Contract met opdrachtnemer: vraag om de verzekering!

Wil je als opdrachtgever zeker weten dat je schade kunt verhalen? Verplicht de opdrachtnemer dan niet alleen om een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering te hébben, maar laat hem vóór de ondertekening een kopie van de polis overleggen. Een verzekeringsverplichting in je contract is namelijk waardeloos als de polis de werkzaamheden niet dekt of als de opdrachtnemer failliet gaat. Door de dekking vooraf te controleren en de verzekeringsplicht hard in de overeenkomst vast te leggen, voorkom je dat je bij ernstige schade met lege handen achterblijft.

Wat is een verzekeringsverplichting in een contract?

Een verzekeringsverplichting is een bepaling in je overeenkomst waarin je vastlegt dat de opdrachtnemer een geldige (bedrijfs)aansprakelijkheidsverzekering moet afsluiten en aanhouden voor de duur van de opdracht. Het doel is simpel: zorgen dat er bij schade iets te halen valt, ook als de opdrachtnemer zelf niet kan betalen.

Als opdrachtgever wil je dat het werk goed en veilig verloopt. Je rekent op kwaliteit en legt daarom vaak een resultaatsverplichting vast: de opdrachtnemer moet een afgesproken resultaat opleveren, niet alleen zijn best doen. Exoneratieclausules (clausules die aansprakelijkheid uitsluiten of beperken) wil je het liefst vermijden, zodat je de opdrachtnemer bij schade gewoon kunt aanspreken.

Het recht om iemand aansprakelijk te stellen is echter weinig waard als er niets te halen valt. Daarom is het in de praktijk minstens zo belangrijk om de opdrachtnemer contractueel te verplichten een geldige bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten en aan te houden.

Waarom een verzekeringsverplichting cruciaal is: de failliete opdrachtnemer

Schade kan flink oplopen. Denk aan een foutieve elektriciteitsbedrading waardoor brand ontstaat in je bedrijfspand. Je stelt de opdrachtnemer aansprakelijk, maar als dat tot zijn faillissement leidt, kun je je schade vaak niet of nauwelijks verhalen. In een faillissement sta je als gewone (concurrente) schuldeiser meestal achteraan in de rij.

Veel interessanter is het dan om de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeraar rechtstreeks aan te spreken — mits de opdrachtnemer zo’n verzekering heeft. En dat is lang niet altijd het geval. Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering is voor veel ondernemers niet wettelijk verplicht en de premies kunnen aanzienlijk zijn, waardoor sommige bedrijven ervoor kiezen onverzekerd te werken.

Leg daarom altijd in de overeenkomst vast dat de opdrachtnemer over een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering moet beschikken. Koppel daar een verplichting aan om binnen een bepaalde termijn een bewijs daarvan aan te leveren. Doet de opdrachtnemer dat niet? Bepaal dan duidelijk dat je het contract mag ontbinden.

Eerst een kopie van de polis, dan pas een overeenkomst

Hoewel opdrachtgevers steeds vaker een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering eisen, loopt het in de praktijk geregeld mis. Dat liet ook een uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 15 augustus 2018 zien (ECLI:NL:RBDHA:2018:9668). De opdrachtnemer hád in die zaak een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering, maar de verzekeraar weigerde achteraf dekking: de uitgevoerde werkzaamheden vielen niet onder de polis en er was niet voldaan aan de garantiebepalingen.

De opdrachtgever kon de schade niet op de opdrachtnemer verhalen omdat die failliet was, en probeerde vervolgens de assurantietussenpersoon van het failliete bedrijf aan te spreken — ook zonder succes.

De les is duidelijk: het béstaan van een verzekering zegt nog niets over de dekking. Eis daarom niet alleen dat de opdrachtnemer verzekerd is, maar laat hem de polis(voorwaarden) vóór de ondertekening overleggen. Je kunt het aanleveren van een geldige polis zelfs als opschortende voorwaarde voor het ontstaan van de overeenkomst opnemen, zodat er pas een contract is zodra de dekking aantoonbaar in orde is.

Waar je op moet letten in de polis

Krijg je een kopie van de polis? Controleer dan in elk geval de volgende punten voordat je tekent.

• Dekkingsomschrijving: vallen de concrete werkzaamheden van deze opdracht onder de polis?
• Verzekerde bedragen: is het maximaal verzekerde bedrag toereikend voor de mogelijke schade?
• Uitsluitingen en garantiebepalingen: zijn er voorwaarden waaraan de opdrachtnemer moet voldoen om dekking te behouden?
• Geldigheid en looptijd: is de verzekering nog actief en blijft die gedurende de hele opdracht in stand?
• Eigen risico: hoe hoog is dat en wie draagt het?

