MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Wat is een koopovereenkomst aandelen? Het is de overeenkomst waarmee een verkoper zijn aandelen in een BV verkoopt aan een koper, met daarin de prijs, de garanties, de vrijwaringen en de voorwaarden voor overdracht. In het Engels heet dit een Share Purchase Agreement (SPA). De overeenkomst regelt de verkoop; de eigenlijke overdracht van de aandelen gebeurt daarna bij de notaris.
Het korte antwoord
- Wat: de overeenkomst voor de verkoop van aandelen in een BV, ook wel SPA genoemd.
- Levering: aandelen op naam worden geleverd bij notariële akte (art. 2:196 BW).
- Garanties: de verkoper staat in voor de juistheid van informatie over de onderneming.
- Vrijwaringen: afspraken over bekende risico’s die de verkoper voor zijn rekening neemt.
- Vooraf: due diligence door de koper en een koopprijsmechanisme in de overeenkomst.
Wat is een koopovereenkomst aandelen precies?
Bij een aandelentransactie koop je niet de losse activa van een onderneming, maar de aandelen in de BV die de onderneming drijft. Daarmee gaat het hele bedrijf over: activa, contracten, personeel, maar ook de schulden en verplichtingen. De koopovereenkomst aandelen legt vast onder welke voorwaarden die verkoop plaatsvindt. Het is een obligatoire overeenkomst: partijen verbinden zich tot verkoop en koop, waarna de levering apart wordt geregeld.
De verkoop zelf is vormvrij, maar de overdracht van aandelen op naam in een BV moet bij notariële akte gebeuren (art. 2:196 BW). Voor de NV geldt een vergelijkbare regel (art. 2:86c BW). De notaris controleert daarbij ook de blokkeringsregeling in de statuten (art. 2:195 BW), die kan voorschrijven dat medeaandeelhouders eerst een aanbod moeten krijgen.
Due diligence en informatie
Voordat een koper tekent, doet hij meestal een boekenonderzoek, oftewel due diligence. Daarbij onderzoekt hij de financiën, contracten, arbeidsverhoudingen, vergunningen en juridische risico’s van de onderneming. Dat onderzoek heeft een juridische functie: de koper heeft een onderzoeksplicht en de verkoper een mededelingsplicht. Als de koper iets had kunnen ontdekken maar dat naliet, kan hij zich daar later moeilijker op beroepen.
Blijkt de verkoper bewust iets te hebben verzwegen, dan kan de koper zich onder omstandigheden beroepen op dwaling (art. 6:228 BW) of op tekortkoming in de nakoming (art. 6:74 BW). In de praktijk lossen partijen dit vooral op via de garanties en vrijwaringen in de overeenkomst zelf, omdat een beroep op de wet lang en onzeker is.
Garanties en vrijwaringen
Garanties zijn verklaringen van de verkoper dat bepaalde feiten juist zijn: de jaarrekening geeft een getrouw beeld, er lopen geen onbekende procedures, de belastingen zijn betaald. Blijkt een garantie onjuist, dan heeft de koper recht op schadevergoeding volgens de afspraken in de overeenkomst. Vrijwaringen gaan een stap verder: die dekken een specifiek, bekend risico af, bijvoorbeeld een lopend geschil of een belastingdiscussie. De verkoper neemt dan de financiële gevolgen daarvan voor zijn rekening, ongeacht of het risico bekend was.
Partijen leggen vaak ook een maximumbedrag (cap), een drempelbedrag en een looptijd voor claims vast. Zo weet de verkoper tot welke grens en tot welk moment hij aansprakelijk kan zijn. Deze balans tussen bescherming van de koper en zekerheid voor de verkoper is de kern van de onderhandeling.
Het koopprijsmechanisme
De prijs staat zelden vast als een simpel bedrag. Er zijn twee gangbare mechanismen. Bij een locked box wordt de prijs bepaald op basis van een recente balansdatum, en draagt de koper vanaf dat moment het economische risico. Bij completion accounts wordt de prijs achteraf aangepast aan de werkelijke cijfers op de overdrachtsdatum. Daarnaast komt een earn-out voor: een deel van de prijs wordt pas betaald als de onderneming na de overdracht bepaalde resultaten haalt. Elk mechanisme verdeelt het risico anders, dus de keuze is niet alleen een rekensom.
