Bij de verkoop van fysieke producten aan consumenten geldt in Nederland een unieke verplichting: webshops moeten altijd de mogelijkheid bieden om (minstens) de helft van het aankoopbedrag achteraf te betalen. Deze bepaling, opgenomen in artikel 7:26 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek, is bedoeld om consumenten te beschermen tegen het risico van niet-geleverde bestellingen. Toch is deze wettelijke regeling niet geheel onomstreden. Veel ondernemers beschouwen het als een bron van onzekerheid en zoeken naar werkbare oplossingen. Deze zijn er wel degelijk.
Wettelijke grondslag en uitzonderingen
De wettelijke verplichting tot achteraf betalen, geldt uitsluitend bij consumentenkoop van fysieke producten. Bij de verkoop van digitale producten of diensten, of bij transacties met zakelijke klanten, is het eisen van een volledige vooruitbetaling wel toegestaan. Dan geldt namelijk de contractsvrijheid. Dit betekent dat webshops die zowel aan consumenten als bedrijven verkopen, goed moeten nagaan welk juridisch kader van toepassing is. Het is wel degelijk toegestaan om consumenten en bedrijven andere betaalopties aan te bieden. In veel gevallen loont het dan ook om te werken met gescheiden sets algemene voorwaarden, zodat het juridische regime afhankelijk wordt gemaakt van het type klant.
Betaaldiensten als alternatief
Om aan de wettelijke verplichting te voldoen én het risico op wanbetaling te beperken, kiezen steeds meer webshops voor externe betaaldiensten. Oplossingen zoals Klarna nemen het risico van niet-betaling over en zorgen voor een betrouwbare afhandeling van het achteraf-betaalproces. Andere aanbieders, zoals In3, maken gespreid betalen mogelijk zonder rente. Deze diensten dragen bij aan het consumentenvertrouwen en verhogen doorgaans ook de conversie. Webshops hoeven daarbij niet zelf het debiteurenbeheer te voeren, wat aanzienlijk kan schelen in tijd en kosten. Het gaat bovendien ook om betaalopties die eenvoudig te implementeren zijn in de bekende webshopmanagementsystemen.
Nog heel wat problemen bij achteraf betalen
Hoewel de wet voorschrijft dat minstens de helft van het aankoopbedrag achteraf moet kunnen worden betaald, laten sommige webshops deze optie alleen onder specifieke voorwaarden toe. Denk aan minimale of maximale orderbedragen of aan de verplichting om de bestelling fysiek af te halen. In zulke gevallen begeeft men zich in een juridisch grijs gebied. Het lijkt er niet op dat dergelijke beperkingen of voorwaarden zonder meer zijn toegestaan. Ook het aanduiden van creditcardbetalingen als achterafbetaling is niet zonder meer correct, tenzij expliciet wordt vermeld dat de afschrijving pas na de levering plaatsvindt. Dit zijn allemaal zaken die door de Consumentenbond worden aangekaart.
Tegelijkertijd zien we dat organisaties zoals Thuiswinkel.org de verplichting tot achteraf betalen juist afgeschaft willen zien. Wat hierbij meespeelt, is dat achteraf betalen specifieke risico’s met zich meebrengt, zowel voor de consument als voor de ondernemer. Er zijn zorgen over overmatig koopgedrag en betalingsachterstanden, vooral bij kwetsbare doelgroepen. Externe betaalpartners rekenen vaak hoge incassokosten aan als de betaling niet op tijd gebeurt. Ook dit maakt achteraf betalen enigszins omstreden.
