MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Niet in elke arbeidsovereenkomst is een proeftijdbeding geldig: bij een contract van zes maanden of korter is een proeftijd verboden, en als de proeftijd te lang is of niet schriftelijk is vastgelegd, vervalt hij volledig. Een ongeldig proeftijdbeding betekent dat je een werknemer in de eerste weken niet zomaar kunt laten gaan, terwijl je daar als werkgever juist op rekende. In dit artikel lees je wanneer een proeftijd wel geldig is, hoe lang hij mag duren en welke valkuilen je als ondernemer moet vermijden.
Wat is een proeftijdbeding?
Een proeftijdbeding is een afspraak in de arbeidsovereenkomst waarmee werkgever en werknemer aan het begin van het dienstverband over en weer kunnen kijken of de samenwerking bevalt. Tijdens de proeftijd mogen beide partijen de arbeidsovereenkomst per direct opzeggen, zonder opzegtermijn, zonder ontslagvergunning en zonder dat een redelijke ontslaggrond nodig is.
Die ruime opzegmogelijkheid maakt het proeftijdbeding een krachtig instrument, maar precies daarom stelt de wet er strikte voorwaarden aan. Voldoet het beding niet aan die voorwaarden, dan is het nietig: het geldt dan alsof er nooit een proeftijd is afgesproken. Een proeftijd die niet klopt, biedt dus geen enkele bescherming.
Wanneer is een proeftijdbeding geldig?
Een proeftijdbeding is alleen geldig als aan een aantal harde eisen is voldaan. De belangrijkste zijn:
- Schriftelijk overeengekomen. Een mondeling afgesproken proeftijd is niet geldig. Leg de proeftijd altijd schriftelijk vast in de arbeidsovereenkomst zelf.
- Voor beide partijen even lang. De proeftijd moet voor werkgever en werknemer dezelfde duur hebben. Een afwijkende afspraak maakt het beding ongeldig.
- Aan het begin van het dienstverband. De proeftijd loopt vanaf de eerste werkdag. Je kunt hem niet later laten ingaan of tussentijds opnieuw laten starten.
- Binnen de wettelijke maximumduur. Is de afgesproken proeftijd langer dan wettelijk is toegestaan, dan vervalt de hele proeftijd, niet alleen het deel dat te lang is.
De kern: schriftelijk vastleggen is een vereiste, maar niet voldoende. Ook de duur en het type contract bepalen of de proeftijd standhoudt.
Hoe lang mag een proeftijd duren?
De maximale duur van de proeftijd hangt af van de soort en de lengte van de arbeidsovereenkomst. De wettelijke hoofdregels zijn:
- Contract van 6 maanden of korter: geen proeftijd toegestaan.
- Tijdelijk contract langer dan 6 maanden en korter dan 2 jaar: maximaal 1 maand proeftijd.
- Tijdelijk contract van 2 jaar of langer: maximaal 2 maanden proeftijd.
- Tijdelijk contract zonder vaste einddatum: maximaal 1 maand proeftijd.
- Contract voor onbepaalde tijd (vast): maximaal 2 maanden proeftijd.
Spreek je een langere proeftijd af dan hier is toegestaan, dan is niet alleen het te lange deel ongeldig: de volledige proeftijd vervalt. Een proeftijd van drie maanden in een vast contract betekent dus geen proeftijd in plaats van twee maanden. Let op: een cao kan voor tijdelijke contracten afwijkende regels bevatten. Controleer daarom altijd of er een cao van toepassing is voordat je de proeftijd vastlegt.
De ijzeren proeftijd: waarom een verkeerde proeftijd helemaal vervalt
In het arbeidsrecht geldt het beginsel van de zogenoemde ijzeren proeftijd. Dat houdt in dat de regels rond de proeftijd strikt worden toegepast en dat er weinig ruimte is voor uitzonderingen of reparatie achteraf. Klopt het beding niet, dan kun je het niet alsnog repareren of inkorten tot de wettelijke maximumduur.
De rode draad: hoe slordiger de proeftijd is vastgelegd, hoe groter de kans dat je er op het beslissende moment helemaal niets aan hebt.
Praktische voorbeelden van situaties waarin de proeftijd vervalt:
- De proeftijd staat alleen in een mondelinge afspraak of in een e-mail die geen onderdeel is van de getekende overeenkomst.
- De afgesproken proeftijd is langer dan wettelijk mag.
- De proeftijd geldt alleen voor de werknemer en niet voor de werkgever (of andersom).
