Joint ventures en samenwerkingsverbanden

Wat we doen

Een joint venture is een gangbare samenwerkingsvorm tussen bedrijven die niet onder dezelfde naam en identiteit wensen te opereren maar wel een gemeenschappelijk doel nastreven. Het aangaan van een joint venture is bijna volledig vormvrij. Zo bestaan er bijvoorbeeld virtuele joint ventures die enkel bij overeenkomst tot stand komen. Gangbaar is dat de joint venture wel in een entiteit wordt gegoten, bijvoorbeeld door een gezamenlijk opgerichte dochtervennootschap. De gezamenlijk opgerichte dochtervennootschap kan verschillende vormen aannemen, bijvoorbeeld als B.V., N.V., commanditaire vennootschap of vennootschap onder firma. Er zijn verschillende redenen, voordelen en nadelen om een joint venture aan te gaan.

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van joint ventures en samenwerkingsverbanden. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Equity joint venture of contractuele samenwerking

Grofweg onderscheiden we twee hoofdvormen. Bij een equity joint venture richten partijen samen een gezamenlijke vennootschap op, meestal een besloten vennootschap (B.V.) of naamloze vennootschap (N.V.), waarin zij beide aandeelhouder worden en hun inbreng, zeggenschap en winstdeling via die entiteit lopen. Bij een contractuele (virtuele) joint venture ontstaat de samenwerking uitsluitend uit overeenkomst, zonder gezamenlijke entiteit; denk aan een vennootschap onder firma, een maatschap, een commanditaire vennootschap of een puur contractueel consortium voor een afgebakend project. De keuze raakt de aansprakelijkheid, de fiscaliteit, de zeggenschap en het gemak waarmee partijen later weer uit elkaar gaan. Wij wegen die vormen tegen elkaar af voor zowel het internationale concern dat een strategische alliantie opzet als voor de bakker op de hoek die met een buuronderneming een gezamenlijke vestiging begint.

De joint venture-overeenkomst en de aandeelhoudersovereenkomst

Omdat de wetgever vrijwel niets specifiek over de joint venture heeft geregeld, staat of valt de samenwerking met goede contracten. Een joint venture-overeenkomst draagt kenmerken van zowel een samenwerkingsovereenkomst als een aandeelhoudersovereenkomst. Daarin leggen partijen onder meer vast: het gezamenlijke doel en de scope, de inbreng van kapitaal, kennis, personeel en activa, de verdeling van aandelen en stemrecht, de financierings- en bijstortverplichtingen, de winst- en verliesverdeling, geheimhouding, non-concurrentie en de inbreng en licentiëring van intellectuele eigendom. Onze advocaten en bedrijfsjuristen stellen deze documenten op en onderhandelen ze uit, en zorgen dat statuten en aandeelhoudersovereenkomst op elkaar aansluiten. Zie ook onze pagina over corporate governance.

Governance, vetorechten en besluitvorming

De governance is vaak het hart van een joint venture. Wij regelen de samenstelling van het bestuur en een eventuele raad van commissarissen, de wijze van besluitvorming en de zogeheten reserved matters: belangrijke besluiten die alleen met versterkte meerderheid of met instemming van beide partners genomen mogen worden, zoals investeringen boven een drempel, het aantrekken van financiering, wijziging van de strategie of het doen van uitkeringen. Heldere veto- en informatierechten voorkomen dat één partij de ander overvleugelt, en zorgen dat afspraken ook standhouden wanneer de belangen van partners uiteen gaan lopen.

Deadlock: voorkomen en doorbreken

Bij een 50/50-verhouding ligt een impasse op de loer: als de stemmen staken omdat de ene partner voor optie A is en de andere voor optie B, ontstaat een deadlock. Een goede joint venture-overeenkomst regelt vooraf hoe zo’n patstelling wordt doorbroken. Veelgebruikte mechanismen zijn een escalatieladder (eerst overleg op directieniveau, dan tussen de uiteindelijke aandeelhouders, eventueel mediation), en als dat niet werkt een buy-sell-clausule zoals een put- of call-optie, een Russian roulette of een Texas shoot-out. Wij adviseren welke regeling past bij de machtsverhouding en de waarde die op het spel staat, zodat een conflict de onderneming niet verlamt.

Exit, overdracht en aansluiting op fusies en overnames

Even belangrijk als de start is een werkbare uitstap. Wij regelen lock-up-periodes, aanbiedingsverplichtingen, voorkeursrechten, en mee-verkoop- en meeneemrechten (tag-along en drag-along), evenals waarderingsmethoden en een ordentelijk verkoopproces. Loopt de samenwerking uit op een verkoop van de gezamenlijke onderneming, dan sluit dit naadloos aan op onze begeleiding bij fusies en overnames, het bijbehorende due diligence-onderzoek en trajecten rond private equity, management buy-out en exit.

Mededingingsrecht en toezicht

Een joint venture kan een concentratie vormen in de zin van de Mededingingswet. Overschrijden de betrokken ondernemingen de omzetdrempels, dan geldt een meldingsplicht bij de Autoriteit Consument en Markt op grond van artikel 34 Mededingingswet (en bij grotere transacties bij de Europese Commissie), en mag de samenwerking pas na goedkeuring tot stand komen. Daarnaast toetsen wij of afspraken over markten, prijzen of klanten niet in strijd komen met het kartelverbod. Wij beoordelen vooraf of melding nodig is en voorkomen zo dat een veelbelovende samenwerking achteraf op mededingingsrechtelijke bezwaren stuit.

Geschillen tussen joint venture-partners

Lopen de verhoudingen toch vast, dan biedt het ondernemingsrecht uitwegen. Via de wettelijke geschillenregeling kan een aandeelhouder worden gedwongen zijn aandelen over te dragen (uitstoting, artikel 2:336 van het Burgerlijk Wetboek) of juist zelf uittreden tegen overname van zijn aandelen (artikel 2:343 van het Burgerlijk Wetboek). Daarnaast kan de Ondernemingskamer in een enquêteprocedure een onderzoek gelasten naar het beleid en de gang van zaken en zo nodig voorzieningen treffen (recht van enquête, artikel 2:345 van het Burgerlijk Wetboek). Onze advocaten staan u zowel in onderhandeling als bij de rechter bij; onze bedrijfsjuristen houden intussen de operatie op koers.

Beëindiging en ontvlechting

Wanneer een joint venture haar doel heeft bereikt of partijen verder willen zonder elkaar, begeleiden wij de ontvlechting: het uit elkaar halen van zeggenschap, financiering, personeel, contracten en intellectuele eigendom, het afwikkelen van lopende verplichtingen en de overdracht of liquidatie van de gezamenlijke entiteit. Goede afspraken hierover, bij voorkeur al bij de start vastgelegd, voorkomen langdurige conflicten en restschade.

Onze aanpak en deze expertise

MKB Juristen werkt met gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen, van advisering en contractvorming tot onderhandeling, governance en geschilbeslechting. Daardoor bedienen wij zowel het internationale concern als de kleine ondernemer, van het opzetten van een strategische alliantie tot de bakker op de hoek die met een buurman een gezamenlijke onderneming start. Deze pagina maakt deel uit van onze hoofdexpertise Corporate, Fusies en Overnames. Neem gerust contact met ons op om de mogelijkheden van uw samenwerkingsverband te bespreken.