MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Ja, in beginsel bent u verplicht om de Belastingdienst de informatie te geven die nodig is voor een juiste belastingheffing. Dat geldt voor uw eigen aangifte, maar steeds vaker ook wanneer de fiscus via u informatie over een derde wil verkrijgen, bijvoorbeeld over een klant. Weigert u zonder goede grond, dan kan de inspecteur een informatiebeschikking opleggen. Toch is de plicht niet onbegrensd: een geheimhoudingsplicht, privacyregels (AVG) en zorgvuldigheid tegenover uw klanten kunnen wel degelijk meewegen. Het komt erop aan precies te weten welke gegevens u moet verstrekken en hoe ver die plicht reikt.
Wat is de fiscale informatieplicht?
De Belastingdienst heeft ruime wettelijke bevoegdheden om informatie op te vragen. U bent verplicht om gegevens, boeken en bescheiden te verstrekken die voor uw belastingheffing van belang kunnen zijn. Verstrekt u die niet, niet volledig of niet op tijd, dan kan de inspecteur een informatiebeschikking opleggen. Wordt die beschikking onherroepelijk, dan kan dat leiden tot omkering en verzwaring van de bewijslast: u moet dan zelf aantonen dat een aanslag onjuist is, in plaats van dat de fiscus zijn standpunt onderbouwt. Dat is een wezenlijk nadelige positie.
Belangrijk is dat deze informatieplicht niet alleen geldt voor uw eigen fiscale situatie. De fiscus kan ook bij derden aankloppen om informatie over een belastingplichtige te verkrijgen. Juist op dat punt zoekt de Belastingdienst de afgelopen jaren steeds vaker de grenzen op.
Fiscus verzamelt steeds vaker informatie via derden
Krijgt de fiscus van een belastingplichtige zelf onvoldoende informatie, dan kijkt hij naar partijen die iets over die persoon weten: abonnementshouders, dienstverleners, banken en andere organisaties. Op die manier kan de Belastingdienst een beeld opbouwen van waar iemand woont, leeft en geld uitgeeft. In dat speelveld komen het fiscale belang en het privacybelang van de betrokkene regelmatig met elkaar in botsing.
Stichting Museumkaart moest gebruiksgegevens vrijgeven
Een sprekend voorbeeld is een zaak waarin de fiscus onderzoek deed naar een belastingplichtige die stelde in het buitenland te wonen, maar van wie de inspecteur vermoedde dat zij feitelijk in Nederland verbleef. De Belastingdienst vroeg Stichting Museumkaart om gegevens over het gebruik van de museumkaart: op welke data en op welke locaties was de kaart gebruikt? De stichting weigerde, omdat een museumbezoek volgens haar vrij en anoniem zou moeten kunnen plaatsvinden.
Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde op 5 november 2019 dat de stichting de gevraagde gegevens toch moest verstrekken (ECLI:NL:GHAMS:2019:3967). In beginsel mogen derden namelijk niet weigeren om informatie over belastingplichtigen te verstrekken. Het hof oordeelde dat het belang van een juiste belastingheffing in dit geval zwaarder woog dan het belang om de gegevens privé te houden. De les is duidelijk: abonnementen, museumkaarten en vervoersbewijzen kunnen iemand ook fiscaal in beeld brengen.
De grenzen van de geheimhoudingsplicht
Niet iedereen hoeft zomaar gegevens aan de fiscus te overhandigen. Bepaalde beroepsbeoefenaren met een wettelijk verschoningsrecht, zoals advocaten, artsen, notarissen en geestelijken, kunnen zich beroepen op hun geheimhoudingsplicht. Toch is die bescherming niet absoluut, en ook hier zoekt de fiscus de randen op. De grens loopt vaak dwars door de soorten gegevens heen: niet alles wat een verschoningsgerechtigde onder zich heeft, valt automatisch onder het verschoningsrecht.
Financiële gegevens vallen niet altijd onder het verschoningsrecht
Zo speelde een zaak waarin de Belastingdienst bij een advocaat met een belastingschuld informatie opvroeg over openstaande rekeningen van diens cliënten, met het oog op een mogelijk derdenbeslag. De advocaat beriep zich op zijn geheimhoudingsplicht. De rechter oordeelde dat zuiver financiële gegevens in dat geval niet onder het verschoningsrecht vielen en dus verstrekt moesten worden, terwijl andere, inhoudelijke cliëntgegevens daar juist wél door werden beschermd.
Ook in een kwestie rond een arts hield een beroep op geheimhouding geen stand. Een belastingplichtige had aftrek geclaimd in verband met een dieet; de inspecteur vroeg vervolgens bij de huisarts informatie op over de afgegeven dieetverklaring. De rechter zag daarin geen ongeoorloofde inbreuk. Beide voorbeelden laten zien dat een beroep op geheimhouding niet in alle situaties standhoudt.