Proeftijd bij een opvolgend contract: let op de uitzondering
Een veelgemaakte fout is om bij elk nieuw contract opnieuw een proeftijd af te spreken. Dat mag in beginsel niet. Krijgt een werknemer na een tijdelijk contract een nieuw contract bij dezelfde werkgever (of bij een opvolgend werkgever, zoals na een overname), dan is een nieuwe proeftijd in de regel niet toegestaan. De gedachte is dat je elkaar in de eerste periode al hebt leren kennen.
Er is een belangrijke uitzondering: gaat de werknemer een functie vervullen die duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt, dan kan een nieuwe proeftijd onder omstandigheden wel zijn toegestaan. Die uitzondering wordt strikt uitgelegd, dus ga er niet te makkelijk van uit.
De risico’s van een ongeldige proeftijd voor jou als ondernemer
Een proeftijdbeding voelt als een veilige uitprobeerperiode, maar een ongeldig beding levert juist risico’s op:
- Schijnzekerheid. Je denkt iemand vrij te kunnen laten gaan, maar de proeftijd blijkt nietig.
- Geen vrij ontslag meer. Vervalt de proeftijd, dan gelden de gewone ontslagregels: opzegtermijn, een redelijke grond en mogelijk een transitievergoeding.
- Doorlopend dienstverband. Een tijdelijk contract zonder geldige proeftijd loopt gewoon door tot de einddatum als je niet rechtsgeldig kunt opzeggen.
- Procedure en kosten. Een werknemer die zich op een ongeldige proeftijd beroept, kan loondoorbetaling of een vergoeding vorderen.
Hoe leg je een proeftijd wel waterdicht vast?
Een proeftijd die standhoudt is een kwestie van zorgvuldigheid. Let op de volgende punten:
- Zet de proeftijd schriftelijk in de overeenkomst. Niet in een losse mail of mondelinge toezegging, maar in het getekende contract.
- Stem de duur af op het contracttype. Controleer of het contract korter dan zes maanden is (dan mag geen proeftijd) en houd de wettelijke maxima aan.
- Maak de proeftijd wederkerig. Dezelfde duur voor werkgever en werknemer.
- Check een eventuele cao. Een cao kan afwijkende regels stellen voor tijdelijke contracten.
- Spreek bij een opvolgend contract niet zomaar opnieuw een proeftijd af. Doe dat alleen als de functie duidelijk anders is en laat dat zo nodig toetsen.
Twijfel je over de formulering? Laat de arbeidsovereenkomst nakijken door een specialist. Een goed vastgelegde proeftijd geeft je in de eerste weken de ruimte die je nodig hebt, zonder dat je voor verrassingen komt te staan.
Veelgestelde vragen over het proeftijdbeding
Mag ik een proeftijd afspreken bij een contract van zes maanden?
Nee. Bij een arbeidsovereenkomst van zes maanden of korter is een proeftijd wettelijk niet toegestaan. Spreek je er toch een af, dan is die nietig en geldt het contract zonder proeftijd.
Wat gebeurt er als de afgesproken proeftijd te lang is?
Dan vervalt de hele proeftijd, niet alleen het deel dat te lang is. Een proeftijd van drie maanden in een vast contract betekent dus dat er helemaal geen geldige proeftijd is.
Moet een proeftijd schriftelijk worden vastgelegd?
Ja. Een mondeling afgesproken proeftijd is niet geldig. Leg de proeftijd vast in de schriftelijke, ondertekende arbeidsovereenkomst.
Kan ik bij een verlenging opnieuw een proeftijd afspreken?
In de regel niet. Bij een opvolgend contract bij dezelfde of een opvolgend werkgever is een nieuwe proeftijd meestal niet toegestaan, behalve als de werknemer een functie gaat vervullen die duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt.
Mag ik tijdens de proeftijd zomaar ontslaan?
Tijdens een geldige proeftijd mag je de arbeidsovereenkomst per direct opzeggen zonder opzegtermijn of ontslagvergunning. De reden mag echter niet verboden zijn, bijvoorbeeld discriminatie; in dat geval kan het ontslag alsnog worden aangetast.
Laat je proeftijdbeding en arbeidscontract controleren
Wil je zeker weten dat je proeftijd standhoudt? MKB Juristen heeft ruime ervaring met het opstellen en beoordelen van arbeidsovereenkomsten en de bedingen die daarbij horen. Loop je tegen een arbeidsgeschil aan, dan helpt onze expertise arbeidsrecht je verder. Plan een vrijblijvende intake in en we kijken samen of jouw arbeidscontract doet wat het moet doen.
