De internationale handel wordt steeds vanzelfsprekender. Dat is een goede zaak voor bedrijven, omdat ze zo een grotere markt kunnen aanspreken en de grotere concurrentie de prijzen van grondstoffen drukken. Echter, hierdoor krijgen bedrijven, juristen en overheden steeds vaker te maken met meertalige contracten en juridische documenten. Zelfs binnen de Europese Unie, waar het recht op gelijkwaardige vertalingen in alle officiële talen gewaarborgd is, zorgen taalnuances regelmatig voor verwarring en interpretatiegeschillen. Als dat op een dergelijk niveau al gebeurt, is het niet verwonderlijk dat ook ondernemers hier soms mee worden geconfronteerd. Gelukkig kunnen de contractspartijen het een en ander doen om juridische conflicten te voorkomen.
Leidende versie afspreken
Wanneer partijen een contract in meerdere talen opstellen, is het essentieel dat zij vooraf afspreken welke versie leidend is. Dit kan bijvoorbeeld in de algemene voorwaarden. Het lijkt misschien een formaliteit, maar het kan een wereld van verschil maken als er op een cruciaal moment onenigheid ontstaat over de interpretatie van een specifieke passage. De Nederlandse rechter zal vaak geneigd zijn om een Nederlandstalige versie voorrang te geven, tenzij uit de overeenkomst expliciet blijkt dat een andere taalversie als gezaghebbend geldt. In de internationale praktijk is het dan bijvoorbeeld gebruikelijk om de Engelse versie leidend te verklaren, juist omdat die taal het vaakst als neutrale onderhandelingstaal wordt gebruikt.
Vertalingen goed laten controleren
Zelfs wanneer één taal als leidend is aangemerkt, blijft het echter oppassen geblazen. Leidende versies mogen geen uitvlucht zijn om partijen met vertalingen te misleiden. Verschillende Engelse rechtsbegrippen hebben bijvoorbeeld geen direct equivalent in ons recht. Voorbeelden hiervan zijn good faith (niet helemaal hetzelfde als goede trouw), best efforts of warranty (juridisch niet helemaal hetzelfde als een garantie). Dergelijke subtiele verschillen in betekenis kunnen grote gevolgen hebben voor de uitvoering of uitleg van het contract. Dit maakt het belangrijk om juridische vertalingen niet te behandelen als louter technische omzettingen, maar als zelfstandige documenten die ook inhoudelijk moeten worden gecontroleerd. Hetzelfde geldt overigens ook voor de vereenvoudiging van juridisch taalgebruik. Dit kan goedbedoeld zijn, maar tegelijkertijd resulteren in interpretatieproblemen. En een verkeerde interpretatie kan dan weer leiden tot geschillen over de uitvoering of zelfs tot nietigheid van delen van de overeenkomst.
Het is met andere woorden verstandig om meertalige documenten niet alleen taalkundig, maar ook juridisch te laten toetsen. Zo voorkomt u dat een vertaalfout of een cultureel nuanceverschil alsnog de doorslag geeft bij een juridisch conflict.
