Juridische Zaken

Getuigenverklaring en het verschoningsrecht bij juridische procedures

Wie als getuige wordt opgeroepen, is in beginsel verplicht te verschijnen en naar waarheid te verklaren — maar het verschoningsrecht vormt daarop een belangrijke uitzondering. Familieleden, mensen met een beroepsgeheim en wie zichzelf zou belasten, kunnen...

Gepubliceerd op 7 september 2023 Door MKBjuristen.nl
Gratis offerte aanvragen Bel 085 25000 44

MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op

Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.

  • Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
  • Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
  • Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Gratis adviesgesprek Gratis offerte aanvragen

Wie als getuige wordt opgeroepen, is in beginsel verplicht te verschijnen en naar waarheid te verklaren — maar het verschoningsrecht vormt daarop een belangrijke uitzondering. Familieleden, mensen met een beroepsgeheim en wie zichzelf zou belasten, kunnen weigeren te getuigen. Belangrijk: u moet zich er zelf op beroepen, want de rechter wijst u er niet op. Hieronder leest u hoe het zit.

Getuigenverhoren bij juridische procedures

In een juridische procedure kunnen getuigen cruciaal zijn; een verklaring kan zelfs de doorslag geven. Wie in Nederland als getuige wordt opgeroepen, is verplicht te verschijnen. Het negeren van die oproep kan strafbaar zijn, en de rechter kan iemand zelfs tot getuigen dwingen (gijzeling). Wie getuigt, legt de eed af en moet naar waarheid antwoorden. Opzettelijk onjuist verklaren — meineed — is strafbaar.

Het verschoningsrecht: de uitzondering

In bepaalde situaties heeft iemand het recht om níét te getuigen: het verschoningsrecht. Dit geldt voor:

  • Familieleden van de procespartijen, zoals echtgenoten, geregistreerde partners, kinderen en ouders — en ook ex-echtgenoten en stiefkinderen;
  • Wie zichzelf of zijn familie zou blootstellen aan strafrechtelijke vervolging door te getuigen;
  • Mensen met een beroepsgeheim, zoals advocaten, artsen, geestelijken, notarissen en reclasseringsmedewerkers.

Bronbescherming voor journalisten

Recente rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) maakt duidelijk dat journalisten niet altijd een volledig verschoningsrecht hebben, maar onder omstandigheden wél het recht om hun bronnen te beschermen. Die bronbescherming dient de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid.

De verantwoordelijkheid ligt bij de getuige

Belangrijk: de rechter hoeft niet aan te geven dat iemand een verschoningsrecht heeft. De getuige moet er zelf een beroep op doen. Doet hij dat, dan moet de rechter dat in beginsel honoreren. Doet hij dat niet, dan is de getuigenis geldig en mag de rechter die meewegen.

Dit ligt anders bij afgeluisterde telefoongesprekken: wordt bijvoorbeeld een gesprek tussen een advocaat en zijn cliënt per ongeluk afgeluisterd en belandt het in het procesdossier, dan moet het Openbaar Ministerie die stukken hoe dan ook verwijderen en mag het ze niet aan de rechter voorleggen.

Veelgestelde vragen

Ben ik verplicht om te getuigen?

In beginsel wel, als u wordt opgeroepen. Het negeren van de oproep kan strafbaar zijn en de rechter kan u zelfs tot getuigen dwingen, tenzij u een verschoningsrecht heeft.

Wie heeft een verschoningsrecht?

Onder meer naaste familieleden van de partijen, mensen met een beroepsgeheim (zoals advocaten en artsen) en wie zichzelf of familie zou belasten met een strafbaar feit.

Moet de rechter mij wijzen op mijn verschoningsrecht?

Nee. U moet er zelf een beroep op doen. Doet u dat niet, dan is uw verklaring geldig en mag de rechter die gebruiken.

Hebben journalisten een verschoningsrecht?

Niet altijd volledig, maar onder omstandigheden hebben zij wel recht op bronbescherming, ter bescherming van de persvrijheid.

Hulp bij procederen en getuigen?

Wij begeleiden u in elke fase van een geschil, van het voorbereiden van uw zaak en het inschakelen van getuigen tot advies over de impact van het verschoningsrecht en uw vertegenwoordiging tijdens het proces.

Bekijk onze mogelijkheden voor rechtshulp of plan een vrijblijvend intakegesprek in.

Let op: een artikel geeft algemene informatie, maar uw situatie kan juridisch anders uitpakken.

Een contract, conflict of juridisch risico moet altijd worden beoordeeld aan de hand van de feiten, documenten, bewijspositie en belangen. Twijfelt u? Laat uw situatie beoordelen voordat u handelt.

Juridische vraag naar aanleiding van dit artikel?

Een blog geeft uitleg, maar uw situatie vraagt vaak om een concrete juridische keuze. MKB Juristen helpt ondernemers met contracten, voorwaarden, AVG-documenten, arbeidsdocumenten, conflicten en juridisch maatwerk.

Contracten Opstellen, controleren en aanpassen.
Rechtshulp Hulp bij conflicten en geschillen.
Expertise Specialistische juristen en advocaten.
Vaste tarieven Vooraf duidelijkheid over kosten.

Laatste artikelen

25 juli 2026

IT-contracten voor het MKB: welke heb je nodig?

IT-contracten voor het MKB: SLA, verwerkersovereenkomst/DPA, SaaS, licentie, onderhoud en ontwikkeling. Waar elk voor dient en hoe ze samenhangen.

24 juli 2026

Algemene voorwaarden voor de website laten opstellen: kosten en proces

Algemene voorwaarden voor de website laten opstellen door een jurist: wat kost het, hoe verloopt het proces en wanneer kies je maatwerk...

24 juli 2026

Concurrentiebeding laten opstellen: kosten en proces

Concurrentiebeding laten opstellen door een jurist: wat kost het, hoe verloopt het proces en wanneer kies je maatwerk boven een model.

24 juli 2026

Contract controleren: stappenplan voor mkb-ondernemers

Contract controleren of nakijken voor ondertekening: stappenplan, rode vlaggen, checklist en wanneer je een jurist nodig hebt.

  • Wij werkten o.a. voor:
  • MKBjuristen.nl partner
  • MKBjuristen.nl partner
  • MKBjuristen.nl partner
  • MKBjuristen.nl partner
Nieuwsbrief voor ondernemers

Ontvang praktische juridische tips in uw mailbox

Schrijf u direct in

Vul uw e-mailadres in en ontvang onze nieuwsbrief.

Geen spam. Alleen juridische tips.
Door u in te schrijven gaat u akkoord met onze privacyverklaring.
MKB Juristen bij KVK Bron: KVK 2019
Gratis adviesgesprek