MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Als zzp’er aan de slag gaan bij je oude baas mag in principe gewoon, maar het risico is dat de Belastingdienst de samenwerking ziet als verkapt dienstverband (schijnzelfstandigheid). Doet de ex-werknemer in de praktijk hetzelfde werk, op dezelfde manier en grotendeels voor dezelfde opdrachtgever, dan kan de relatie alsnog als arbeidsovereenkomst worden gekwalificeerd. Voor de opdrachtgever betekent dat naheffingen loonheffingen; voor de zzp’er het verlies van ondernemersaftrek. Goede afspraken op papier en een echt zelfstandige werkwijze zijn daarom cruciaal.
Mag je als zzp’er werken voor je vorige werkgever?
Juridisch is er niets dat een ex-werknemer verbiedt om zijn vroegere werkgever als klant te benaderen. Denk aan een IT’er wiens contract afloopt, die een eigen onderneming start en vervolgens diensten verleent aan zijn oude werkgever. Een logische en handige eerste klant. Zolang de samenwerking in de praktijk echt zelfstandig is, is daar niets mis mee.
De valkuil zit in de draaideurconstructie: een werknemer treedt op papier uit dienst en keert direct als zzp’er terug, terwijl er feitelijk weinig verandert. De Belastingdienst kijkt niet naar het etiket op het contract, maar naar hoe partijen zich werkelijk gedragen. Klopt de praktijk niet met het papier, dan telt de praktijk.
Waarom is de Belastingdienst hier kritisch op?
Voor een werkgever kan het aantrekkelijk lijken om iemand als zzp’er in te huren in plaats van in loondienst te houden. De zzp’er verliest dan ontslagbescherming, loondoorbetaling bij ziekte, vakantiegeld en het recht op minimumloon, terwijl de opdrachtgever geen werkgeverslasten draagt. De zzp’er kan op zijn beurt aanspraak maken op fiscale voordelen die alleen ondernemers toekomen.
Om te voorkomen dat zo’n constructie alleen om fiscale redenen wordt opgezet, controleert de Belastingdienst arbeidsrelaties. Sinds 1 januari 2025 is de eerdere terughoudendheid bij de handhaving van de Wet DBA opgeheven en treedt de Belastingdienst weer actief op tegen schijnzelfstandigheid. Oordeelt de Belastingdienst dat het dienstverband feitelijk nooit is geëindigd, dan kan dat tot forse correcties leiden.
Wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?
De kern is of er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Daarvoor wordt gekeken naar drie elementen: of er arbeid persoonlijk wordt verricht, of daar loon tegenover staat en of er een gezagsverhouding bestaat. Vooral dat laatste, het gezag, is bepalend bij de vraag of iemand werknemer of ondernemer is. De Belastingdienst en de rechter wegen alle omstandigheden van het geval; geen enkel kenmerk is op zichzelf doorslaggevend.
Heeft de zzp’er meerdere opdrachtgevers?
Werkt de zzp’er uitsluitend of vrijwel uitsluitend voor zijn vroegere baas, dan ligt schijnzelfstandigheid op de loer. Een gezonde spreiding over meerdere opdrachtgevers wijst op echt ondernemerschap. Een vast aantal opdrachtgevers schrijft de wet niet voor, maar als praktijkvuistregel wordt vaak een handvol klanten genoemd, afhankelijk van de branche. Ook geldt: hangt het overgrote deel van je omzet aan één klant, dan is dat een signaal dat extra aandacht trekt. Spreiding van omzet en uren versterkt je positie als ondernemer.
Is er sprake van echte zelfstandigheid?
Een ondernemer bepaalt in belangrijke mate zelf hoe, wanneer en waar hij werkt. Kan de zzp’er zijn eigen uren indelen, zelf vakantie plannen, de werkwijze bepalen en zich eventueel laten vervangen, dan wijst dat op zelfstandigheid. Staat de zzp’er daarentegen voortdurend onder toezicht van de ex-werkgever en ontvangt hij dezelfde aanwijzingen en richtlijnen als een gewone werknemer, dan ontbreekt de zelfstandigheid en is er feitelijk weer sprake van loondienst.
Andere aanwijzingen voor ondernemerschap zijn het lopen van commercieel risico, eigen investeringen en bedrijfsmiddelen, het zelf naar buiten treden met je onderneming en aansprakelijkheid voor je werk. Hoe meer van die kenmerken aanwezig zijn, hoe steviger de zzp-status.
Welke werkzaamheden voert de zzp’er uit?
De Belastingdienst kijkt ook naar de aard van het werk. Doet de zzp’er exact hetzelfde werk als toen hij in loondienst was, op dezelfde plek en in dezelfde rol, dan kan dat erop wijzen dat de freelance– of samenwerkingsovereenkomst geen zelfstandige betekenis heeft en de oude arbeidsovereenkomst in feite gewoon doorloopt. Leg daarom duidelijk vast welke afgebakende opdracht of welk resultaat de zzp’er levert, en zorg dat dit zich onderscheidt van de vroegere functie in loondienst.
Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?
Stelt de Belastingdienst vast dat het om schijnzelfstandigheid gaat, dan zijn de gevolgen voor beide partijen vervelend:
- De opdrachtgever kan worden aangeslagen voor niet-afgedragen loonheffingen en premies, in beginsel met heffingsrente en mogelijk een boete.
- Bij de zzp’er kunnen ondernemersfaciliteiten, zoals de zelfstandigenaftrek, worden teruggedraaid.
