MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Een waterschap kan aansprakelijk zijn voor schade door wateroverlast, maar alleen als het zijn zorgplicht heeft geschonden. Een waterschap heeft een zorgplicht voor het waterbeheer en voor het onderhoud van watergangen waarvoor het volgens de legger onderhoudsplichtig is. Wordt die zorgplicht geschonden – bijvoorbeeld doordat het waterschap een bekend gebrek niet (tijdig) herstelt – dan kan het aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daardoor ontstaat. In de praktijk lukt dat niet snel: u moet kunnen aantonen dat het waterschap van het gebrek op de hoogte was, of dat had moeten zijn, en daar niet adequaat op heeft gereageerd.
Wanneer is een waterschap aansprakelijk bij wateroverlast?
Het beheer van het water en de waterstaatszorg behoren tot het takenpakket van de waterschappen. Daarbij is er overlap met ruimtelijke ordening, milieubeheer en natuurbeheer – terreinen waarop ook gemeenten en provincies eigen taken hebben. Bij wateroverlast is daarom lang niet altijd meteen duidelijk wie schuld treft.
Voor aansprakelijkheid van het waterschap zijn in de kern drie elementen van belang:
- Zorgplicht. Op het waterschap rust een zorgplicht voor het waterbeheer en, waar het volgens de legger onderhoudsplichtig is, voor het onderhoud van watergangen en kunstwerken zoals duikers.
- Bekendheid met het gebrek. Het waterschap moet van het gebrek of de risicovolle situatie op de hoogte zijn geweest, of dat redelijkerwijs hebben moeten zijn.
- Te late of onvoldoende reactie. Het waterschap heeft niet of niet tijdig ingegrepen, terwijl dat wel van een redelijk handelend waterschap mocht worden verwacht.
Een waterschap heeft bovendien een zekere beleids- en beoordelingsvrijheid. De rechter toetst daarom of het waterschap in redelijkheid heeft gehandeld, niet of het de meest ideale keuze heeft gemaakt. Dat verklaart waarom waterschappen in de praktijk niet snel aansprakelijk zijn – maar het betekent niet dat zij de dans altijd ontspringen. Gaat het mis, dan komt het al snel aan op een goed onderbouwde aansprakelijkstelling en de juiste bewijsvoering.
Wat is een “kenbaar gebrek”?
Een kenbaar gebrek is een gebrek of risico waarvan de verantwoordelijke partij wist of redelijkerwijs had moeten weten. Zodra een gebrek kenbaar is, ontstaat in beginsel een verplichting om binnen een redelijke termijn te handelen. Blijft die actie uit, dan kan dat een schending van de zorgplicht opleveren – ook als het ontstaan van het gebrek de partij zelf niet te verwijten viel.
Voorbeeld uit de rechtspraak: verstopte duiker bij een boomkwekerij
Hoe dit in de praktijk uitpakt, laat een uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant zien (tussenvonnis van 17 april 2019, ECLI:NL:RBOBR:2019:2167). Langs het perceel van een boomkwekerij liep een zogenoemde A-watergang. Volgens de legger was het waterschap verantwoordelijk voor zowel het reguliere als het groot onderhoud daarvan.
Een duiker liet bijna geen water meer door, onder meer doordat die niet was verlengd toen in het verleden een inrit werd verbreed. In maart 2016 ontstond, mede in samenhang met werkzaamheden in de omgeving, wateroverlast en raakte ongeveer een hectare grond onder water. Het waterschap was daarvan op de hoogte. De boomkweker richtte zijn klachten in eerste instantie echter tot een andere partij, waardoor het waterschap aanvankelijk buiten schot bleef.
In juni 2016 ontstond, na veel neerslag, opnieuw wateroverlast. Toen stelde de boomkweker het waterschap aansprakelijk. De belemmering in de duiker werd pas in juli 2016 weggenomen.
Waarom het waterschap toch aansprakelijk werd geacht
De rechtbank oordeelde dat het waterschap een zorgplicht had en ook voor de duiker onderhoudsplichtig was. Voor het reguliere en groot onderhoud volgde de rechtbank deels het verweer van het waterschap: tot maart 2016, toen het eerste schadegeval optrad, was van een schending van de zorgplicht geen sprake.
Het eerste schadegeval in maart 2016 had volgens de rechter echter de alarmbellen moeten laten rinkelen. Vanaf dat moment hoorde het waterschap te weten dat de duiker niet goed functioneerde en dat er een risico op herhaalde wateroverlast bestond. Het waterschap had de duiker dan ook zo spoedig mogelijk moeten (laten) herstellen. Dat dit pas in juli 2016 gebeurde, achtte de rechter te laat.
Conclusie: het waterschap had zijn zorgplicht geschonden en was aansprakelijk – maar uitsluitend voor de schade van het tweede schadegeval in juni 2016. Omdat het om een tussenvonnis ging, moest de exacte schadeomvang in de verdere procedure nog worden vastgesteld.
De kern: zelfs als een gebrek u aanvankelijk niet kan worden aangerekend, kan trage of uitblijvende actie nadat het bekend werd alsnog tot aansprakelijkheid leiden.
