Jeugdwet

Wat wij doen

Voor kinderen en jongeren is er de Jeugdwet. Deze wet regelt de meeste zorg – en ondersteuningsactiviteiten voor kinderen en jongeren die de leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt hebben. Het kan ook voorkomen dat jongeren tot 23 jaar verlengde jeugdhulp krijgen.

Er vallen verschillende vormen van jeugdhulp onder de Jeugdwet. Denk hierbij aan:

• GGZ voor jeugd;
• Ondersteuning van jongeren met een (licht) verstandelijke beperking;
• Jeugdbescherming etc.

De Jeugdwet heeft een aantal doelen. De doelen zijn:

• Zorgen voor consistente ondersteuning van gezinnen
• De kwaliteiten van de jongeren te benutten.
• Niet zo snel medicijnen voorschrijven
• Voorafgaand aan het bieden van (jeugd)ondersteuning op maat van kwetsbare kinderen.
• Samen met de hulpverlener (en eventueel ook met ouders) oplossingen te zoeken.

De gemeente speelt ook een belangrijke rol bij de Jeugdwet. De rol van de gemeente is om jongeren te adviseren over de meest geschikte manier om ze te helpen, samen met jongeren kijken welke geschikte vorm van hulp bij hun past etc.

Doordat de Jeugdwet de gemeenten ruimte heeft om zelf keuzes te maken. Dit doet de Jeugdwet bewust door omdat er meer maatwerk ontstaat. Zo ontstaat er meer personalisatie en dus meer differentiatie.

Vragen omtrent Jeugdwet? Neem dan contact met ons op!

De Jeugdwet binnen het sociaal domein

De Jeugdwet is een van de pijlers van het sociaal domein, naast de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. Sinds de decentralisatie van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor vrijwel alle jeugdhulp. Het college van burgemeester en wethouders heeft op grond van artikel 2.3 Jeugdwet een jeugdhulpplicht: het college moet een passende voorziening treffen voor een jeugdige die zijn woonplaats binnen de gemeente heeft en die hulp nodig heeft bij opgroei-, opvoedings-, psychische of gedragsproblemen, voor zover de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van het gezin tekortschieten.

Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen samen in gemengde teams. Wij staan zowel gemeenten en jeugdhulpaanbieders bij als ouders en jongeren – van een grote zorgorganisatie tot de kleine praktijk om de hoek. Deze pagina valt onder onze hoofdexpertise Sociaal Domein, waar wij de juridische kant van zorg, ondersteuning en participatie bundelen.

Bezwaar en beroep tegen een beslissing over jeugdhulp

Een beslissing van het college over het toekennen, weigeren of beëindigen van een individuele voorziening jeugdhulp is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Daartegen staat een gestructureerde rechtsbescherming open:

• Bezwaar: binnen zes weken na bekendmaking van het besluit dient u bezwaar in bij de gemeente. De gemeente heroverweegt haar beslissing en kan een nieuw besluit nemen.
• Beroep: blijft de gemeente bij haar standpunt, dan kunt u beroep instellen bij de bestuursrechter van de rechtbank, sector bestuursrecht.
• Voorlopige voorziening: bij spoed kan de voorzieningenrechter worden gevraagd om jeugdhulp tijdelijk voort te zetten.

Een advocaat of jurist die thuis is in het bestuursrecht én de Jeugdwet stelt het bezwaarschrift op, vraagt het dossier op, bewaakt de termijnen en voert het woord op de hoorzitting. Voor gemeenten verzorgen wij juist de verweerkant: een zorgvuldig gemotiveerd besluit dat een toets bij de bestuursrechter doorstaat.

Reële tarieven en inkoop van jeugdhulp

Gemeenten kopen jeugdhulp in bij aanbieders. Daarbij geldt op grond van artikel 2.11, tweede lid, Jeugdwet (tot 1 juli 2022 artikel 2.12 Jeugdwet) dat de gemeente een goede verhouding tussen prijs en kwaliteit moet borgen: aanbieders hebben recht op een reële prijs. Sinds 1 juli 2024 geeft de AMvB Reële prijzen Jeugdwet hier nadere invulling aan. Een reëel tarief moet ten minste rekening houden met:

• kosten van beroepskrachten (salarissen, toeslagen, werkgeverslasten);
• cliëntgebonden kosten, zoals materialen en hulpmiddelen;
• overhead (ICT, huisvesting, organisatiekosten);
• indexering en een redelijke mate van risicodekking.

