MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Wil je een eerder overeengekomen prijs wijzigen, bijvoorbeeld een huurprijs of koopprijs verhogen? Leg die wijziging dan altijd schriftelijk vast en laat alle partijen tekenen. Doe je dat niet, dan kan de betalende partij later stellen dat hij te veel heeft betaald en het meerdere terugvorderen als onverschuldigde betaling. Een ondertekend addendum of een nieuwe overeenkomst voorkomt dat risico en de bijbehorende bewijsproblemen.
Wat is een onverschuldigde betaling?
Een onverschuldigde betaling is een betaling waarvoor geen rechtsgrond bestaat: er ligt geen geldige overeenkomst en geen schadevergoedingsplicht aan ten grondslag. De betaler hoefde dus eigenlijk niet (of niet zoveel) te betalen. Het begrip is geregeld in artikel 6:203 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De ontvanger van zo’n betaling moet het ontvangen bedrag in beginsel terugbetalen.
Typische voorbeelden van een onverschuldigde betaling zijn:
- een betaling naar het verkeerde rekeningnummer;
- een per ongeluk te hoog overgemaakt bedrag;
- een betaling op grond van een overeenkomst die later wordt vernietigd of ontbonden;
- een prijsverhoging die nooit geldig is overeengekomen.
De kern is steeds hetzelfde: er is wél geld overgemaakt, maar er was geen geldige juridische basis voor (een deel van) die betaling. Dat geeft de betaler in beginsel het recht om het bedrag terug te vorderen.
Wat gebeurt er bij ontvangst van een onverschuldigde betaling?
Wie een onverschuldigde betaling ontvangt, moet de geldsom terugbetalen aan de betaler. De vordering tot terugbetaling verjaart echter niet onbeperkt. Artikel 3:309 BW bepaalt dat een vordering uit onverschuldigde betaling verjaart door verloop van vijf jaar.
Die korte verjaringstermijn van vijf jaar gaat lopen op de dag nadat de schuldeiser zowel bekend is met het bestaan van zijn vordering als met de persoon van de ontvanger, en hij ook daadwerkelijk in staat is om de vordering in te stellen. Daarnaast geldt een absolute verjaringstermijn: in ieder geval verjaart de vordering twintig jaar nadat zij is ontstaan. Door deze tweede grens kan een zaak niet onbeperkt blijven liggen.
Bij periodieke betalingen, zoals maandelijkse huurtermijnen, is het verstandig te beseffen dat in beginsel per betaling een eigen vordering kan ontstaan, elk met een eigen verjaringstermijn. Wanneer een vordering precies verjaart, is sterk afhankelijk van de feiten; laat dit bij twijfel beoordelen voordat je actie onderneemt of juist afwacht.
Wanneer kan een prijswijziging een onverschuldigde betaling worden?
Het risico ontstaat vooral wanneer een al overeengekomen prijs wordt aangepast zonder dat dit netjes op papier komt. Verhoog je bijvoorbeeld de huurprijs of koopprijs, maar tekent de andere partij niets, dan kan die partij later stellen dat de hogere prijs nooit is afgesproken. Het verschil tussen de oude en de nieuwe prijs is dan volgens hem onverschuldigd betaald en moet terug.
Mondelinge afspraken zijn op zichzelf gewoon geldig. Het probleem is bewijsrechtelijk: zonder handtekening of schriftelijke bevestiging is lastig hard te maken dat beide partijen met de nieuwe prijs hebben ingestemd. Juist bij prijswijzigingen wreekt zich dat snel.
Praktijkvoorbeeld: drie jaar een hogere huur betaald
In een zaak die tot bij het hof kwam, speelde precies dit. Een huurder had drie jaar lang een hogere huurprijs overgemaakt, terwijl hij de concept-huurovereenkomst nooit had ondertekend. Hij was het namelijk niet eens met enkele voorwaarden, onder meer over de borgstelling. De verhuurder stuurde desondanks facturen met de verhoogde huurprijs, en de huurder betaalde die telkens zonder protest.
Toen het hurende bedrijf failliet ging, stelde de curator dat het om een onverschuldigde betaling ging: er was immers nooit een nieuwe huurovereenkomst tot stand gekomen, dus gold de oude (lagere) huurprijs nog. Het hof volgde die redenering niet. Doordat de huurder drie jaar lang zonder protest de hogere huur had betaald, mocht de verhuurder erop vertrouwen dat de huurder met de hogere prijs instemde. Er was dus geen sprake van een onverschuldigde betaling.
Let op: dit pakte goed uit voor de verhuurder, maar de uitkomst was sterk afhankelijk van de feiten. Bij een koopovereenkomst, waar geen jarenlang stilzwijgend betalingspatroon ontstaat, of in situaties waar zelfs een concept of schriftelijke correspondentie volledig ontbreekt, staat de ontvanger van de betaling juridisch een stuk zwakker.
Welke risico’s loop je als ondernemer concreet?
