Handelsnamen

Wat we doen

De Handelsnaamwet beschermt handelsnamen van ondernemingen. Een onderneming kan in het maatschappelijk verkeer meerdere handelsnamen voeren. Handelsnaambescherming lijkt soms op of overlapt soms met het merkenrecht, maar er zijn belangrijke verschillen. In tegenstelling tot het merkenrecht hoeft de handelsnaam niet te worden ingeschreven of geregistreerd om van de bescherming te kunnen genieten. Het enkele vereiste is dat de handelsnaam daadwerkelijk wordt gebruikt in het maatschappelijk verkeer. Doorgaans staan handelsnamen geregistreerd in de Kamer van Koophandel, maar voor de Handelsnaamwet is dit geen formeel vereiste voor bescherming. Een ander belangrijk verschil is dat handelsnamen ook beschrijvend van aard mogen zijn. Een beschrijvende handelsnaam zoals ‘De Pizzabakkers’ of ‘De Automonteurs’ staat niet aan bescherming in de weg. Wij begeleiden ondernemingen bij verschillende inbreukgeschillen.

Een handelsnaam kan ook als merk worden geregistreerd. Dat kan een voordeel zijn omdat het merkenrecht meer beschermingsbereik heeft dan de Handelsnaamwet. Wij begeleiden organisaties bij het registreren van handelsnamen als merk in verschillende registers zoals:

• Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) op basis van BVIE
• European Union Intellectual Property Office (EUIPO)
• Registratie bij World Intellectual Property Organisation (WIPO) op basis van Protocol van Madrid

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van het intellectueel eigendomsrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Hoe ontstaat handelsnaambescherming?

Op grond van artikel 1 van de Handelsnaamwet is de handelsnaam de naam waaronder een onderneming feitelijk wordt gedreven. Het recht op een handelsnaam ontstaat niet door registratie, maar door het daadwerkelijke gebruik in het handelsverkeer. Wie als eerste een bepaalde naam voert, heeft in beginsel het oudste recht. Dat recht is wel beperkt tot het gebied waar de onderneming actief is en bekendheid geniet – het zogeheten rayon. Een landelijk opererend bedrijf heeft daardoor een ruimer beschermingsgebied dan een lokale onderneming. Voor de bakker op de hoek beschermt de handelsnaam dus vooral de eigen regio, terwijl een internationaal concern bescherming kan claimen in heel Nederland en daarbuiten via aanvullende merkregistraties.

Verwarringsgevaar: de kern van artikel 5 Handelsnaamwet

Artikel 5 van de Handelsnaamwet verbiedt het voeren van een handelsnaam die al eerder rechtmatig door een ander werd gebruikt, of die daarvan slechts in geringe mate afwijkt, voor zover daardoor bij het publiek verwarring tussen de ondernemingen te duchten is. Verwarringsgevaar staat dus centraal. Bij de beoordeling wegen rechters alle omstandigheden van het geval mee: de mate van overeenstemming tussen de namen (visueel, auditief en begripsmatig), de aard en activiteiten van beide ondernemingen, de afstand tussen de vestigingsplaatsen en de doelgroep. In de zaak Vangoud Advocaten/Goud Advocaten oordeelde het hof dat de jongere naam te veel leek op de oudere en verwarring opleverde. Wij beoordelen voor u of er sprake is van verwarringsgevaar en hoe sterk uw positie is.

Beschrijvende handelsnamen en het DOC Dairy Partners-arrest

Lange tijd bestond onduidelijkheid over de bescherming van beschrijvende handelsnamen, zoals ‘De Pizzabakkers’. In het arrest DOC Dairy Partners/Dairy Partners (Hoge Raad 19 februari 2021, ECLI:NL:HR:2021:269) heeft de Hoge Raad uitgemaakt dat ook bij beschrijvende handelsnamen één maatstaf geldt: verwarringsgevaar is voldoende voor bescherming op grond van artikel 5 Handelsnaamwet. Bijkomende omstandigheden zijn niet langer als zelfstandig vereiste nodig; de eerdere lijn uit het Parfumswinkel-arrest is daarmee verlaten. Wel geldt dat een beschrijvende naam pas onderscheidend wordt – en daarmee verwarring kan opleveren – wanneer het publiek die naam door intensief gebruik met één specifieke onderneming is gaan associëren (inburgering). Of uw naam voldoende onderscheidend is, bepaalt sterk uw kansen in een geschil.

Handelsnaam versus ouder merk en domeinnamen

Een handelsnaam kan botsen met een ouder merk. Op grond van artikel 5a van de Handelsnaamwet is het verboden een handelsnaam te voeren die het merk bevat waarop een ander recht heeft, voor zover daardoor bij het publiek verwarring over de herkomst van waren of diensten te duchten is. Andersom kan een handelsnaam ook inbreuk maken op een ouder merk op grond van het Benelux-Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom (BVIE). Ook domeinnamen kunnen als handelsnaam kwalificeren wanneer de onderneming feitelijk onder die naam wordt gedreven; een domeinnaamconflict is dan tegelijk een handelsnaamkwestie. Wij adviseren over de samenloop van handelsnaam-, merken- en domeinnaamrecht, zodat u uw naam op alle fronten beschermt. Lees ook onze pagina over merkenrecht.

Acties bij inbreuk op uw handelsnaam

Maakt een ander inbreuk op uw handelsnaam, dan staan verschillende routes open. Op grond van artikel 6 van de Handelsnaamwet kunt u via een verzoekschriftprocedure bij de kantonrechter vorderen dat de inbreukmaker de naam wijzigt. Daarnaast kunt u in kort geding of in een bodemprocedure een verbod en schadevergoeding eisen wegens onrechtmatige daad (artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek). Vaak begint een geschil met een sommatie waarin de wederpartij wordt aangemaand het gebruik van de naam te staken. Onze advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden u van sommatie tot procedure, en verdedigen u ook wanneer u juist zelf wordt aangesproken.

FAQ over handelsnamen

Moet ik mijn handelsnaam registreren?
Nee. Bescherming ontstaat door gebruik in het handelsverkeer, niet door inschrijving. Inschrijving bij de Kamer van Koophandel is geen voorwaarde, maar kan wel bewijs leveren van het moment waarop u de naam ging voeren.

Wat is het verschil tussen een handelsnaam en een merk?
Een handelsnaam is de naam waaronder uw onderneming wordt gedreven en ontstaat gratis door gebruik, beperkt tot uw werkgebied. Een merk onderscheidt uw waren of diensten, vereist registratie en kosten, en geldt in de hele Benelux of EU. Een merk mag niet beschrijvend zijn; een handelsnaam wel.

Kan een beschrijvende naam zoals ‘De Automonteurs’ beschermd zijn?
Ja, mits er verwarringsgevaar bestaat met een oudere onderneming en de naam door gebruik onderscheidend vermogen heeft gekregen. Sinds het DOC Dairy Partners-arrest is verwarringsgevaar daarvoor de doorslaggevende maatstaf.

Kan een domeinnaam een handelsnaam zijn?
Ja, als uw onderneming feitelijk onder die domeinnaam wordt gedreven. Een conflict over een domeinnaam is dan ook een handelsnaamkwestie.

Intellectueel eigendom (IE-recht)

Handelsnamen vormen één onderdeel van het bredere Intellectueel eigendom (IE-recht). Binnen dat vakgebied adviseren wij ook over merkenrecht, slaafse nabootsing en bedrijfsgeheimen. Met gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen staan wij iedere ondernemer bij – van internationaal concern tot de bakker op de hoek.