MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Het onderkruipersverbod geldt niet wanneer je je eigen personeel van een andere vestiging inzet om het werk van stakende medewerkers over te nemen. Het verbod uit de Waadi richt zich op het inhuren van externe arbeidskrachten via een intermediair (zoals een uitzendbureau), niet op het verschuiven van eigen werknemers binnen hetzelfde bedrijf of concern. De Hoge Raad bevestigde dit in de zaak tussen pilotenvakbond VNV en EasyJet (ECLI:NL:HR:2019:1245). Als werkgever mag je dus eigen mensen laten bijspringen om de gevolgen van een staking op te vangen, mits je zorgvuldig en proportioneel handelt.
Wat is het onderkruipersverbod?
Het onderkruipersverbod is een verbodsbepaling in de Waadi (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs). Het verbiedt het ter beschikking stellen van arbeidskrachten aan een onderneming om het werk van stakende medewerkers over te nemen. De bedoeling is helder: een staking moet effect kunnen sorteren. Zou een werkgever het neergelegde werk simpelweg door ingehuurde krachten laten uitvoeren, dan verliest de staking als drukmiddel zijn betekenis.
Belangrijk is wat het verbod niet regelt. Het verbiedt je niet om niet-stakend eigen personeel in te zetten om de gevolgen van de staking te beperken. Ook mag je de stilstand benutten om via inhuur ander werk te laten doen dan dat van de stakers, bijvoorbeeld achterstallig onderhoud of administratie.
Wanneer is er sprake van "terbeschikkingstelling"?
Het verbod is alleen aan de orde bij terbeschikkingstelling in de zin van de Waadi. Daarvoor gelden volgens de rechtspraak twee kenmerken:
- er is een vergoeding gemoeid met het ter beschikking stellen van de arbeidskracht, en
- degene die leiding en toezicht uitoefent, doet dat op basis van een andere overeenkomst dan een arbeidsovereenkomst (denk aan uitzending of detachering via een derde).
Ontbreekt een van deze elementen, dan is van terbeschikkingstelling geen sprake en grijpt het onderkruipersverbod niet in. Dat is precies waarom de inzet van eigen personeel buiten het verbod valt: tussen jou en je werknemer bestaat al een arbeidsovereenkomst, en daar zit geen aparte vergoeding voor terbeschikkingstelling tussen.
Onderkruipersverbod niet van toepassing bij personeel van een andere vestiging
Voor de inzet van eigen personeel van de stakende vestiging zelf was al duidelijk: dat mag. Het niet-stakend personeel mag het werk van de stakers gewoon overnemen. Lange tijd bestond echter onzekerheid of dit ook gold voor personeel van een andere vestiging van hetzelfde bedrijf. Die vraag is met de zaak VNV/EasyJet beantwoord.
De procedure van pilotenvakbond VNV
In juni 2016 legden de bij pilotenvakbond VNV aangesloten EasyJet-piloten het werk neer. Om de gevolgen te beperken, liet EasyJet piloten van buitenlandse bases overkomen. Die piloten waren, net als de Nederlandse, in dienst van dezelfde vennootschap (EasyJet Airline Co Ltd). De geplande vluchten gingen daardoor grotendeels gewoon door en de actie sorteerde weinig effect. VNV startte een procedure om EasyJet, op grond van het onderkruipersverbod, te verbieden de buitenlandse piloten in te zetten.
Oordeel: geen terbeschikkingstelling, geen verbod
De rechter oordeelde dat het onderkruipersverbod hier niet van toepassing was. De Waadi vereist immers terbeschikkingstelling, en daarvan is geen sprake bij inzet van werknemers van dezelfde werkgever: er is geen aparte vergoeding en het leiding en toezicht berust op de bestaande arbeidsovereenkomst. Een werkgever mag dus medewerkers van andere vestigingen inschakelen om de gevolgen van een staking te beperken.
Ook bij aparte ondernemingen binnen hetzelfde concern
Het verbod geldt ook niet als de vestigingen juridisch aparte ondernemingen zouden zijn, zolang zij door dezelfde ondernemer of binnen hetzelfde concern in stand worden gehouden. De wetgever heeft daar in de Waadi bewust een uitzondering voor opgenomen. De Hoge Raad bevestigde deze lijn in zijn uitspraak van 19 juli 2019 (ECLI:NL:HR:2019:1245): het onderkruipersverbod ziet op externe arbeidskrachten via een intermediair, niet op de inzet van eigen vervangend personeel, ook niet wanneer dat personeel betere arbeidsvoorwaarden heeft of buiten het conflict staat.
