Slaafse nabootsing

Wat we doen

Van slaafse nabootsing is sprake wanneer de nabootsing onnodig tot verwarring bij het publiek kan leiden. Nabootsing van zaken die worden beschermd via bijvoorbeeld het modellenrecht, valt niet onder slaafse nabootsing. Slaafse nabootsing is een soort restcategorie. Wanneer de nabootsing niet (meer) onder de bescherming valt van een intellectueel eigendomsrecht, mogen andere bedrijven in beginsel kopiëren of namaken tenzij er sprake is van onrechtmatige slaafse nabootsing. Op het moment dat een ander bij het publiek onnodig verwarring veroorzaakt met de gekopieerde producten, kan onder meer schadevergoeding worden gevorderd.

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van slaafse nabootsing. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Wat is slaafse nabootsing juridisch precies?

Slaafse nabootsing is geen apart intellectueel-eigendomsrecht, maar een vorm van onrechtmatige daad op grond van artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. Het beginsel vindt mede zijn grondslag in artikel 10bis van het Verdrag van Parijs, dat oneerlijke mededinging tegengaat. Het uitgangspunt in Nederland is dat het nabootsen van een product dat niet (langer) door een IE-recht wordt beschermd in beginsel is toegestaan: vrije mededinging staat voorop. Pas wanneer de nabootsing onnodig verwarring sticht bij het publiek, wordt de grens van het onrechtmatige overschreden. Daarmee functioneert slaafse nabootsing als vangnet binnen het intellectueel eigendom (IE-recht): het kan bescherming bieden waar het modellenrecht, het auteursrecht of het merkenrecht geen of geen volledige bescherming meer geeft.

De vereisten: eigen gezicht, verwarringsgevaar en vermijdbaarheid

Voor een geslaagd beroep op slaafse nabootsing gelden, op basis van vaste rechtspraak van de Hoge Raad, in de kern drie vereisten. Ten eerste moet het nagebootste product een eigen plaats op de markt hebben: het onderscheidt zich qua uiterlijke verschijningsvorm van andere, soortgelijke producten op de relevante markt (het zogenoemde “eigen gezicht” of onderscheidend vermogen). Ten tweede moet er sprake zijn van verwarringsgevaar bij het – als weinig oplettend te beschouwen – publiek; zowel directe verwarring (men ziet geen verschil) als indirecte verwarring (men denkt dat de producten van dezelfde onderneming afkomstig zijn) telt mee. Ten derde moet die verwarring vermijdbaar zijn geweest: de nabootser had bij de vormgeving een andere weg kunnen inslaan zonder aan de deugdelijkheid en bruikbaarheid van het product af te doen, en heeft nagelaten alles te doen wat redelijkerwijs mogelijk en nodig is om verwarring te voorkomen. Bij de beoordeling staat de totaalindruk van beide producten centraal.

Belangrijke rechtspraak: van Hyster tot All Round/Simstars

De leer van de slaafse nabootsing gaat terug op het arrest Hyster Karry Krane (Hoge Raad 1953). Daarin oordeelde de Hoge Raad dat nabootsen van het product van een concurrent pas onrechtmatig is wanneer men evengoed een andere weg had kunnen inslaan en door dat na te laten verwarring sticht. In het overzichtsarrest All Round/Simstars (Hoge Raad 19 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:938, bekend van de Mi Moneda-sieraden) heeft de Hoge Raad het kader nog eens helder samengevat. Belangrijk daarbij is dat het “eigen gezicht” van een ontwerp kan verwateren: naarmate meer soortgelijke producten op de markt verschijnen, kan het onderscheidend vermogen afnemen of zelfs verdwijnen. Een beroep op slaafse nabootsing slaagt dan niet meer, ook al lijken de producten sterk op elkaar. Dit onderstreept waarom actieve handhaving van uw eigen positie zo belangrijk is.

Welke vorderingen kunt u instellen?

Wordt uw product slaafs nagebootst, dan staan er via de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) verschillende vorderingen open. In de praktijk gaat het vaak om een verbod op verdere nabootsing (zo nodig op straffe van een dwangsom), schadevergoeding voor de geleden schade, winstafdracht en een recall of vernietiging van de nabootsende producten. Veel zaken beginnen met een sommatiebrief en kunnen, gezien het spoedeisende belang, via een kort geding worden afgedwongen. Onze advocaten en (bedrijfs)juristen helpen bij het opbouwen van het bewijs van het eigen gezicht en het verwarringsgevaar – bijvoorbeeld met marktonderzoek, vergelijkingsmateriaal en aankoopgeschiedenis – en bij het kiezen van de meest effectieve route, of u nu een internationaal concern bent of de ondernemer om de hoek.

Slaafse nabootsing of toch een IE-recht?

Omdat slaafse nabootsing een vangnet is, loont het vrijwel altijd om eerst te onderzoeken of er nog “harde” IE-rechten in beeld zijn. Een onderscheidende productvorm kan beschermd zijn via het modellenrecht, een logo of naam via het merkenrecht of de handelsnaam, en creatieve vormgeving via het auteursrecht. Technische vindingen kunnen onder het octrooirecht vallen en knowhow onder de bescherming van bedrijfsgeheimen. Wij beoordelen welke grondslag de sterkste positie geeft en combineren waar nodig een beroep op een IE-recht met slaafse nabootsing. Een volledig overzicht van onze IE-expertise vindt u op de pagina Intellectueel eigendom (IE-recht).

Veelgestelde vragen over slaafse nabootsing

Mag ik een product van een concurrent gewoon namaken? In beginsel wel, zolang er geen IE-recht op rust en u geen onnodige verwarring sticht. Geef het product voldoende een eigen gezicht en zorg dat het publiek het verschil kan zien. Hoe lang duurt bescherming via slaafse nabootsing? Anders dan een IE-recht kent slaafse nabootsing geen vaste looptijd, maar de bescherming kan verwateren wanneer u niet optreedt tegen kopieën. Tijdig en consequent handhaven is dus essentieel. Wat kost een procedure? Dat hangt af van de route (sommatie, kort geding of bodemprocedure) en de complexiteit van het bewijs. Wij bespreken vooraf transparant de aanpak en de kosten.