten- of vrijwilligersvergoeding, en werkt niet onder werkgeversgezag.
Nee, wettelijk is een schriftelijke overeenkomst niet verplicht. Het is wel verstandig: je legt de taken, de vergoeding, het onbetaalde karakter en de verzekering vast en voorkomt dat de samenwerking per ongeluk als dienstverband wordt gezien.
Bij een arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW) is sprake van arbeid, loon en een gezagsverhouding. Bij vrijwilligerswerk ontbreken het loon en de gezagsverhouding. De vrijwilliger werkt onverplicht en onbetaald, hooguit tegen een onkosten- of vrijwilligersvergoeding.
De belastingvrije vrijwilligersvergoeding kent een maximum per uur, per maand en per jaar. Voor 2025 gaat het om ongeveer 5,50 euro per uur, maximaal 210 euro per maand en 2.100 euro per jaar. De bedragen worden jaarlijks aangepast, dus controleer de actuele maxima bij de Belastingdienst.
Als de vergoeding boven de maxima uitkomt of marktconform is voor de arbeid, kan de Belastingdienst die als loon zien, met belasting- en premiegevolgen. Een vergoeding van werkelijke kosten op basis van bonnetjes valt buiten de maxima en blijft onbelast.
Veel organisaties sluiten een aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering voor vrijwilligers af, en veel gemeenten hebben een collectieve vrijwilligersverzekering. Leg in de overeenkomst vast hoe de verzekering geregeld is en hoe met schade wordt omgegaan.
Ja, als er feitelijk loon wordt betaald en er een gezagsverhouding is. Dan kan een rechter of de Belastingdienst een arbeidsovereenkomst aannemen. Door het onbetaalde en onverplichte karakter vast te leggen en binnen de vergoedingsmaxima te blijven, beperk je dat risico.
