MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Wat is een achtergestelde leningsovereenkomst? Het is een lening waarbij de geldverstrekker akkoord gaat dat hij bij een faillissement of afwikkeling pas wordt terugbetaald nádat andere schuldeisers zijn voldaan. De vordering staat lager in de rangorde dan gewone (concurrente) schulden. Daardoor telt zo’n lening in de praktijk vaak mee als een soort eigen vermogen — reden waarom banken en financiers erom vragen voordat ze zelf geld verstrekken.
Het korte antwoord
- Wat: een lening waarvan de terugbetaling is achtergesteld op andere schuldeisers.
- Gevolg: bij faillissement wordt de achtergestelde lener pas ná de gewone schuldeisers betaald.
- Waarom: de bank of financier wil zekerheid dat andere geldstromen “achteraan” staan.
- Wie geeft ze: vaak de dga, familie, een investeerder of een moedervennootschap.
- Kern: de achterstelling moet expliciet en juridisch juist zijn vastgelegd, anders is ze niet afdwingbaar.
Wat is een achtergestelde leningsovereenkomst precies?
Een gewone geldlening geeft de schuldeiser een concurrente vordering: bij een faillissement deelt hij mee in de boedel, samen met alle andere gewone schuldeisers, naar rato van hun vordering. Bij een achtergestelde lening spreken partijen af dat deze vordering lager staat in de rangorde. De achtergestelde schuldeiser krijgt pas iets uitgekeerd als alle hoger gerangschikte schuldeisers volledig zijn voldaan.
Juridisch berust dit op artikel 3:277 lid 2 BW: schuldeisers kunnen overeenkomen dat een vordering wordt achtergesteld bij alle of bepaalde andere vorderingen. De achterstelling is dus een contractuele afspraak, geen wettelijk automatisme. Zonder heldere clausule geldt de lening gewoon als concurrent.
De rangorde van schuldeisers
Bij een faillissement wordt de opbrengst van de boedel in een vaste volgorde verdeeld. Vereenvoudigd:
- Boedelschulden: kosten van de curator en de afwikkeling.
- Separatisten: schuldeisers met pand- of hypotheekrecht (zekerheid).
- Preferente schuldeisers: onder meer de Belastingdienst en het UWV.
- Concurrente schuldeisers: gewone crediteuren, leveranciers, gewone leningen.
- Achtergestelde schuldeisers: pas hierna, en alleen als er nog iets over is.
In de praktijk is de boedel bij een faillissement vaak al leeg voordat de concurrente schuldeisers aan de beurt komen. Een achtergestelde schuldeiser moet er dus rekening mee houden dat hij feitelijk niets terugziet. Dat verklaart waarom achtergestelde leningen doorgaans een hogere rente dragen.
Waarom banken erom vragen
Een bank die krediet verstrekt, wil dat haar positie zo sterk mogelijk is. Als de dga of een investeerder ook geld in de onderneming steekt, wil de bank niet dat die geldverstrekker straks gelijk met haar meedeelt. Door die andere lening achter te stellen, staat de bank in de rangorde vóór.
Voor de bank telt een achtergestelde lening daardoor bijna als eigen vermogen: het is risicodragend kapitaal dat de solvabiliteit versterkt zonder dat het formeel aandelenkapitaal is. Financiers eisen vaak dat de dga zijn rekening-courantvordering of een familielening achterstelt als voorwaarde voor het krediet. Soms tekent de bank een aparte achterstellingsakte mee.
Rente en voorwaarden
Omdat het risico hoger is, gelden er meestal andere voorwaarden dan bij een gewone lening:
- Hogere rente. Een risico-opslag compenseert de achtergestelde positie. Let op zakelijkheid: bij gelieerde partijen kijkt de Belastingdienst mee of de rente “at arm’s length” is.
- Beperkte aflossing. Vaak mag pas worden afgelost als aan bepaalde ratio’s is voldaan, of pas nadat de bank is terugbetaald.
- Rentebetalingsverbod bij verliezen. De bank kan bedingen dat er geen rente wordt uitgekeerd zolang bepaalde afspraken (convenanten) niet worden gehaald.
