Een intentieverklaring is meer dan een voornemen

Een intentieverklaring (letter of intent) is geen vrijblijvend voornemen: bepaalde onderdelen zijn meteen juridisch bindend en wie de onderhandelingen op het verkeerde moment afbreekt, riskeert een schadevergoeding. Of je je nog kunt terugtrekken, hangt af van wat je hebt afgesproken en welke verwachtingen je bij de andere partij hebt gewekt. In dit artikel lees je wat een intentieverklaring precies is, welke delen wel en niet bindend zijn, wanneer afbreken risicovol wordt en hoe je een goede intentieverklaring opstelt.

Intentieverklaring in het kort

• Wat het is: een document waarin partijen vastleggen dat zij de intentie hebben om een overeenkomst te sluiten, terwijl de definitieve deal nog niet rond is.
• Andere namen: letter of intent (LOI), intentieovereenkomst.
• Deels bindend: praktische afspraken zoals geheimhouding, exclusiviteit en kostenverdeling gelden meteen; de hoofdafspraak (de deal zelf) meestal nog niet.
• Belangrijkste risico: de onderhandelingen op het verkeerde moment afbreken, waardoor je gemaakte kosten of in uitzonderlijke gevallen schade moet vergoeden.

Wat is een intentieverklaring?

Een intentieverklaring – ook wel letter of intent of intentieovereenkomst genoemd – is een document waarin partijen vastleggen dat zij de intentie hebben om met elkaar een overeenkomst te sluiten, terwijl de definitieve deal nog niet rond is. Je gebruikt zo’n verklaring bijvoorbeeld wanneer je eerst een boekenonderzoek (due diligence) wilt doen, financiering moet regelen of nog onduidelijkheid bestaat over de zaak waarop het contract betrekking heeft.

De gedachte is vaak: blijkt het niet zo rooskleurig als gehoopt, dan trek ik me gewoon terug. Zo eenvoudig is het echter niet. Anders dan bij goede voornemens tussen kerst en oud en nieuw, kunnen de afspraken in een intentieverklaring wel degelijk afdwingbaar zijn.

Wanneer gebruik je een intentieverklaring?

Een intentieverklaring is vooral nuttig bij grotere of complexere trajecten waar je niet in een keer kunt tekenen. Denk aan:

• een bedrijfsovername waarbij eerst een boekenonderzoek (due diligence) plaatsvindt;
• een samenwerking of joint venture die nog moet worden uitgewerkt;
• de aankoop of huur van vastgoed onder voorbehoud van financiering;
• onderhandelingen waarbij je vertrouwelijke informatie deelt en exclusiviteit wilt afspreken.

In al deze gevallen wil je richting geven aan de onderhandelingen zonder je al volledig vast te leggen. Een goede intentieverklaring helpt je daarbij – mits je hem zorgvuldig opstelt.

Is een intentieverklaring juridisch bindend?

Deels wel. Een intentieverklaring bevat doorgaans twee soorten afspraken, met een heel verschillend karakter:

• Direct bindende afspraken. Dit zijn praktische afspraken die meteen gelden, ook als de uiteindelijke deal niet doorgaat. Denk aan een geheimhoudingsbeding, afspraken over wie de kosten van een vooronderzoek draagt, exclusiviteit tijdens de onderhandelingen en de verdeling van advieskosten. Deze afspraken staan niet ter discussie en moeten gewoon worden nageleefd.
• De intentie om tot een deal te komen. Of dit deel bindend is, is veel minder zwart-wit. Of er een afdwingbare overeenkomst ontstaat, hangt af van wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Belangrijk: de naam van het document is niet doorslaggevend. Het is niet omdat je iets “intentieverklaring” noemt, dat er geen bindende overeenkomst kan ontstaan. Rechters kijken naar de inhoud en naar het gedrag van partijen, niet naar het etiket.

De redelijke verwachtingen van partijen

Voor de vraag of er daadwerkelijk een overeenkomst tot stand komt, staan de redelijke verwachtingen van partijen centraal. Op basis van de opgenomen bepalingen, maar ook van de verklaringen en gedragingen in de precontractuele fase, wordt beoordeeld hoe ver de intentieverklaring reikt:

• Hadden partijen alleen de bedoeling om een vooronderzoek te verrichten, of om echt tot een deal te komen?
• Mocht de andere partij erop vertrouwen dat het ook werkelijk tot een overeenkomst zou komen?