Praktijkvoorbeeld
Een ondernemer verkoopt zijn installatiebedrijf via een aandelentransactie. Tijdens de due diligence ontdekt de koper een lopend geschil met een leverancier. In plaats van af te haken, spreken partijen een vrijwaring af: de verkoper draagt de eventuele kosten van dat geschil. De koopprijs wordt via een locked box vastgesteld op de balans van drie maanden eerder. Toen het geschil later 15.000 euro bleek te kosten, was al vastgelegd dat de verkoper dat bedrag droeg, zodat de koper daar niet voor opdraaide.
Eerlijke aanbeveling
Voor de overdracht van aandelen tussen partijen die elkaar volledig vertrouwen, met een klein bedrijf en een overzichtelijke prijs, is de rol van de jurist beperkt en verzorgt de notaris de kern van de levering. Maar zodra er garanties, vrijwaringen en een variabele koopprijs in het spel zijn, is dat het punt waarop het bij een aandelentransactie misgaat als het niet klopt. Een koopovereenkomst aandelen die de risico’s verkeerd verdeelt, kan de koper of de verkoper na de overdracht duur komen te staan. Laat de garanties, de vrijwaringen, de cap en het prijsmechanisme daarom op maat opstellen en zorg dat de notaris de levering en de blokkeringsregeling correct afhandelt.
Meer weten? Bekijk de koopovereenkomst aandelen, lees hoe je een koopovereenkomst aandelen opstellen aanpakt en wat het kost om een koopovereenkomst aandelen laten opstellen betekent.
Veelgestelde vragen
Het is de overeenkomst waarmee een verkoper zijn aandelen in een BV verkoopt aan een koper, ook wel Share Purchase Agreement of SPA genoemd. De overeenkomst regelt de prijs, de garanties, de vrijwaringen en de voorwaarden voor overdracht. De aandelen worden daarna geleverd bij notariële akte (art. 2:196 BW).
Omdat de wet voorschrijft dat aandelen op naam in een BV alleen kunnen worden geleverd bij notariële akte (art. 2:196 BW), voor de NV geldt art. 2:86c BW. De notaris controleert daarbij de blokkeringsregeling in de statuten (art. 2:195 BW) en zorgt dat de overdracht rechtsgeldig plaatsvindt.
Een garantie is een verklaring dat bepaalde feiten juist zijn, zoals dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft. Is die onjuist, dan volgt schadevergoeding. Een vrijwaring dekt een specifiek, bekend risico af, zoals een lopend geschil, waarvan de verkoper de gevolgen voor zijn rekening neemt ongeacht of het risico bekend was.
Due diligence is het boekenonderzoek dat de koper doet voordat hij tekent. Hij onderzoekt de financiën, contracten, arbeidsverhoudingen, vergunningen en juridische risico’s. Het heeft ook een juridische functie: de koper heeft een onderzoeksplicht en de verkoper een mededelingsplicht, wat samenhangt met dwaling (art. 6:228 BW).
Via een koopprijsmechanisme. Bij een locked box wordt de prijs op een recente balansdatum vastgesteld. Bij completion accounts wordt de prijs achteraf aangepast aan de werkelijke cijfers op de overdrachtsdatum. Soms geldt een earn-out, waarbij een deel van de prijs pas volgt als de onderneming bepaalde resultaten haalt.
Ja. Bij een aandelentransactie koop je de aandelen in de BV, waardoor het hele bedrijf overgaat: activa en contracten, maar ook schulden en verplichtingen. Daarom zijn due diligence, garanties en vrijwaringen zo belangrijk om te weten wat je precies overneemt en wie welk risico draagt.
Bij een aandelentransactie neem je de BV in zijn geheel over via de aandelen. Bij een activa-passivatransactie koop je losse onderdelen, zoals machines, voorraad en contracten, en blijft de verkopende BV bestaan. De aandelenroute is vaak eenvoudiger voor continuïteit, maar brengt meer risico op onbekende verplichtingen mee.
