Verplichte AOV voor zzp uitgesteld: wat betekent dat nu?

Er komt een wettelijk verplichte AOV (arbeidsongeschiktheidsverzekering) voor zzp‘ers en andere zelfstandigen. Maar de invoering is uitgesteld: de verplichting start naar verwachting pas rond 2030, en de wet is nog niet eens definitief. Tot die tijd kies je nog steeds zelf óf en hoe je je verzekert tegen arbeidsongeschiktheid. In dit blog lees je wat de regeling inhoudt, waarom hij is uitgesteld, en — belangrijker — wat dit nú voor jou als zelfstandige betekent. Inclusief de link met schijnzelfstandigheid en een laag uurtarief.

Het korte antwoord

• Wat: een wettelijk verplichte basis-AOV voor zelfstandigen, het wetsvoorstel Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ).
• Voor wie: ondernemers die als IB-ondernemer aangifte doen en winst uit hun onderneming hebben. Niet voor dga’s, gepensioneerden en mensen die vooral in loondienst werken.
• Wanneer: de invoering is uitgesteld; de verplichting start naar verwachting rond 2030. De wet is nog niet aangenomen.
• Hoeveel: de uitkering wordt ongeveer 70% van je belastbare winst, met een maximum rond minimumloonniveau. De premie zit naar verwachting rond €170 per maand (en is fiscaal aftrekbaar).
• Wachttijd: pas na twee jaar ziekte begint de uitkering — dat is lang.
• Nu: het blijft voorlopig vrijwillig. Je kiest zelf: particuliere AOV, broodfonds, sparen — of (bewust) niets.

Wat is de verplichte AOV

De verplichte AOV komt voort uit het wetsvoorstel Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen, afgekort BAZ. Het idee erachter: zelfstandigen die ziek of arbeidsongeschikt raken, vallen nu vaak zonder vangnet. Anders dan werknemers hebben zzp’ers geen automatische loondoorbetaling of WIA. Een groot deel van de zelfstandigen is helemaal niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid — vaak omdat een particuliere AOV duur is. De overheid wil daarom een verplichte basisverzekering invoeren.

De hoofdlijnen zoals die nu op tafel liggen:

• Voor wie: zelfstandigen die als IB-ondernemer aangifte inkomstenbelasting doen en winst uit onderneming hebben. Uitgezonderd zijn onder andere bestuurders van een rechtspersoon (zoals een dga met een BV), mensen die grotendeels in loondienst werken, meewerkende partners en wie al AOW ontvangt.
• De uitkering: naar verwachting 70% van je belastbare winst, met een maximum rond het minimumloon. Het gaat dus echt om een basis — geen luxe vangnet, maar een bodem.
• De premie: gebaseerd op de cijfers voor 2025 ongeveer €171 per maand maximaal. De premie is fiscaal aftrekbaar, wat de netto last drukt.
• De wachttijd: pas na twee jaar ziekte gaat de uitkering lopen. Die eerste twee jaar moet je zelf overbruggen. Daarna loopt de uitkering door tot je AOW-leeftijd.
• Opt-out: je mag in plaats van de verplichte AOV een eigen, particuliere verzekering houden. Voorwaarde is wel dat die minstens gelijkwaardig is: de premie minimaal even hoog, de uitkering niet lager, en de dekking loopt door tot je AOW-leeftijd.

Waarom uitgesteld en tot wanneer

De verplichte AOV stond aanvankelijk eerder gepland, maar de invoering is opgeschoven. De verplichting start nu naar verwachting rond 2030. Belangrijk om te beseffen: de wet is nog niet aangenomen. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer. Pas als beide hebben ingestemd, ligt de regeling vast — en zelfs dan kost de praktische invoering tijd.

Het uitstel heeft een paar oorzaken. Zo’n verplichte verzekering voor honderdduizenden zelfstandigen is uitvoeringstechnisch fors: er moet een organisatie zijn die de premies int en de uitkeringen beoordeelt, en die capaciteit is er nog niet. Daarnaast bestaat er stevige politieke en maatschappelijke discussie over de hoogte van de premie, de lange wachttijd van twee jaar en de vraag of een verplichting wel bij ondernemerschap past. Die discussie is nog niet uitgekristalliseerd.

Wat betekent dat voor jou? Voorlopig verandert er niets. Tot de wet er daadwerkelijk is, blijft het verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid een vrije keuze. Reken ook niet te hard op 2030 als een hard feit: jaartal en details kunnen nog schuiven zolang de wet niet is aangenomen.

Wat betekent dit nu voor zzp’ers

Het grootste misverstand is dat je “nu al iets moet regelen omdat het verplicht wordt”. Dat klopt niet. Op de korte termijn houd je je volledige keuzevrijheid. Toch raakt dit onderwerp aan een bredere ontwikkeling die juist nu wél relevant is voor zelfstandigen: de strijd tegen schijnzelfstandigheid.

