Ja, je mag zelf algemene voorwaarden opstellen. Er is geen wet die voorschrijft dat een jurist, advocaat of notaris het voor je moet doen. De vraag is dus niet of het mag, maar of het in jouw situatie verstandig is — en daar zit veel meer nuance in dan internet je doet geloven.
Piet de stukadoor heeft het allebei meegemaakt. Eerst zelf opgesteld vanaf een vage website (eindstand: onbetaalde factuur, vernietigd beding, slapeloze nachten). Daarna een gespecialiseerde jurist ingeschakeld (eindstand: nette set, klanten betaalden netjes, weer een mens). In dit artikel: wanneer zelf opstellen kan, wanneer juist niet, een eerlijk stappenplan voor wie het toch zelf wil, en de valkuilen die het vaakst geld kosten.
Het korte antwoord: het mag, maar let op de gevolgen
De wet (afdeling 6.5.3 BW) zegt niets over wie de auteur moet zijn. Een onbevoegde collega met een knipperende cursor mag het. Een briljante advocaat mag het. Je opa met dichterscarrière mag het. Wat de wet wél vereist, is dat:
- De voorwaarden niet onredelijk bezwarend zijn (zeker richting consumenten — de zwarte en grijze lijst);
- Je je klant de redelijke mogelijkheid biedt er kennis van te nemen vóór of bij het sluiten van de overeenkomst (de ter-hand-stelling);
- Niet in strijd zijn met dwingend recht.
Aan die eisen kun je in theorie zelf voldoen. In de praktijk is het de uitvoering waar het op spaakt — daarover hieronder meer.
Voordelen van zelf algemene voorwaarden opstellen
Eerlijk is eerlijk: er zijn voordelen.
- Kostenbesparing. Een paar avonden van je eigen tijd in plaats van een paar honderd euro aan een jurist.
- Je leert je eigen risico’s kennen. Als je goed nadenkt over wat er in moet, denk je ook na over wat er fout kan gaan in je werk. Dat is op zichzelf nuttig.
- Snelheid. Geen wachten op een derde partij. Vandaag begonnen, morgen klaar.
- Je herkent je eigen taal. Een set die jij hebt geschreven, leest jij makkelijker. Voor klanten geldt dat trouwens ook — heldere taal van een ondernemer leest beter dan dikke juristenzinnen.
Risico’s van zelf opstellen
De andere kant — en die is in onze ervaring zwaarder dan de meeste ondernemers vermoeden.
- Je weet niet wat er niet in staat. Een gemiste aansprakelijkheidsbeperking zie je pas als er schade is. Dan is het te laat.
- Verboden of grijze bedingen sluipen erin. Als je een set van internet aanpast, neem je vaak ongemerkt bedingen over die richting consumenten op de zwarte lijst staan — die zijn dan nietig en geven je een schijnzekerheid.
- De ter-hand-stelling. De meeste zelfgemaakte sets sneuvelen niet op de inhoud, maar op het simpele feit dat ze nooit netjes aan de klant zijn gegeven. Zonder dat zijn ze waardeloos.
- Verouderen. De wet beweegt. Een set die vier jaar geleden klopte, kan inmiddels op punten achterhaald zijn (denk aan het herroepingsrecht, AVG, wettelijke handelsrente).
- Schijnsterkte. Dit is het stille gevaar: je dénkt dat je beschermd bent, dus je let minder op risico’s in je verkoopproces. Tot het misgaat.
Of, zoals Piet het zou zeggen: het is een beetje als zelf je woning bouwen. Mag prima, het staat er ook na een week. De vraag is of het droog blijft als het stormt.
Wanneer kun je het écht zelf?
Zelf opstellen is een redelijk plan als drie dingen samenkomen:
- Je werkt vrijwel uitsluitend B2B (andere bedrijven, geen consumenten).
- Je werk is overzichtelijk: vaste prijs, vaste levertijd, beperkte aansprakelijkheid in de aard van het werk zelf.
- De bedragen zijn klein tot middelgroot, en je verzekert je voor het echte risico.
Onder die omstandigheden kun je prima beginnen met een fatsoenlijk branchemodel en dat zelf aanpassen. Een avond, een tweede paar ogen, klaar. Je kennis van je eigen werk weegt dan op tegen het ontbreken van juridische routine.
Wanneer beter niet
In deze gevallen raden we het zelf opstellen af. Niet om paniek te zaaien, maar omdat de kosten van fout dan veel hoger zijn dan de besparing van zelf doen.
- Je verkoopt aan consumenten. De zwarte en grijze lijst zijn een mijnenveld. Eén verkeerd beding maakt je hele aansprakelijkheidsclausule waardeloos.
- Je hebt een webshop. Naast AV horen daar herroepingsrecht-bepalingen, informatieplichten en een aparte privacyverklaring bij. Het is geen “AV plus een paar zinnetjes”.
- Je werkt met hoge bedragen. Bij opdrachten van tienduizenden euro’s of meer is een ongeldige aansprakelijkheidsbeperking ineens een claim van vele tienduizenden.