De rechtspraak (onder meer Rechtbank Midden-Nederland) eist dat een gemeente uit eigen beweging een zorgvuldig en deugdelijk kostprijsonderzoek doet en de totstandkoming van de tarieven vóór de inschrijvingsdatum transparant maakt. Wij adviseren aanbieders die een tarief te laag vinden en gemeenten die hun inkoop juridisch waterdicht willen maken. Lees ook onze pagina’s over aanbestedingen in het sociale domein en contracten in het sociale domein.

De medische verwijsroute en de regierol van de gemeente

Naast de gemeentelijke toegang kent de Jeugdwet de medische verwijsroute: een huisarts, jeugdarts of medisch specialist kan rechtstreeks naar jeugdhulp verwijzen. De gemeente is dan wettelijk verplicht de hulp te bekostigen, ook al heeft zij de verwijzing niet zelf beoordeeld. De aanbieder bepaalt vervolgens welke vorm, frequentie en duur van hulp nodig is, binnen de kaders van de gemeentelijke verordening en de contractafspraken.

Dit spanningsveld – een open verwijsroute tegenover een gemeente die haar budget moet bewaken – leidt regelmatig tot geschillen over de reikwijdte van de jeugdhulpplicht. Heldere verordeningen, scherpe contracten en goed contractmanagement zijn voor gemeenten het belangrijkste sturingsinstrument. Wij helpen bij het opstellen daarvan en bij het oplossen van conflicten tussen gemeente en aanbieder.

Het woonplaatsbeginsel: welke gemeente betaalt?

Sinds 1 januari 2022 geldt een vernieuwd woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet. Dit bepaalt welke gemeente verantwoordelijk is voor de jeugdhulp én voor de kosten daarvan. Het uitgangspunt is de inschrijving van de jeugdige in de Basisregistratie Personen (BRP): bij ambulante hulp de gemeente waar de jeugdige staat ingeschreven, en bij verblijf de gemeente waar de jeugdige direct voorafgaand aan de hulp met verblijf was ingeschreven. Vertraging in een administratieve overdracht ontslaat de oorspronkelijk verantwoordelijke gemeente niet van de kosten. Geschillen tussen gemeenten over het woonplaatsbeginsel kunnen flink oplopen; wij staan gemeenten bij in de onderlinge verdeling van verantwoordelijkheid en kosten. Wie wil weten welk bestuursorgaan waarvoor bevoegd is, leest ook onze pagina over bevoegdheidsverdeling.

Voor wie wij werken

Onze gemengde teams van advocaten en (bedrijfs)juristen staan een breed scala aan partijen bij in jeugdwetkwesties:

• Gemeenten: jeugdhulpplicht, verordeningen, inkoop, reële tarieven, bezwaar- en beroepsprocedures en geschillen over het woonplaatsbeginsel.
• Jeugdhulpaanbieders: van grote zorgconcerns tot de kleine zelfstandige praktijk – contractering, tarieven, aanbestedingen en geschillen met de gemeente.
• Ouders en jongeren: bezwaar en beroep tegen een afwijzing of beëindiging van jeugdhulp.

Van internationaal concern tot de bakker op de hoek: wij vertalen de Jeugdwet naar een concrete, haalbare aanpak.

Veelgestelde vragen over de Jeugdwet

Wat valt er onder de Jeugdwet?
De Jeugdwet regelt vrijwel alle vormen van jeugdhulp voor jongeren tot 18 jaar (in bepaalde gevallen tot 23 jaar): jeugd-GGZ, hulp bij een (licht) verstandelijke beperking, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Gemeenten zijn hiervoor verantwoordelijk.

Hoe maak ik bezwaar tegen een afwijzing van jeugdhulp?
U dient binnen zes weken na het besluit een bezwaarschrift in bij de gemeente. Wordt het bezwaar afgewezen, dan kunt u in beroep bij de bestuursrechter. Laat u zo vroeg mogelijk bijstaan, zodat termijnen niet verlopen en het juiste wettelijke kader wordt toegepast.

Welke gemeente is verantwoordelijk voor de jeugdhulp?
Dat bepaalt het woonplaatsbeginsel. Sinds 1 januari 2022 is dat in beginsel de gemeente waar de jeugdige in de BRP staat ingeschreven, met een aparte regel voor hulp met verblijf.

Heeft een aanbieder recht op een hoger tarief?
Op grond van artikel 2.11 Jeugdwet en de AMvB Reële prijzen Jeugdwet moet de gemeente een reële prijs hanteren. Is een tarief aantoonbaar niet reëel, dan kan een aanbieder dit juridisch aanvechten.