De overheid kijkt steeds kritischer of een zzp’er écht zelfstandig ondernemer is, of eigenlijk een verkapte werknemer. Eén van de signalen daarbij is een laag uurtarief. Bij een tarief onder een bepaalde grens geldt straks een rechtsvermoeden van loondienst: dan wordt aangenomen dat je werknemer bent, tenzij het tegendeel blijkt. Niet zelf verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid past in datzelfde plaatje — het is een van de dingen die je als echte ondernemer normaal gesproken zelf regelt. Wie zich op alle fronten als werknemer gedraagt, loopt eerder tegen herkwalificatie aan.

Met andere woorden: de verplichte AOV en de aanpak van schijnzelfstandigheid komen uit dezelfde gedachte — zelfstandigen meer als volwaardige ondernemers behandelen, mét bijbehorende verantwoordelijkheden. Werk je tegen een laag tarief, dan speelt er voor jou meer dan alleen de AOV. Lees daarover ons blog uurtarief onder 38 euro en het rechtsvermoeden.

Welke keuzes heb je nu

Zolang de verplichting er niet is, kies je zelf hoe je je risico afdekt. De belangrijkste opties:

• Particuliere AOV: een verzekering bij een verzekeraar. Je bepaalt zelf de wachttijd, het verzekerd bedrag en de eindleeftijd. Vaak kun je een veel kortere wachttijd kiezen dan de twee jaar van de verplichte regeling. Nadeel: de premie kan fors zijn, zeker bij oudere of risicovolle beroepen.
• Broodfonds of schenkkring: een groep zelfstandigen die elkaar bij ziekte tijdelijk financieel steunt via schenkingen. Relatief goedkoop en sociaal, maar het is geen verzekering: de uitkering is meestal beperkt in hoogte en duur (vaak maximaal twee jaar) en bedoeld voor tijdelijke uitval.
• Vrijwillige verzekering bij het UWV: in sommige situaties — bijvoorbeeld vlak na het stoppen van een dienstverband — kun je je vrijwillig bij het UWV verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Hieraan zitten voorwaarden en termijnen, dus dit is niet voor iedereen een optie.
• Sparen / eigen buffer: zelf een reserve opbouwen om kortere uitval te overbruggen. Prima als aanvulling, maar voor langdurige arbeidsongeschiktheid loopt een buffer snel leeg.
• Bewust niets: het mag, en sommige zelfstandigen kiezen er bewust voor. Besef dan wel dat je bij langdurige uitval terugvalt op je eigen vermogen en uiteindelijk de bijstand — met bijbehorende vermogenstoets.

Wat kun je nu al doen

1. Breng je risico in kaart. Hoe lang houd je het financieel vol als je morgen een jaar uitvalt? Dat antwoord bepaalt hoeveel dekking je echt nodig hebt.
2. Vergelijk de opties rustig. Zet particuliere AOV, broodfonds en sparen naast elkaar. Let niet alleen op de premie, maar ook op wachttijd, verzekerd bedrag en eindleeftijd.
3. Wacht niet op 2030. De verplichte AOV is nog ver weg en onzeker. Het risico op ziekte is dat niet. Als je nu onverzekerd bent, los je dat gat niet op door op de wet te wachten.
4. Check je uurtarief en je positie. Werk je onder een laag tarief, kijk dan of je niet tegen het rechtsvermoeden van loondienst aanloopt. Goede afspraken en een marktconform tarief versterken je positie als echte ondernemer.
5. Houd de wetgeving in de gaten. Volg de berichtgeving van de KvK en Rijksoverheid, zodat je weet wanneer de regeling concreter wordt en of de opt-out voor jou interessant is.

Eerlijke aanbeveling

Laat je niet opjagen door de term “verplicht”. De verplichte AOV is uitgesteld tot naar verwachting rond 2030 en de wet is nog niet eens aangenomen — er is dus geen enkele reden om nu in actie te schieten “omdat het moet”. Wat wél verstandig is: bekijk los van die wet of je je arbeidsongeschiktheidsrisico goed hebt afgedekt. Veel zelfstandigen hebben dat namelijk niet, en juist daar zit het echte risico. Ben je gezond en jong, dan is een particuliere AOV met een ruime wachttijd vaak betaalbaarder dan gedacht; een broodfonds kan een mooie aanvulling zijn.

Houd ook het grotere plaatje in de gaten. De verplichte AOV staat niet los van de aanpak van schijnzelfstandigheid. Werk je tegen een laag uurtarief, dan speelt voor jou meer dan alleen verzekeren. Twijfel je over je positie als zelfstandige, over de opt-out straks, of over je contracten? Laat je situatie dan eens nakijken — dat voorkomt verrassingen. Lees ook ons blog over het uurtarief onder 38 euro en bekijk onze andere artikelen op het MKB Juristen blog. De volledige uitleg van de regeling vind je bij de KvK.

Veelgestelde vragen