Bedrijven zitten tussen twee vuren
Vraagt de fiscus bij u informatie op over een klant, leverancier of relatie, dan komt u in een lastige spagaat terecht. Aan de ene kant mag u de fiscale informatieplicht niet zomaar negeren: dat kan leiden tot een informatiebeschikking en, uiteindelijk, omkering van de bewijslast in uw eigen dossier. Aan de andere kant mag u niet zomaar persoonsgegevens van uw klanten prijsgeven. Onder de privacyregels (AVG) moet u zorgvuldig en met een geldige grondslag met die gegevens omgaan.
Verstrekt u achteraf gezien onrechtmatig gegevens, dan kan de betrokken klant u daarop aanspreken en loopt u risico op schadeclaims en reputatieschade. Verstrekt u te weinig, dan loopt u tegen de fiscus aan. De oplossing zit niet in een reflex de ene of de andere kant op, maar in een zorgvuldige afweging per geval.
Wat kunt u doen als de fiscus om klantgegevens vraagt?
- Vraag het verzoek schriftelijk en concreet op. Laat de inspecteur benoemen welke gegevens hij precies wil en op welke grondslag.
- Beoordeel of u daadwerkelijk verstrekkingsplichtig bent. Niet elk verzoek is even ver reikend; de relevantie voor de heffing is bepalend.
- Beperk u tot wat strikt nodig is. Lever niet meer dan gevraagd en gerechtvaardigd is.
- Leg de afweging vast. Documenteer waarom u wel of niet verstrekt; dat helpt u zowel richting de fiscus als richting uw klant.
- Schakel tijdig juridisch advies in bij twijfel of bij een dreigende informatiebeschikking.
Zorg er bovendien voor dat uw privacyverklaring en algemene voorwaarden aansluiten op situaties waarin overheidsinstanties om gegevens vragen. Wie dit vooraf goed regelt, staat sterker als de fiscus aanklopt. Twijfelt u over uw positie, dan kunt u dit laten beoordelen door een jurist.
Veelgestelde vragen over de fiscale informatieplicht
Moet ik altijd meewerken als de Belastingdienst informatie opvraagt?
In beginsel wel, voor zover de gevraagde informatie van belang kan zijn voor de belastingheffing. Wel mag u toetsen of het verzoek concreet en relevant is en of u zich op een uitzondering, zoals een wettelijk verschoningsrecht, kunt beroepen.
Wat is een informatiebeschikking?
Een informatiebeschikking is een formeel besluit van de inspecteur waarin staat dat u niet (volledig) aan uw informatieplicht heeft voldaan. Wordt zo’n beschikking onherroepelijk, dan kan dat leiden tot omkering en verzwaring van de bewijslast in uw nadeel. U kunt bezwaar maken tegen een informatiebeschikking.
Mag ik klantgegevens aan de fiscus verstrekken zonder de AVG te schenden?
Een wettelijke verplichting kan een geldige grondslag zijn om persoonsgegevens te verstrekken. U moet dan wel beoordelen of de plicht daadwerkelijk geldt en u beperken tot de gegevens die noodzakelijk zijn. Verstrek niet routinematig meer dan gevraagd wordt.
Geldt de geheimhoudingsplicht van mijn adviseur ook tegenover de fiscus?
Voor beroepsbeoefenaren met een wettelijk verschoningsrecht geldt die bescherming in beginsel ook tegenover de Belastingdienst. Uit de rechtspraak blijkt echter dat puur financiële of administratieve gegevens daar niet altijd onder vallen. De grens hangt af van de aard van de gegevens.
Mag ik wachten met verstrekken tot ik juridisch advies heb ingewonnen?
Het is verstandig om bij twijfel niet onder druk te reageren, maar wel om de inspecteur te laten weten dat u het verzoek beoordeelt en advies inwint. Negeer een verzoek niet zonder reactie: stilzitten kan worden uitgelegd als weigeren en het risico op een informatiebeschikking vergroten. Vraag waar mogelijk een redelijke termijn.
Wat riskeer ik als ik onterecht gegevens van een klant deel?
Verstrekt u zonder geldige grondslag persoonsgegevens, dan kan de betrokkene u daarop aanspreken en loopt u risico op schadeclaims en reputatieschade, naast mogelijke gevolgen onder de privacywetgeving. Een zorgvuldige afweging vooraf is daarom belangrijk.
Hulp nodig bij een verzoek van de Belastingdienst?
Vraagt de fiscus informatie op over uw onderneming of over een van uw klanten, en twijfelt u hoe ver uw verplichting reikt? De specialisten van MKB Juristen helpen u de juiste afweging te maken tussen uw fiscale verplichtingen en uw zorgplicht tegenover klanten. Bekijk onze expertise op het gebied van belastingrecht of plan direct een intake in om uw situatie te bespreken.