De keerzijde: spelregels die wel voor de werkgever gelden
Dat de Waadi je ruimte laat, betekent niet dat je vrij spel hebt. Het stakingsrecht is een grondrecht, en de rechter weegt de belangen van beide partijen. In de rechtspraak rond stakingen worden bijvoorbeeld eisen gesteld aan de aankondiging van een actie, zodat de werkgever zich kan voorbereiden en de veiligheid en belangen van derden (zoals passagiers) gewaarborgd blijven. Het stakingsrecht en de inzet van vervangend personeel staan dus steeds in een onderling evenwicht.
Voor jou als werkgever betekent dit dat de manier waarop je reageert net zo belangrijk is als de vraag of je mag reageren. Buitensporige of provocerende maatregelen kunnen via andere normen alsnog worden teruggefloten, ook als de Waadi geen barrière vormt.
Wat betekent dit voor jou als werkgever?
De uitspraak geeft werkgevers ruimte, maar verstandig handelen blijft geboden. Een paar praktische aandachtspunten:
- Eigen personeel verschuiven mag. Je mag medewerkers van een andere vestiging of locatie het werk van stakers laten overnemen zonder in strijd te komen met het onderkruipersverbod.
- Externe uitzendkrachten als stakingsbrekers: niet. Het inhuren van uitzend- of detacheringskrachten via een intermediair om juist het stakingswerk te doen, valt wel onder het verbod.
- Let op goed werkgeverschap. Ook als de Waadi geen barrière vormt, kan een vakbond proberen je inzet aan te vechten via normen als goed werkgeverschap of misbruik van bevoegdheid. De toon en proportionaliteit van je maatregelen tellen mee.
- Leg afspraken en instructies vast. Zorg dat de inzet van vervangend personeel aansluit op hun bestaande arbeidsovereenkomst en functie.
- Houd rekening met aankondiging en veiligheid. Een staking wordt doorgaans vooraf aangekondigd; gebruik die tijd om je vervangingsplan zorgvuldig en proportioneel in te richten.
Veelgestelde vragen over het onderkruipersverbod
Mag ik tijdens een staking mijn eigen personeel het werk laten overnemen?
Ja. Het onderkruipersverbod verbiedt dat niet. Niet-stakend eigen personeel, ook van een andere vestiging van hetzelfde bedrijf, mag het werk van stakende collega's overnemen.
Mag ik uitzendkrachten inhuren om een staking op te vangen?
Niet om het werk van de stakers te doen. Het ter beschikking stellen van uitzendkrachten aan een bedrijf om het neergelegde werk over te nemen valt onder het onderkruipersverbod. Uitzendkrachten inzetten voor ander werk dan dat van de stakers kan wel.
Wat is "terbeschikkingstelling" precies?
Daarvan is sprake als een arbeidskracht tegen vergoeding aan een ander bedrijf wordt geleverd, waarbij leiding en toezicht berusten op een andere overeenkomst dan een arbeidsovereenkomst. Bij inzet van eigen personeel ontbreekt dit, waardoor het verbod niet geldt.
Geldt het onderkruipersverbod ook tussen vestigingen van hetzelfde concern?
Nee. Worden de vestigingen door dezelfde ondernemer of binnen hetzelfde concern in stand gehouden, dan voorziet de Waadi in een uitzondering en geldt het verbod niet.
Moet een staking vooraf worden aangekondigd?
In de rechtspraak wordt vaak een redelijke aankondigingstermijn verlangd, zodat de werkgever zich kan voorbereiden en de veiligheid en belangen van derden niet in het gedrang komen. De precieze termijn hangt af van de omstandigheden van het geval; laat je hierover adviseren.
Wat is de juridische basis hiervoor?
Het onderkruipersverbod staat in de Waadi. De toepassing bij eigen personeel is bevestigd door de Hoge Raad in de zaak VNV/EasyJet (ECLI:NL:HR:2019:1245, 19 juli 2019).
Advies nodig over staking en personeelsinzet?
Wil je het werk van stakende medewerkers opvangen, dan is een doordachte aanpak goud waard. Vakbonden ondernemen zelden zomaar actie en grijpen, als de Waadi geen grond biedt, al snel naar begrippen als goed werkgeverschap. Stem je plannen daarom vooraf af met een specialist arbeidsrecht, zodat je sterk staat. Twijfel je over de inzet van flexkrachten, kijk dan ook naar de spelregels rond de uitzendovereenkomst.
Onze juristen denken praktisch met je mee tegen scherpe tarieven. Plan een intake in en bespreek jouw situatie voordat de staking begint.