- Arbeidsrechtelijk kan de zzp’er zich er bovendien op beroepen dat hij eigenlijk werknemer is, met aanspraak op zaken als loondoorbetaling, ontslagbescherming en vakantiegeld.
Rond de actievere handhaving gelden overgangsafspraken. Voor opdrachtgevers en zzp’ers die aantoonbaar stappen zetten tegen schijnzelfstandigheid is afgesproken dat zij voorlopig niet meteen een verzuimboete krijgen; bij een vermoeden start de Belastingdienst doorgaans eerst met een bedrijfsbezoek of waarschuwing. Een boete blijft wel mogelijk bij opzet of grove schuld. Belangrijk: deze coulance geldt voor de verzuimboete, niet voor de naheffing zelf. De plicht om loonheffingen correct af te dragen blijft bestaan, en het handhavings- en boetebeleid kan per jaar wijzigen. De exacte bedragen, percentages en terugwerkende kracht hangen af van de situatie en het op dat moment geldende beleid. Laat je daarom altijd vooraf adviseren in plaats van te vertrouwen op algemene percentages.
Hoe voorkom je problemen bij terugkeer als zzp’er?
Je verkleint het risico flink door de samenwerking van begin af aan zakelijk en zelfstandig in te richten:
- Werk met een goede, op de praktijk afgestemde overeenkomst van opdracht en leg de afgebakende opdracht of het resultaat concreet vast.
- Zorg dat de zzp’er andere werkzaamheden doet dan in zijn vroegere functie, of dat de rol duidelijk anders is ingericht.
- Bouw aan een klantenbestand met meerdere opdrachtgevers en spreid je omzet.
- Vermijd een gezagsverhouding: geen vaste werktijden, geen verplichte aanwezigheid en geen aansturing als ware het een werknemer.
- Tref ondernemerskenmerken: eigen facturen, eigen bedrijfsmiddelen, een eigen aansprakelijkheidsverzekering en zichtbaar ondernemerschap.
Belangrijk is dat de afspraken op papier en de praktijk met elkaar overeenstemmen. Een mooi contract helpt niet als er in de praktijk gewoon een werknemer aan het werk is.
De Belastingdienst kijkt niet naar het etiket op het contract, maar naar hoe je in de praktijk samenwerkt. Zorg dat papier en praktijk dezelfde taal spreken.
Veelgestelde vragen over zzp’en bij je oude werkgever
Mag ik direct na mijn ontslag als zzp’er voor mijn oude werkgever werken?
Dat mag, maar juist een directe terugkeer (‘draaideurconstructie’) trekt extra aandacht. Beoordeeld wordt of de samenwerking in de praktijk echt zelfstandig is. Verandert er feitelijk weinig ten opzichte van je dienstverband, dan is het risico op herkwalificatie als arbeidsovereenkomst groot.
Hoeveel opdrachtgevers moet ik als zzp’er hebben?
De wet noemt geen vast aantal. Meerdere opdrachtgevers en een gespreide omzet wijzen wel op echt ondernemerschap, terwijl afhankelijkheid van één (oude) werkgever een risicofactor is. Hoeveel klanten ‘genoeg’ zijn, hangt af van je branche en je totale werkwijze.
Wie draait op voor de kosten bij schijnzelfstandigheid?
In de eerste plaats de opdrachtgever, via naheffing van loonheffingen. Daarnaast kan de zzp’er ondernemersaftrek verliezen. Het is dus in het belang van beide partijen om de constructie goed in te richten.
Is een modelovereenkomst voldoende bescherming?
Een schriftelijke overeenkomst is verstandig, maar nooit een garantie. De Belastingdienst kijkt naar de feitelijke uitvoering. Wijken de praktijk en het contract van elkaar af, dan telt de werkelijke gang van zaken.
Krijg ik meteen een boete bij schijnzelfstandigheid?
Niet per se. Rond de actievere handhaving gelden overgangsafspraken: de Belastingdienst start bij een vermoeden doorgaans met een bedrijfsbezoek of waarschuwing en legt niet direct een verzuimboete op aan partijen die aantoonbaar stappen zetten. Bij opzet of grove schuld kan dat anders liggen, en een naheffing van loonheffingen blijft hoe dan ook mogelijk. Laat je over de actuele stand van zaken adviseren.
Wat verandert er aan de handhaving op schijnzelfstandigheid?
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid en kunnen arbeidsrelaties worden gecontroleerd en gecorrigeerd. Het handhavings- en boetebeleid is in beweging en wordt periodiek bijgesteld; laat je daarom over de actuele stand van zaken adviseren.
Laat je arbeidsrelatie juridisch toetsen
Of je nu opdrachtgever bent of als zzp’er terugkeert bij je oude werkgever: het loont om de afspraken vooraf goed vast te leggen en de samenwerking zo in te richten dat de Belastingdienst zo min mogelijk aanknopingspunten heeft. Onze juristen arbeidsrecht beoordelen je situatie, stellen een passende overeenkomst op en wijzen je op de risico’s, in het belang van zowel opdrachtgever als zzp’er.
Wil je weten waar je staat? Plan een vrijblijvende intake in of bekijk onze rechtshulp voor ondernemers. Lees ook hoe je kwalificatie als schijnzelfstandige voorkomt en waarom de overeenkomst van opdracht zo belangrijk is voor zzp’ers en freelancers.