Het antwoord op die vragen bepaalt of de intentieverklaring een dwingend of een vrijblijvend karakter heeft. Hoe verder de onderhandelingen gevorderd zijn en hoe meer vertrouwen je hebt gewekt, hoe minder vrij je bent om er nog onderuit te komen.

Risico: het afbreken van onderhandelingen

Het grootste risico zit in het abrupt afbreken van de onderhandelingen. In het Nederlandse recht geldt dat partijen die met elkaar onderhandelen zich naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moeten gedragen. Onderhandelen mag je in beginsel afbreken, maar er is een grens.

De Hoge Raad hanteert hierbij een strenge en terughoudende maatstaf: het afbreken van onderhandelingen kan onaanvaardbaar zijn wanneer de andere partij er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat er een overeenkomst tot stand zou komen, of wanneer dat gelet op de overige omstandigheden van het geval onaanvaardbaar is. Wie op zo’n moment toch afbreekt, kan aansprakelijk worden gesteld. Afhankelijk van de situatie kan dat betekenen:

• dat je de door de andere partij gemaakte kosten moet vergoeden;
• dat je in uitzonderlijke gevallen zelfs gemiste winst moet vergoeden;
• of, zeer uitzonderlijk, dat je gedwongen kunt worden om door te onderhandelen.

Of het afbreken is toegestaan, hangt sterk af van de concrete omstandigheden. De rechtspraak op dit punt is bovendien genuanceerd en blijft zich ontwikkelen. Laat je daarom bij een dreigend conflict altijd persoonlijk adviseren in plaats van te vertrouwen op algemene vuistregels.

Praktijkvoorbeeld

Stel: een ondernemer onderhandelt maandenlang over de overname van een concurrent. Partijen tekenen een intentieverklaring, er wordt een due diligence opgestart en de koper laat een conceptcontract opstellen. Vlak voor ondertekening haakt de verkoper af omdat een ander net iets meer biedt. Omdat de koper er door alle gedragingen gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de deal zou doorgaan, loopt de verkoper het risico de gemaakte advies- en onderzoekskosten te moeten vergoeden. Een zorgvuldig opgestelde intentieverklaring had dit risico kunnen inperken.

Hoe beperk je de redelijke verwachtingen?

Gelukkig kun je de verwachtingen – en daarmee je gebondenheid – inperken. Daarvoor is wel nodig dat je de intentieverklaring zorgvuldig opstelt. Denk aan:

1. Opschortende voorwaarden. Leg vast aan welke voorwaarden voldaan moet zijn voordat er een definitieve overeenkomst ontstaat (bijvoorbeeld een positief boekenonderzoek of het rond krijgen van financiering).
2. Voorbehouden. Maak duidelijk dat er pas een deal is na ondertekening van een schriftelijke overeenkomst (“subject to contract”) of na goedkeuring door bijvoorbeeld de directie of aandeelhouders.
3. Afbreekclausule. Bepaal onder welke voorwaarden partijen zich uit de onderhandelingen mogen terugtrekken en wat daarvan de gevolgen zijn.

Houd er wel rekening mee dat latere verklaringen of gedragingen alsnog roet in het eten kunnen gooien. Voorbehouden moet je dus ook tijdens de onderhandelingen consequent volhouden. Juist daarom mogen heldere opschortende voorwaarden in een goede intentieverklaring niet ontbreken.

Wat hoort er in een goede intentieverklaring?

Een intentieverklaring is dus minder vrijblijvend dan vaak wordt gedacht. Om niet te vroeg gebonden te raken, is het belangrijk dat het document met zorg wordt opgesteld. Strikte opschortende voorwaarden moeten voorkomen dat de overeenkomst zomaar kan worden afgedwongen, terwijl andere afspraken juist wel duidelijk bindend moeten zijn – bijvoorbeeld de verdeling van de onderzoekskosten.

