Wat is een koopovereenkomst bedrijf? Uitleg en gebruik

Wat is een koopovereenkomst bedrijf? Het is de overeenkomst waarmee je een hele onderneming overneemt of verkoopt, inclusief de activa, de lopende contracten, het personeel en vaak de goodwill. Anders dan een gewone koop van een product legt dit contract vast wat er precies overgaat, welke schulden en verplichtingen meekomen, welke garanties de verkoper geeft en wanneer het risico verschuift. Bij een bedrijfsovername is dat het verschil tussen een geslaagde overstap en een jarenlang geschil over verborgen gebreken.

Het korte antwoord

• Wat: het contract voor de overname van een onderneming, met activa, contracten, personeel en goodwill.
• Twee vormen: een activa-passivatransactie (losse bedrijfsonderdelen) of een aandelentransactie (de aandelen van de BV).
• Kern: koopprijs, wat overgaat, garanties, vrijwaringen en de overgang van personeel.
• Wettelijke basis: koop uit Boek 7 BW, aangevuld met de regels over overgang van onderneming (artikel 7:662 e.v. BW).
• Wanneer: bij elke verkoop of aankoop van een lopende zaak, van kapsalon tot groothandel.

Wat is een koopovereenkomst bedrijf precies?

Een koopovereenkomst bedrijf regelt de overdracht van een draaiende onderneming van verkoper naar koper. Er zijn twee hoofdvormen. Bij een activa-passivatransactie koopt de koper losse onderdelen: de voorraad, de machines, de inventaris, de klantenlijst, de handelsnaam en de goodwill. Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van de BV, waardoor de onderneming met alles erop en eraan in één keer overgaat. De aandelentransactie werkt alleen als de onderneming in een BV zit; een eenmanszaak of VOF ken je die route niet.

Voor het mkb is de activa-passivatransactie het meest voorkomend. De koper kiest dan vaak zelf welke onderdelen hij overneemt en laat oude schulden liever bij de verkoper. Dat maakt de omschrijving in het contract belangrijk: alles wat niet expliciet is benoemd, gaat in beginsel niet over.

Wat gaat er over bij een overname?

De koopovereenkomst somt precies op wat de koper krijgt. Denk aan:

• Materiële activa: inventaris, machines, voorraad en rollend materieel.
• Immateriële activa: handelsnaam, merkrechten, domeinnamen en klantenbestand.
• Goodwill: de meerwaarde boven de boekwaarde, vaak het grootste deel van de prijs.
• Contracten: huur, leveranciers en abonnementen, die met medewerking van de wederpartij overgaan.
• Personeel: bij overgang van onderneming gaan werknemers van rechtswege mee.

De overgang van personeel verdient aparte aandacht. Wanneer een onderneming of een zelfstandig onderdeel daarvan overgaat, behouden de werknemers hun rechten en verplichtingen op grond van artikel 7:662 e.v. BW. De koper kan die medewerkers dus niet zomaar buiten de deal houden of andere arbeidsvoorwaarden opleggen.

Garanties, vrijwaringen en due diligence

Een koper weet nooit alles over de onderneming die hij overneemt. Daarom onderzoekt hij de zaak vooraf, het zogenoemde due diligence, en legt hij afspraken vast in garanties. Een garantie is een belofte van de verkoper dat een bepaald feit klopt, bijvoorbeeld dat de jaarcijfers juist zijn of dat er geen lopende rechtszaken zijn. Klopt zo’n garantie niet, dan is de verkoper aansprakelijk voor de schade.

Naast garanties staan er vaak vrijwaringen in. Een vrijwaring dekt een bekend risico af, bijvoorbeeld een lopend geschil met een leverancier: als dat risico zich verwezenlijkt, betaalt de verkoper. Zo verdeel je de risico’s vooraf in plaats van er achteraf over te procederen.

Koopprijs, betaling en earn-out

De koopprijs bestaat meestal uit een vast deel en soms een variabel deel. Bij een earn-out hangt een deel van de prijs af van de toekomstige resultaten van de onderneming. Dat is nuttig als koper en verkoper het niet eens worden over de waarde: de verkoper krijgt een nabetaling als de zaak goed blijft draaien. Leg dan wel precies vast hoe je de resultaten meet, anders ontstaat later discussie.

Praktijkvoorbeeld. Een ondernemer neemt een lokale drukkerij over via een activa-passivatransactie. Hij koopt de machines, de klantenlijst en de handelsnaam, maar laat de oude belastingschuld bij de verkoper. In het contract staat een garantie dat de opgegeven omzet klopt en een earn-out over de eerste twee jaar. Als een grote klant kort na de overname wegvalt, valt ook de nabetaling lager uit. Zo dragen beide partijen een deel van het risico.

Eerlijke aanbeveling

Voor een kleine, overzichtelijke overname zonder personeel, zonder schulden en met een lage prijs kun je soms uit de voeten met een gedegen modelcontract dat je zelf zorgvuldig invult. Zolang de omschrijving van wat overgaat volledig is en de betaling helder staat, heb je niet altijd een jurist nodig.

Zodra er personeel meekomt, goodwill of garanties in het spel zijn, of zodra de prijs oploopt, is dat anders. Bij overgang van onderneming, complexe contractovernames en garanties die tonnen kunnen kosten, weegt een paar uur advies ruimschoots op tegen het risico van een misgelopen deal. Laat in die gevallen het contract vooraf toetsen.

Meer weten of het contract laten maken? Bekijk de koopovereenkomst bedrijf, lees hoe je een koopovereenkomst bedrijf opstellen aanpakt en wat het kost om een koopovereenkomst bedrijf laten opstellen betekent.

Veelgestelde vragen