- Duur en opeisbaarheid. Achtergestelde leningen hebben vaak een lange looptijd en zijn niet tussentijds opeisbaar.
Voorbeeld: een dga leent € 100.000 aan zijn eigen BV. De huisbank verstrekt daarnaast een krediet van € 250.000 en eist dat de lening van de dga wordt achtergesteld. De dga tekent een achtergestelde leningsovereenkomst met een rente van 6% en de afspraak dat pas wordt afgelost als het bankkrediet is voldaan.
Achterstelling: hard of zacht
Er bestaan twee varianten die juridisch flink verschillen:
- Zachte achterstelling. Alleen bij faillissement of ontbinding staat de lening achteraan. Tot die tijd mag normaal rente en aflossing worden betaald.
- Harde achterstelling. Ook tijdens de looptijd mag niet worden afgelost of rente betaald zolang de hoger gerangschikte schuldeiser niet is voldaan. Banken eisen doorgaans deze variant.
Het verschil bepaalt of de dga tussentijds geld uit de onderneming mag halen. Wie dit niet scherp vastlegt, loopt het risico dat betalingen achteraf als onverschuldigd of paulianeus worden aangemerkt.
Eerlijke aanbeveling
Een achtergestelde leningsovereenkomst is geen standaard invuloefening. Of de achterstelling hard of zacht is, of de bank meetekent en hoe rente en aflossing zijn geregeld, bepaalt uw werkelijke risico. Bij een eenvoudige familielening zonder bankfinanciering en zonder complexe voorwaarden kunt u vaak uit de voeten met een goed model — dan heeft u niet per se een jurist nodig. Zodra een bank achterstelling eist, gelieerde partijen betrokken zijn, of er fiscale vragen spelen (zakelijke rente, kwijtschelding), is het verstandig de overeenkomst te laten opstellen of controleren.
Meer weten? Bekijk de achtergestelde leningsovereenkomst, lees hoe u er een achtergestelde leningsovereenkomst opstelt of wanneer u een achtergestelde leningsovereenkomst laat opstellen.
Veelgestelde vragen
Een lening waarbij de geldverstrekker akkoord gaat dat hij bij faillissement of ontbinding pas wordt terugbetaald nadat andere schuldeisers zijn voldaan. De vordering staat lager in de rangorde. De achterstelling berust op artikel 3:277 lid 2 BW en is een contractuele afspraak.
De bank wil in de rangorde vóór andere geldverstrekkers staan. Door bijvoorbeeld de lening van de dga achter te stellen, telt die bijna als eigen vermogen en versterkt zij de solvabiliteit. Achterstelling is vaak een voorwaarde voor het verstrekken van krediet.
Bij zachte achterstelling staat de lening alleen bij faillissement achteraan; tussentijds mag rente en aflossing worden betaald. Bij harde achterstelling mag ook tijdens de looptijd niet worden afgelost of rente betaald zolang de hoger gerangschikte schuldeiser niet is voldaan. Banken eisen meestal de harde variant.
Alleen als er na de boedelschulden, separatisten, preferente en concurrente schuldeisers nog iets over is. In de praktijk is de boedel vaak al leeg voordat de achtergestelde schuldeiser aan de beurt komt. Reken op een reëel risico dat u niets terugziet.
Meestal een hogere rente dan bij een gewone lening, als compensatie voor het extra risico. Bij gelieerde partijen moet de rente zakelijk (at arm’s length) zijn, anders kan de Belastingdienst corrigeren. De hoogte hangt af van risico, looptijd en marktomstandigheden.
Formeel blijft het vreemd vermogen, maar economisch en voor banken telt het bijna als eigen vermogen omdat het risicodragend is en achteraan staat. Het versterkt de solvabiliteitspositie zonder dat er aandelen worden uitgegeven.
Vaak wel. Banken willen zekerheid dat de achterstelling ten opzichte van hen geldt en laten daarom een aparte achterstellingsakte meetekenen. Zo staat vast dat de achtergestelde schuldeiser pas na de bank wordt voldaan.