Wat betekent dit voor u als ondernemer?
De zaak draait om een waterschap, maar het onderliggende principe geldt veel breder en is direct relevant voor ondernemers. Reageert u niet of te laat op een gebrek waarvan u op de hoogte bent, dan loopt u een aansprakelijkheidsrisico – ook richting uw eigen klanten en contractspartners.
Twee praktische lessen:
- Reageer tijdig op een kenbaar gebrek. Onderzoek doen mag, maar dat onderzoek mag geen excuus zijn om onnodig te talmen. Leg vast wanneer u een melding kreeg en welke stappen u nam.
- Heeft u zelf schade? Ga niet te snel uit van “daar valt toch niets aan te doen”. Als een overheidsinstantie of contractspartij een kenbaar gebrek liet liggen, kan een aansprakelijkstelling zinvol zijn.
Schade door wateroverlast: zo stelt u uw stappen vast
- Documenteer de schade direct met foto’s, datum en tijdstip.
- Achterhaal wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud (waterschap, gemeente, aannemer, verhuurder).
- Verzamel bewijs dat de verantwoordelijke partij van het gebrek op de hoogte was of had moeten zijn.
- Stel de juiste partij tijdig en schriftelijk aansprakelijk – let op verjarings- en klachttermijnen.
- Schakel zo nodig deskundige hulp in om de schadeomvang te onderbouwen.
Aansprakelijkheidsrisico’s in uw eigen onderneming beperken
De keerzijde geldt ook voor uw eigen onderneming: u wilt voorkomen dat een melding van een klant uitmondt in een aansprakelijkstelling. Twee instrumenten helpen daarbij:
- Heldere afspraken over klachtenafhandeling. Door vooraf vast te leggen hoe en binnen welke termijn u meldingen oppakt, voorkomt u discussie over “te laat reageren”.
- Exoneratiebedingen. Een goed geformuleerd exoneratiebeding in uw algemene voorwaarden of overeenkomst kan uw aansprakelijkheid beperken. Let op: dergelijke bedingen mogen niet onredelijk bezwarend zijn en gaan niet altijd op bij grove schuld of opzet.
Veelgestelde vragen over aansprakelijkheid van het waterschap
Is een waterschap altijd aansprakelijk bij wateroverlast?
Nee. Een waterschap is alleen aansprakelijk als het zijn zorgplicht heeft geschonden. In de praktijk lukt dat niet snel, omdat het waterschap een zekere beleidsvrijheid heeft. U moet kunnen aantonen dat het van een gebrek wist of had moeten weten en daar niet tijdig op heeft gereageerd.
Wat is de zorgplicht van een waterschap?
De zorgplicht houdt in dat het waterschap zorgt voor adequaat waterbeheer en, waar het volgens de legger onderhoudsplichtig is, voor het onderhoud van watergangen en kunstwerken zoals duikers. De invulling daarvan toetst de rechter aan wat van een redelijk handelend waterschap mag worden verwacht.
Wat is een legger?
Een legger is een register waarin het waterschap vastlegt welke wateren en kunstwerken er zijn en wie verantwoordelijk is voor het onderhoud. De legger is vaak doorslaggevend voor de vraag of het waterschap onderhoudsplichtig is.
Wie is aansprakelijk: het waterschap of de gemeente?
Dat hangt af van wie verantwoordelijk is voor het betreffende water of kunstwerk. Het waterschap gaat doorgaans over het regionale waterbeheer en de watergangen uit de legger; gemeenten zijn vaak verantwoordelijk voor onder meer het rioolstelsel en de afvoer van hemelwater op openbaar terrein. Bij schade is het daarom belangrijk eerst goed vast te stellen welke partij voor de oorzaak verantwoordelijk was.
Hoe stel ik het waterschap aansprakelijk voor schade?
U stelt het waterschap schriftelijk aansprakelijk en onderbouwt daarbij de schade, de oorzaak en het verwijt (de schending van de zorgplicht). Verzamel bewijs dat het waterschap van het gebrek op de hoogte was. Omdat termijnen en bewijslast lastig kunnen zijn, is juridisch advies vooraf verstandig.
Binnen welke termijn moet ik aansprakelijk stellen?
Voor schadevergoeding gelden verjaringstermijnen. Wacht daarom niet te lang en stel zo snel mogelijk schriftelijk aansprakelijk. Welke termijn in uw geval precies geldt, hangt af van de omstandigheden; laat dit toetsen voordat een termijn verstrijkt.
Hulp nodig bij een aansprakelijkstelling of geschil?
Of u nu zelf schade hebt door wateroverlast of juist een aansprakelijkstelling op uw bord krijgt: onze juristen denken praktisch met u mee. Wij helpen u onder meer met het opstellen van een aansprakelijkstelling, het beoordelen van uw positie en het opstellen van waterdichte afspraken over klachtenafhandeling en exoneratie.
- Bekijk onze expertise op het gebied van aansprakelijkheid, schade en verzekeringen.
- Liever direct sparren met een jurist? Plan een vrijblijvende intake in en leg uw situatie voor.
