Koopovereenkomst Eenmanszaak opstellen

Een koopovereenkomst eenmanszaak legt de overname van een eenmanszaak schriftelijk vast tussen de verkoper en de koper. Omdat een eenmanszaak geen aandelen kent, kunt u de onderneming niet overdragen door aandelen te verkopen. De overname verloopt daarom altijd via een activa-passivatransactie: u koopt en verkoopt de losse bestanddelen van de onderneming, zoals de inventaris, de voorraad, de handelsnaam, de goodwill en het klantenbestand. U heeft dit document nodig zodra u een lopende eenmanszaak wilt kopen of de uwe wilt verkopen en u precies wilt vastleggen wat er overgaat, tegen welke prijs en onder welke garanties.

Het verschil met een aandelentransactie is wezenlijk. Bij een eenmanszaak gaat alleen datgene over wat u uitdrukkelijk benoemt; bestaande schulden en contracten blijven in beginsel bij de verkoper, tenzij u anders afspreekt. Juist die afbakening maakt een zorgvuldig opgestelde koopovereenkomst onmisbaar. Zonder een sluitende omschrijving van wat er wordt overgedragen, ontstaan er na de overname vaak discussies over wie waar verantwoordelijk voor is.

Het hart van de koopovereenkomst is een nauwkeurige specificatie van de over te dragen bestanddelen. Voor ieder onderdeel moet duidelijk zijn dat het wordt overgedragen en op welke wijze dat gebeurt, omdat de juridische leveringshandeling per soort goed verschilt. Roerende zaken zoals inventaris en voorraad worden geleverd door bezitsverschaffing; vorderingen worden geleverd door cessie. Naast de activa regelt u de koopprijs, de wijze en het moment van betaling, de overnamedatum en de feitelijke overdracht.

Verder horen in een goede overeenkomst garanties van de verkoper over bijvoorbeeld de eigendom van de activa, het ontbreken van beslagen en de juistheid van de aangeleverde cijfers. Een non-concurrentiebeding voorkomt dat de verkoper na de overname direct een vergelijkbare onderneming begint en uw klantenbestand meeneemt. Vrijwaringen verdelen het risico voor verplichtingen die zijn ontstaan voor de overnamedatum. Deze bepalingen samen bepalen of u na de overname daadwerkelijk de onderneming heeft gekocht die u voor ogen had.

Lopende contracten van de eenmanszaak gaan niet automatisch mee. Het overnemen van een overeenkomst, ook wel contractsoverneming genoemd, is geregeld in artikel 6:159 van het Burgerlijk Wetboek. Daarvoor gelden twee vereisten: de overdracht moet bij akte plaatsvinden tussen de verkoper en de koper, en de wederpartij van het contract moet meewerken aan de overname. Zonder die medewerking komt de contractsoverneming niet tot stand en blijft de verkoper partij bij het contract.

In de praktijk betekent dit dat u tijdig moet inventariseren welke contracten essentieel zijn voor de voortzetting van de onderneming, zoals huur, leveranciers- en abonnementscontracten. Voor elk van die contracten regelt u de toestemming van de wederpartij, bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. Hoewel medewerking ook stilzwijgend kan worden verleend, voorkomt een schriftelijke bevestiging latere onzekerheid over de vraag of de overname rechtsgeldig heeft plaatsgevonden.

Heeft de eenmanszaak personeel in dienst, dan kan sprake zijn van overgang van onderneming. In dat geval gaan de werknemers met behoud van hun arbeidsvoorwaarden van rechtswege over naar de koper. Dit is dwingend recht; u kunt het niet wegcontracteren. De koopovereenkomst moet daarom duidelijk maken welke werknemers het betreft en hoe partijen omgaan met opgebouwde rechten zoals vakantiedagen en pensioen.

Daarnaast verdienen vergunningen, IE-rechten en lopende verplichtingen aandacht. Niet elke vergunning is overdraagbaar; soms moet de koper een eigen aanvraag indienen. Intellectuele eigendomsrechten, zoals een merk of domeinnaam, moeten afzonderlijk worden overgedragen. Leg in de overeenkomst vast wie verantwoordelijk is voor verplichtingen die voor de overnamedatum zijn ontstaan, zodat de koper niet onverwacht wordt aangesproken op oude schulden van de verkoper.

Voor een activa-passivatransactie geldt geen wettelijke verplichting tot een notariele akte, tenzij specifieke goederen dat eisen. Draagt u onroerend goed over, dan is voor dat onderdeel een notariele akte en inschrijving in de openbare registers vereist. Voor de overige bestanddelen volstaat in beginsel een onderhandse overeenkomst. Toch is een schriftelijke overeenkomst altijd verstandig: zij dient als bewijs van wat is afgesproken en is bovendien noodzakelijk voor de contractsoverneming bij akte.

Na de overdracht regelt de koper de inschrijving van de onderneming bij de Kamer van Koophandel en past de verkoper zijn eigen registratie aan. Vergeet ook de fiscale gevolgen niet: de overdracht van bestanddelen kan btw-gevolgen hebben, en bij een gehele onderneming kan onder voorwaarden de regeling voor overgang van een algemeenheid van goederen van toepassing zijn. Stem deze punten af voordat u tekent.

Het grootste risico schuilt in een onvolledige of onnauwkeurige omschrijving van wat er wordt overgedragen. Wat niet uitdrukkelijk is benoemd, gaat niet mee. Dat kan ertoe leiden dat een cruciaal contract, een vergunning of de handelsnaam achterblijft, terwijl de koper daar wel voor heeft betaald. Een tweede groot risico is de aansprakelijkheid voor verborgen schulden en verplichtingen; zonder duidelijke vrijwaringen en garanties draait de koper mogelijk op voor problemen uit het verleden.

Ook het ontbreken van een non-concurrentiebeding is riskant: de verkoper kan dan met de opgebouwde kennis en relaties een nieuwe onderneming starten en de overgenomen goodwill uithollen. Tot slot ontstaan er geregeld geschillen wanneer de medewerking van derden aan contractsoverneming niet schriftelijk is geregeld. Een goed opgestelde koopovereenkomst eenmanszaak dekt deze risico's vooraf af in plaats van ze achteraf uit te vechten.

Een overname lijkt op papier eenvoudig, maar de juridische gevolgen reiken ver. Een document op maat zorgt ervoor dat de over te dragen bestanddelen sluitend zijn omschreven, dat garanties en vrijwaringen het risico evenwichtig verdelen en dat contractsoverneming, personeel en vergunningen correct zijn geregeld. Zo voorkomt u dat een overname die in goed vertrouwen begint, later uitmondt in een conflict over wie waarvoor verantwoordelijk is.

MKB Juristen stelt uw koopovereenkomst eenmanszaak op maat op, afgestemd op uw specifieke situatie en tegen een vaste prijs vooraf. U weet dus precies waar u aan toe bent. Neem contact op om uw overname juridisch waterdicht vast te leggen.