Een prijswijziging die niet goed is vastgelegd, kan jou als ondernemer op verschillende manieren raken:
- Terugbetaling: de tegenpartij vordert het verschil tussen oude en nieuwe prijs terug, soms over een lange periode.
- Bewijslast: jij moet aantonen dat de nieuwe prijs is overeengekomen, en zonder handtekening is dat lastig.
- Liquiditeit: een onverwachte terugbetalingsverplichting kan flink in de kosten lopen en je cashflow raken.
- Verstoorde relatie: een geschil over de prijs zet de zakelijke relatie met klant, leverancier of huurder onder druk.
Leg wijzigende afspraken altijd schriftelijk vast
De kern is eenvoudig: wijzig je iets aan een bestaande overeenkomst, zet het dan op papier en laat alle partijen tekenen. Daarmee voorkom je niet alleen discussies over onverschuldigde betaling, maar ook bredere bewijsproblemen als er later onenigheid ontstaat.
Hoe je dat het beste doet, hangt af van de omvang van de wijziging:
- Kleine aanpassingen: meestal volstaat een addendum bij de bestaande overeenkomst. Daarin neem je de uitbreidingen, wijzigingen, schrappingen en aanvullingen op, met een verwijzing naar de betreffende artikelen. Alle partijen ondertekenen het addendum en het wordt aan de overeenkomst toegevoegd.
- Ingrijpende of veel wijzigingen: gaat het om cruciale aanpassingen, veel veranderingen, of zijn er al meerdere addenda, dan is een geheel nieuwe overeenkomst vaak overzichtelijker en juridisch sterker.
Bij een prijswijziging is het verstandig om expliciet vast te leggen wat de nieuwe prijs is, vanaf welke datum die geldt en dat beide partijen daarmee instemmen. Twijfel je hoe je dit het beste formuleert? Laat een koopovereenkomst of huurovereenkomst voor een bedrijfspand dan goed opstellen of controleren, zodat de afspraken sluitend zijn.
Stappenplan: een prijswijziging veilig vastleggen
- Bepaal of het om een kleine aanpassing (addendum) of een ingrijpende wijziging (nieuwe overeenkomst) gaat.
- Leg de nieuwe prijs, de ingangsdatum en de instemming van beide partijen concreet vast.
- Verwijs in een addendum naar de bestaande overeenkomst en de gewijzigde artikelen.
- Laat het document door alle partijen ondertekenen voordat de nieuwe prijs ingaat.
- Bewaar het ondertekende stuk bij de oorspronkelijke overeenkomst.
Veelgestelde vragen over prijswijziging en onverschuldigde betaling
Wat is een onverschuldigde betaling in het kort?
Een betaling waarvoor geen geldige rechtsgrond bestaat, geregeld in artikel 6:203 BW. De ontvanger moet het bedrag in beginsel terugbetalen aan de betaler.
Hoelang heb je om een onverschuldigde betaling terug te vorderen?
De korte verjaringstermijn is vijf jaar (artikel 3:309 BW) en gaat lopen zodra de schuldeiser bekend is met de vordering en de ontvanger en de vordering kan instellen. Daarnaast geldt een absolute termijn van twintig jaar na het ontstaan van de vordering.
Mag ik een overeengekomen prijs zomaar verhogen?
Niet eenzijdig zonder grondslag. Een prijswijziging vergt instemming van beide partijen. Leg die instemming schriftelijk vast, anders kan de tegenpartij stellen dat het meerdere onverschuldigd is betaald.
Is een mondelinge prijsafspraak geldig?
Ja, mondelinge afspraken zijn in beginsel geldig. Het probleem is het bewijs: zonder handtekening of schriftelijke bevestiging is lastig aan te tonen dat de nieuwe prijs is overeengekomen.
Volstaat een addendum of moet ik een nieuwe overeenkomst opstellen?
Bij kleine aanpassingen volstaat doorgaans een ondertekend addendum. Bij ingrijpende of talrijke wijzigingen, of als er al meerdere addenda zijn, is een nieuwe overeenkomst meestal verstandiger.
Wat als de andere partij de hogere prijs jarenlang zonder protest betaalt?
Dan kan, afhankelijk van de omstandigheden, het vertrouwen ontstaan dat met de nieuwe prijs is ingestemd. Dat hielp de verhuurder in het besproken praktijkvoorbeeld, maar de uitkomst hangt sterk af van de feiten. Reken er niet op: een ondertekende vastlegging blijft de veiligste route.
Hulp bij contracten en prijswijzigingen
Wil je zeker weten dat een prijswijziging juridisch waterdicht is, of moet je een onverschuldigde betaling terugvorderen of juist afweren? De juristen van MKB Juristen denken praktisch met je mee. Bekijk onze expertise op het gebied van contractenrecht of lees meer over onze rechtshulp voor ondernemers.
Liever direct sparren met een jurist? Plan een vrijblijvend adviesgesprek in en voorkom bewijsrechtelijke problemen.