- Je levert maatwerk of advies. Hoe meer interpretatie in jouw werk zit, hoe meer ruimte voor discussie achteraf. Goede voorwaarden zijn dan onmisbaar.
- Je werkt internationaal. Welk recht is van toepassing? Welke rechter is bevoegd? Vertaal- en jurisdictievragen zijn geen huiswerkopdrachten.
- Je zit in een gereguleerde branche. Zorg, financiële dienstverlening, juridisch advies — extra regels die je niet uit je hoofd kent.
Stappenplan voor wie het toch zelf wil doen
Als je tot de “het kan zelf”-groep behoort, hier de volgorde die het minste risico oplevert.
- Bepaal je doelgroep en risico’s. Wie zijn je klanten, wat gaat er in jouw branche meestal mis?
- Pak een goed branchemodel. Veel brancheverenigingen bieden modelvoorwaarden, vaak gratis voor leden. Beter dan een onbekend internetdocument.
- Schrijf op maat. Pas elke clausule aan op jouw werk: jouw betaaltermijn, jouw aansprakelijkheidsgrens, jouw levertijd.
- Check op verboden bedingen. Vooral richting consumenten: scan op uitsluitingen van aansprakelijkheid, eenzijdige wijzigingsbevoegdheden en korte klachttermijnen.
- Schrijf het in heldere taal. Geen “derhalve”, geen “behoudens hetgeen wettelijk is bepaald”. Onleesbare voorwaarden worden in het nadeel van de opsteller uitgelegd — en de opsteller ben jij.
- Regel de ter-hand-stelling. Verwijs naar je voorwaarden in offerte, opdrachtbevestiging en factuur, en stuur ze als bijlage of downloadbare pdf mee. Dit is de stap die het vaakst sneuvelt.
- Laat een keer kritisch tegenlezen. Bij voorkeur door iemand met juridische kennis, anders door een collega die kritisch durft te zijn. Niet je beste vriend. Niet je vader.
Lees voor de volledige uitvoering ook onze pilaarpost algemene voorwaarden opstellen met de complete checklist en het zevenstappenplan.
De middenweg: zelf opstellen, laten controleren
Voor veel mkb-ondernemers is dit het beste van beide werelden. Jij schrijft de set die past bij jouw werk en taal. Een jurist kijkt er kritisch overheen, repareert wat scheef staat, en zorgt dat je niet onbedoeld over de zwarte lijst struikelt. De kosten zijn doorgaans lager dan een set vanaf nul laten opstellen — zie de routes en bedragen in algemene voorwaarden laten opstellen kosten.
Onze eerlijke aanbeveling: zelf opstellen mag, maar laat altijd iemand met juridische kennis een paar uur in jouw set kijken voordat je hem in gebruik neemt. Een goedkeurende blik kost een fractie van wat één geschil je kan kosten. Je kunt de voorwaarden ook helemaal laten opstellen of controleren door MKB Juristen; dat begint vanaf een paar honderd euro.
Veelgestelde vragen
Ja, dat mag. Er is geen wet die voorschrijft dat een jurist of notaris het moet doen. Je moet er wel voor zorgen dat de voorwaarden niet onredelijk bezwarend zijn, dat ze niet in strijd zijn met dwingend recht en dat je ze tijdig aan je klant geeft.
Kostenbesparing, snelheid en dat je tijdens het schrijven ook nadenkt over je eigen risico’s. Bovendien lees je een set die je zelf hebt geschreven makkelijker terug, en zijn klantvriendelijke formuleringen vaak helderder dan een dik juridisch model.
Dat je niet weet wat er niet in staat, dat je per ongeluk verboden of grijze bedingen overneemt, dat je de ter-hand-stelling onderschat, en dat je in schijnzekerheid gaat opereren. De grootste verliezen ontstaan niet door verkeerde clausules, maar door onnauwkeurigheid in de uitvoering.
Als je uitsluitend aan andere bedrijven verkoopt, overzichtelijke risico’s hebt en met kleine tot middelgrote bedragen werkt. Een goed branchemodel als basis, een uurtje op maat maken, en je komt een heel eind. Voor consumentenverkoop of hoge waarden is een check of opdracht aan een jurist een betere investering.
Liever niet zonder kritische blik. Modelvoorwaarden van branche- of beroepsverenigingen zijn meestal fatsoenlijk en geüpdatet; willekeurige internetdocumenten lopen vaak achter op de wet of bevatten bedingen die in jouw situatie niet werken. Beter een goed model + een check, dan een gratis sjabloon met blinde spots.
Ja, en voor veel ondernemers de slimste route. Je schrijft zelf, een jurist kijkt kritisch mee en repareert wat scheef staat. Doorgaans goedkoper dan een volledig nieuwe set, en je houdt je eigen toon van de tekst. Vraag bij een jurist altijd of een check een optie is.
Loop ze minstens eens per jaar door en altijd als er iets verandert in je dienstverlening of in de wet. Wetgeving rond consumentenrecht en privacy beweegt continu; een set van vijf jaar oud is bijna nooit nog actueel.
