Wat is een onderaannemingsovereenkomst? Uitleg en gebruik

Wat is een onderaannemingsovereenkomst? Het is de overeenkomst waarmee een hoofdaannemer een deel van het werk dat hij zelf van een opdrachtgever heeft aangenomen, uitbesteedt aan een onderaannemer. Juridisch gaat het om aanneming van werk in de zin van artikel 7:750 en verder van het Burgerlijk Wetboek: de onderaannemer verplicht zich een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen tegen een prijs. De overeenkomst regelt wat er wordt gemaakt, tegen welke prijs, binnen welke termijn en wie waarvoor aansprakelijk is.

Het korte antwoord

• Wat: een overeenkomst waarmee een hoofdaannemer werk uitbesteedt aan een onderaannemer.
• Juridisch: aanneming van werk, artikel 7:750 en verder BW.
• Wie: hoofdaannemer en onderaannemer, vaak in de bouw, techniek of installatie.
• Kern: omschrijving van het werk, prijs, planning, oplevering en aansprakelijkheid.
• Let op: ketenaansprakelijkheid voor loonheffingen en het risico van schijnzelfstandigheid.

Wat is een onderaannemingsovereenkomst precies?

Bij onderaanneming zijn er drie partijen: de opdrachtgever, de hoofdaannemer en de onderaannemer. De opdrachtgever geeft de hoofdaannemer een opdracht, bijvoorbeeld het bouwen van een bedrijfshal. De hoofdaannemer blijft eindverantwoordelijk richting de opdrachtgever, maar besteedt onderdelen uit, zoals het installatiewerk of het metselwerk. Met elke onderaannemer sluit hij een aparte onderaannemingsovereenkomst.

De onderaannemer heeft geen contractuele band met de opdrachtgever. Zijn wederpartij is de hoofdaannemer. Dat betekent dat de onderaannemer de hoofdaannemer aanspreekt op betaling, en dat de hoofdaannemer de onderaannemer aanspreekt op de kwaliteit en tijdigheid van het werk.

De juridische basis: aanneming van werk

Een onderaannemingsovereenkomst is een vorm van aanneming van werk. Artikel 7:750 BW omschrijft aanneming als de overeenkomst waarbij de aannemer zich verbindt om buiten dienstbetrekking een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren, tegen een door de opdrachtgever te betalen prijs. Voor onderaanneming gelden dezelfde regels; de onderaannemer is dan de aannemer en de hoofdaannemer de opdrachtgever.

De regeling in het Burgerlijk Wetboek bepaalt onder meer wanneer een werk is opgeleverd, wie het risico draagt en hoe het zit met aansprakelijkheid voor gebreken. Omdat veel van die regels van aanvullend recht zijn, kun je er in de overeenkomst van afwijken. Juist daarom is een goede schriftelijke overeenkomst belangrijk: zonder afspraken val je terug op de wettelijke standaard, die niet altijd bij jouw situatie past.

Waarvoor wordt onderaanneming gebruikt?

Onderaanneming komt het meest voor in de bouw, installatietechniek, infra en industriele projecten, maar het principe geldt breder. Een hoofdaannemer schakelt onderaannemers in wanneer:

• Specialisme nodig is dat hij zelf niet in huis heeft, zoals dakbedekking of elektrotechniek.
• Capaciteit ontbreekt om het hele werk zelf uit te voeren binnen de planning.
• Piekbelasting moet worden opgevangen zonder vast personeel aan te nemen.
• Efficientie ontstaat door delen van het werk bij gespecialiseerde bedrijven neer te leggen.

Ketenaansprakelijkheid: een belangrijk risico

Wie werk uitbesteedt, moet rekening houden met de ketenaansprakelijkheid. Op grond van artikel 35 van de Invorderingswet 1990, in de praktijk de Wet ketenaansprakelijkheid genoemd, kan een hoofdaannemer aansprakelijk worden gesteld voor de loonheffingen die zijn onderaannemer niet afdraagt. Werkt de onderaannemer met ingeleend personeel, dan speelt daarnaast de inlenersaansprakelijkheid van artikel 34 van de Invorderingswet.

Dit risico beperk je door zaken te doen met betrouwbare partijen, door een deel van de aanneemsom op een geblokkeerde g-rekening te storten en door de administratie op orde te houden. In de overeenkomst leg je vast dat de onderaannemer zijn fiscale verplichtingen nakomt en bewijs daarvan overlegt.

Schijnzelfstandigheid en de Wet DBA

Een tweede aandachtspunt is schijnzelfstandigheid. Als een onderaannemer feitelijk werkt als was hij in dienst, met een gezagsverhouding en persoonlijke arbeidsverplichting, kan de Belastingdienst het aanmerken als een dienstbetrekking. Dan gelden de regels van de Wet DBA en is er alsnog sprake van loonheffingen. Een heldere onderaannemingsovereenkomst waarin het gaat om een resultaat en niet om een dienstverband, helpt dit risico te beperken, al is de feitelijke uitvoering uiteindelijk doorslaggevend.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een aannemer met tien man personeel neemt de bouw van een kleine bedrijfsloods aan. Het dakwerk kan hij zelf niet aan, dus besteedt hij dat uit aan een gespecialiseerd dakdekkersbedrijf. In de onderaannemingsovereenkomst staat welk deel van het dak, welke materialen, de aanneemsom, de opleverdatum en dat de dakdekker zijn loonheffingen keurig afdraagt. Er wordt een g-rekening afgesproken voor een deel van de som. Toen het dak later lekte, kon de hoofdaannemer op basis van de vastgelegde kwaliteitseisen herstel eisen, zonder discussie over wie waarvoor verantwoordelijk was.

Eerlijke aanbeveling

Voor een klein, eenmalig en overzichtelijk klusje met een vaste onderaannemer die je goed kent, heb je niet altijd een jurist nodig. Een korte, duidelijke opdrachtbevestiging met het werk, de prijs en de planning kan dan volstaan, zeker als de bedragen beperkt zijn en de risico’s laag.

Schakel wel juridische hulp in bij grotere projecten, bij langdurige samenwerking, wanneer ketenaansprakelijkheid speelt of wanneer er twijfel is over schijnzelfstandigheid. Dan voorkom je met een goede overeenkomst dat je later opdraait voor niet-afgedragen loonheffingen of vastloopt in discussies over aansprakelijkheid.

Verdiep je verder in de inhoud met het artikel over een onderaannemingsovereenkomst opstellen en lees wat het kost om er een te laten opstellen. Een kant-en-klaar model vind je op de pagina onderaannemingsovereenkomst.

Veelgestelde vragen