Bedrijfsongeval: een effectief actieplan voor werkgevers

Na een bedrijfsongeval geldt voor de werkgever één vaste volgorde: eerst medische hulp, dan melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (bij ziekenhuisopname, blijvend of dodelijk letsel), vervolgens de situatie onderzoeken, de verzekeraar inschakelen en de aansprakelijkheid beoordelen. Door de wettelijke zorgplicht is de werkgever bij letsel op het werk in de meeste gevallen aansprakelijk, tenzij hij aantoont dat hij alles heeft gedaan om het ongeval te voorkomen of dat sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Hieronder leest u stap voor stap hoe u adequaat handelt.

Wat is een bedrijfsongeval?

Een bedrijfsongeval is een incident tijdens het werk waarbij iemand letsel oploopt. Dat kan een vaste werknemer zijn, maar ook een uitzendkracht, stagiair, vrijwilliger of ingehuurde zzp’er. De situaties lopen sterk uiteen: een val van een ladder, een ongeluk met een machine, een verkeersongeval tijdens werktijd of letsel door blootstelling aan gevaarlijke stoffen.

Het begrip is breed: ook ongevallen die deels buiten het bedrijfsterrein gebeuren, kunnen onder de werkgeversverantwoordelijkheid vallen als er een duidelijk verband met het werk is.

Stappenplan: wat moet u als werkgever direct doen?

1. Zorg eerst voor medische hulp

Het allerbelangrijkste is directe en adequate medische zorg voor het slachtoffer. Zorg dat u een noodplan paraat hebt: contactgegevens van hulpdiensten, een bereikbare bedrijfshulpverlener (bhv) en toegang tot een EHBO-kit. Geen enkele administratieve of juridische stap gaat boven de gezondheid van uw werknemer.

2. Meld ernstige ongevallen bij de Arbeidsinspectie

Een ongeval met ziekenhuisopname, blijvend letsel of een dodelijke afloop meldt u bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Bij een dodelijk ongeval belt u direct; de Arbeidsinspectie is daarvoor 24/7 telefonisch bereikbaar. Houd er rekening mee dat u de plek van het ongeval zo veel mogelijk ongewijzigd moet laten, zodat de inspecteur zelf onderzoek kan doen. Niet (tijdig) melden kan tot een boete leiden.

3. Onderzoek het ongeval en leg het vast

Voer zelf een onderzoek uit naar wat er is gebeurd en hoe het heeft kunnen ontstaan. Maak een gedetailleerd rapport, bewaar foto’s en getuigenverklaringen en deel een kopie met de betrokken werknemer. Op basis van uw bevindingen stelt u een verbeterplan op om herhaling te voorkomen. Bij zeer ernstige ongevallen kan daarnaast een strafrechtelijk onderzoek volgen, onder leiding van het Openbaar Ministerie.

4. Schakel uw verzekeraar in

Meld het ongeval zo snel mogelijk bij uw verzekeraar. De meeste werkgevers zijn via een aansprakelijkheidsverzekering (en vaak een aanvullende werkgeversaansprakelijkheidsdekking) verzekerd voor dit soort situaties. De verzekeraar geeft aan welke stappen u wel en niet zelf moet zetten — erken bijvoorbeeld niet op eigen houtje aansprakelijkheid voordat dit is afgestemd.

Wanneer is de werkgever aansprakelijk?

De kern is de wettelijke zorgplicht: de werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving, veilige machines, goede instructies en toezicht. Loopt een werknemer toch letsel op, dan is de werkgever in beginsel aansprakelijk, tenzij hij kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Die bewijslast ligt dus zwaar bij de werkgever.

Aansprakelijkheid ontbreekt alleen in uitzonderingsgevallen, met name bij opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Die lat ligt hoog: zelfs als een werknemer onder invloed was, blijft de werkgever vaak aansprakelijk. De werknemer kan de letselschade dan claimen bij de werkgever.

Welke schade kan een werknemer claimen?

• Medische kosten die niet door de zorgverzekeraar worden vergoed.
• Verlies van inkomen bij (tijdelijke of blijvende) arbeidsongeschiktheid.
• Smartengeld voor pijn, leed en gederfde levensvreugde.
• Overige kosten zoals huishoudelijke hulp, aanpassingen of reiskosten.

De omvang hangt af van de ernst van het letsel en de gevolgen. Over die bedragen ontstaat in de praktijk vaak discussie, ook met de verzekeraar.

Hoe voorkomt u een bedrijfsongeval?

• Houd een actuele risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) bij met een plan van aanpak.
• Geef werknemers duidelijke werkinstructies en houd toezicht op de naleving.
• Onderhoud machines en gereedschap en stel persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar.
• Zorg voor voldoende opgeleide bhv’ers en een actueel noodplan.
• Leg veiligheidsmaatregelen en instructies vast — dat helpt ook als bewijs dat u uw zorgplicht bent nagekomen.

Veelgestelde vragen over bedrijfsongevallen

Moet ik elk bedrijfsongeval melden bij de Arbeidsinspectie?

Nee. Meldingsplichtig zijn ongevallen die leiden tot ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden. Een lichte verwonding zonder die gevolgen hoeft u niet bij de Arbeidsinspectie te melden, maar leg het wel intern vast en meld het waar nodig bij uw verzekeraar.

Ben ik ook aansprakelijk voor letsel van een uitzendkracht of zzp’er?

Vaak wel. De zorgplicht geldt niet alleen voor eigen werknemers, maar ook voor anderen die onder uw verantwoordelijkheid werk verrichten, zoals uitzendkrachten en in bepaalde gevallen ingehuurde zzp’ers. Voor hen gelden in beginsel dezelfde veiligheidsverplichtingen.

Wat als de werknemer zelf onvoorzichtig was?

Eigen onvoorzichtigheid heft de aansprakelijkheid meestal niet op. De wetgever houdt er rekening mee dat werknemers in de dagelijkse routine niet altijd even oplettend zijn. Alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid — een zware uitzondering — kan de werkgever onder aansprakelijkheid uitkomen.

Juridische hulp bij een bedrijfsongeval

Een bedrijfsongeval is een ernstige zaak die snel en zorgvuldig moet worden afgehandeld. Of het nu gaat om het beoordelen of afwijzen van aansprakelijkheid, het afhandelen van een claim of een discussie met de verzekeraar: laat u tijdig adviseren. De juristen van MKB Juristen staan werkgevers bij in al deze stappen. Bekijk onze expertise arbeidsrecht en aansprakelijkheid & schade, of plan direct een vrijblijvende intake in.