In een goede intentieverklaring staan onder meer:

• een omschrijving van het beoogde doel en de planning van de onderhandelingen;
• een geheimhoudingsbeding over de uitgewisselde informatie;
• afspraken over exclusiviteit en de kostenverdeling;
• opschortende voorwaarden en voorbehouden;
• een forum- of bevoegdheidsbeding en, waar passend, een boeteclausule.

Intentieverklaring, voorovereenkomst of contract: wat is het verschil?

In de praktijk lopen deze begrippen makkelijk door elkaar. Het onderscheid bepaalt hoe sterk je gebonden bent:

• Intentieverklaring (letter of intent). Legt de bedoeling vast om tot een deal te komen en regelt de onderhandelingsfase. Sommige onderdelen zijn meteen bindend; de hoofdafspraak meestal nog niet.
• Voorovereenkomst. Hierin verplichten partijen zich al om een latere overeenkomst te sluiten. De binding is dus sterker dan bij een “kale” intentieverklaring.
• Definitieve overeenkomst. Het uiteindelijke contract waarin alle rechten en plichten volledig zijn uitgewerkt en vastgelegd.

Welk type document je nodig hebt, hangt af van hoe ver je wilt vastleggen en hoeveel ruimte je wilt houden om af te haken. Twijfel je in welke fase je zit? Laat je document dan beoordelen voordat je tekent. Bij een bedrijfsovername speelt daarnaast vaak het bredere ondernemingsrecht een rol.

Veelgestelde vragen over de intentieverklaring

Is een intentieverklaring hetzelfde als een contract?

Nee. Een intentieverklaring legt vast dat partijen de bedoeling hebben om een overeenkomst te sluiten en bevat afspraken voor de onderhandelingsfase. Sommige onderdelen, zoals geheimhouding en kostenverdeling, zijn meteen bindend; de uiteindelijke deal is dat pas als aan de afgesproken voorwaarden is voldaan.

Kan ik me na een intentieverklaring nog terugtrekken?

Vaak wel, maar niet altijd vrijblijvend. Hoe verder de onderhandelingen gevorderd zijn en hoe meer vertrouwen je hebt gewekt, hoe groter de kans dat je gemaakte kosten of in uitzonderlijke gevallen schade moet vergoeden. Duidelijke voorbehouden in de verklaring vergroten je ruimte om af te haken.

Wat is het verschil tussen een intentieverklaring en een letter of intent?

In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt; een letter of intent is simpelweg de Engelse benaming. Ook “intentieovereenkomst” en “LOI” verwijzen naar hetzelfde type document.

Moet een intentieverklaring schriftelijk?

Een intentieverklaring is in beginsel vormvrij, maar in de praktijk leg je hem altijd schriftelijk vast. Zo voorkom je discussie over wat er precies is afgesproken en kun je voorbehouden en opschortende voorwaarden goed onderbouwen.

Kan ik een gratis voorbeeld of template gebruiken?

Een standaardtemplate geeft hooguit een ruwe structuur, maar dekt zelden je eigen situatie. De waarde van een intentieverklaring zit juist in de op maat geformuleerde opschortende voorwaarden, voorbehouden en afspraken over exclusiviteit en kosten. Een verkeerd ingevuld voorbeeld kan je onbedoeld sterker binden dan je denkt; laat een concept daarom altijd nakijken voordat je tekent.

Wat kost het om een intentieverklaring te laten opstellen?

Dat hangt af van de complexiteit van het traject en de afspraken die je wilt vastleggen. Een eenvoudige intentieverklaring is sneller op maat te maken dan een document voor een uitgebreide bedrijfsovername met opschortende voorwaarden en exclusiviteit. Vraag vooraf om een heldere prijsindicatie, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Laat je intentieverklaring opstellen of beoordelen

Loop je liever geen risico? Een intentieverklaring lijkt eenvoudig, maar de juridische gevolgen zijn dat niet. Onze juristen stellen je intentieverklaring op of beoordelen een bestaand concept, zodat je weet waar je aan vastzit. Heb je breder advies nodig over je contracten of een dreigend geschil? Bekijk dan onze pagina over contractenrecht of neem direct contact op via rechtshulp.

Wil je zekerheid voordat je tekent? Plan een vrijblijvend intakegesprek in met een van onze juristen.