Twijfel je of een polis de juiste dekking biedt voor jouw opdracht? Laat de bepalingen in je overeenkomst van opdracht dan vooraf juridisch controleren, zodat de verzekeringsplicht aansluit op het werk dat je laat uitvoeren.

Let op exoneratieclausules in andermans contract

Stelt de opdrachtnemer zélf een overeenkomst voor? Laat die dan altijd goed nalezen. Eventuele exoneratieclausules kunnen ervoor zorgen dat je niet alleen de opdrachtnemer, maar via hem ook diens verzekeraar niet meer kunt aanspreken. Dat is een reëel risico dat je niet over het hoofd wilt zien. Je hoeft een voorgelegd contract nooit klakkeloos te accepteren; een tegenvoorstel is altijd mogelijk.

Concrete vervolgstappen voor opdrachtgevers

1. Neem in de overeenkomst een verplichting op om een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering te hebben en aan te houden.
2. Vraag vóór ondertekening om een kopie van de polis en de polisvoorwaarden.
3. Controleer of de dekking aansluit op de werkzaamheden en op het schaderisico.
4. Maak het aanleveren van een geldige polis desnoods een voorwaarde voor het sluiten van de overeenkomst.
5. Bepaal dat je mag ontbinden als de opdrachtnemer geen geldig bewijs van verzekering levert.
6. Laat een door de opdrachtnemer aangeleverd contract nakijken op exoneratie- en aansprakelijkheidsclausules.

Veelgestelde vragen

Is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering wettelijk verplicht?

Voor de meeste ondernemers is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering niet wettelijk verplicht. Voor specifieke beroepen of sectoren kunnen wel verzekeringsplichten of brancheregels gelden. Omdat een opdrachtnemer dus onverzekerd kan zijn, is het verstandig de verzekeringsplicht zelf in je contract op te nemen.

Wat is het verschil tussen een inspannings- en een resultaatsverplichting?

Bij een inspanningsverplichting moet de opdrachtnemer zich naar behoren inspannen, maar is een bepaald resultaat niet gegarandeerd. Bij een resultaatsverplichting moet hij een concreet afgesproken resultaat opleveren. Een resultaatsverplichting geeft je als opdrachtgever een sterkere positie als het resultaat uitblijft.

Kan ik de verzekeraar van mijn opdrachtnemer rechtstreeks aanspreken?

Dat hangt af van de situatie en de polis. In bepaalde gevallen biedt de wet een benadeelde de mogelijkheid de aansprakelijkheidsverzekeraar rechtstreeks aan te spreken, maar dat is niet onbeperkt en de polisvoorwaarden zijn bepalend. Laat je hierover goed adviseren voordat je ervan uitgaat dat je bij de verzekeraar terechtkunt.

Wat doe ik als de opdrachtnemer geen polis wil overleggen?

Neem dan geen genoegen met een mondelinge toezegging. Leg in het contract vast dat het overleggen van een geldige polis een voorwaarde is en dat je mag ontbinden bij gebreke daarvan. Wil de opdrachtnemer niet meewerken, dan is dat op zichzelf al een waarschuwingssignaal.

Helpt een exoneratieclausule de opdrachtnemer altijd?

Niet altijd. Een exoneratieclausule kan onder omstandigheden onredelijk bezwarend of in strijd met de redelijkheid en billijkheid zijn, en dan buiten toepassing blijven. Of een beroep op zo’n clausule standhoudt, is sterk afhankelijk van de omstandigheden. Juridische toetsing vooraf voorkomt verrassingen achteraf.

Hoe leg ik een verzekeringsverplichting goed vast in mijn contract?

Beschrijf concreet welke verzekering vereist is, welk minimaal verzekerd bedrag geldt, dat de opdrachtnemer vóór aanvang een kopie van de polis overlegt en dat hij de verzekering gedurende de hele opdracht aanhoudt. Koppel er een ontbindingsrecht aan voor het geval hij hier niet aan voldoet. Een jurist kan zo’n bepaling op maat voor jouw opdracht opstellen.

Laat je contracten juridisch waterdicht maken

Bij MKB Juristen kennen we de risico’s die aan overeenkomsten kleven. We controleren een voorgelegd contract, wijzen je op verborgen gevaren zoals ontbrekende verzekeringsverplichtingen of riskante exoneratieclausules, en stellen waar nodig een tegenvoorstel op. Bekijk onze expertise in contractenrecht of bekijk de mogelijkheden voor directe rechtshulp bij contractuele kwesties.

Wil je weten waar jouw contract op vastloopt? Plan een vrijblijvend intakegesprek in en zorg dat je bij schade niet met lege handen staat.