Renteswaps & rentederivaten

Wat wij doen

Renteswaps zijn financiële producten die door banken veelal aan ondernemers worden aangeboden. Op basis van een overeenkomst tussen de bank en de klant wordt afgesproken om te wisselen van rentevoorwaarden.

Ondernemers die een geldlening hebben afgesloten met een variabele rente, kunnen zich door middel van een renteswap afdekken tegen een stijgende rente. Door een renteswap wordt als het ware de variabele rente omgezet naar een vaste rente (de swaprente). Als de Euribor-rente (de Europese rente benchmark) boven de swaprente komt, heeft de klant profijt. Wanneer de Euribor-rente onder de swaprente komt, heeft het contract een negatieve waarde. De negatieve waarde van het contract komt voor risico van de klant. Varianten hierop komen ook voor, zoals een renteswap van vast naar variabel of een rentecap. Renteswaps zijn altijd rentederivaten, maar niet alle rentederivaten zijn renteswaps.

Omdat een renteswap een derivaat is (een afgeleid financieel product), gelden er bij een negatieve waarde van het contract een zogenoemde marginverplichtingen. Dit houdt in dat de bank verzoekt aan de klant een bedrag bij te storten om de negatieve waarde van het derivaat te dekken. Doet de klant dat niet, dan worden er flinke verliezen geleden.

Rentederivaten zijn complexe financiële producten. De hiervoor gegeven beschrijving is dan ook een vereenvoudigde weergave van de feitelijke systematiek van rentederivaten en de voor-, nadelen en risico’s. Banken moeten, gelet op de complexiteit en in het kader van de bijzondere zorgplicht, uiterst zorgvuldig zijn bij het aanbieden, adviseren en afsluiten van rentederivaten. Onze advocaten hebben de expertise om zorgvuldige begeleiding te bieden bij vraagstukken rondom rentederivaten en de zorgplicht van banken.

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van renteswaps en rentederivaten. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Soorten rentederivaten en gestructureerde producten

Een renteswap is de bekendste vorm, maar onder de noemer rentederivaten vallen meer producten, elk met een eigen risicoprofiel. Bij een renteswap ruilt u de variabele rente op uw lening tegen een vaste swaprente. Een rentecap stelt een plafond aan de rente waarboven u niet betaalt, maar laat u profiteren van rentedalingen; daarvoor betaalt u een premie. Een rentecollar combineert een cap met een floor (een ondergrens), waardoor de premie lager uitvalt maar u bij dalende rente toch een minimum blijft betalen. Daarnaast bestaan complexere gestructureerde producten, zoals swaps met een knock-in of een uitgestelde ingangsdatum. Hoe complexer het product, hoe zwaarder de informatie- en zorgplicht die op de bank rust. Wij beoordelen welk type product is afgesloten en of dit passend was bij uw financieringsbehoefte en kennisniveau – of u nu een internationaal concern bent of de bakker op de hoek.

Schending van de zorgplicht door de bank

Op banken rust een bijzondere zorgplicht. Die strekt ertoe de klant te beschermen tegen de gevaren van eigen lichtvaardigheid en gebrek aan inzicht. Bij het adviseren over en afsluiten van een rentederivaat moet de bank de essentiële eigenschappen en risico’s van het product volledig en begrijpelijk uitleggen, en moet zij onderzoeken of het product past bij de financiële positie, doelstellingen en deskundigheid van de onderneming (”ken-uw-cliënt”). De zorgplicht is zwaarder wanneer er sprake is van een adviesrelatie. In de rechtspraak is bevestigd dat een bank die de financiering verstrekte én over de bijbehorende renteswap adviseerde, niet enkel als contractspartij maar ook als adviseur optrad – met alle verplichtingen van dien. Schendt de bank haar zorgplicht, dan kan dat leiden tot een verplichting tot schadevergoeding wegens wanprestatie of onrechtmatige daad (artikel 6:74 en artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek). Veelvoorkomende verwijten zijn onvoldoende voorlichting over de marginverplichting, over de werking van de risico-opslag en over de gevolgen van een negatieve marktwaarde bij vervroegde beëindiging (de beëindigingsvergoeding).

Dwaling en vernietiging van het renteswapcontract

Naast schending van de zorgplicht kan een renteswap worden aangetast met een beroep op dwaling (artikel 6:228 van het Burgerlijk Wetboek). Dwaling speelt wanneer de onderneming de overeenkomst is aangegaan op basis van een onjuiste voorstelling van zaken, terwijl de bank haar mededelingsplicht heeft geschonden. De Hoge Raad heeft in zijn rechtspraak verduidelijkt dat de mededelingsplicht bij dwaling moet worden onderscheiden van de algemene bancaire zorgplicht: de bank moet die informatie verstrekken die nodig is om te voorkomen dat de klant onder invloed van een onjuiste voorstelling contracteert, en wat de bank uit haar onderzoek of advisering over de klant weet, kan die plicht verzwaren. Slaagt een beroep op dwaling, dan kan de overeenkomst worden vernietigd; omdat de reeds verrichte prestaties (zoals het overnemen van het renterisico) niet altijd ongedaan te maken zijn, kan vervolgens een vergoeding van de waarde aan de orde komen (artikel 6:210 van het Burgerlijk Wetboek). Wij beoordelen of dwaling, zorgplichtschending of beide het sterkste fundament voor uw zaak vormen.

Verjaring: laat uw vordering niet verlopen

Bij renteswaps is verjaring een reëel risico dat uw zaak kan blokkeren voordat zij inhoudelijk is beoordeeld. Voor de vernietiging wegens dwaling geldt een termijn van drie jaar (artikel 3:52 van het Burgerlijk Wetboek), die loopt vanaf het moment dat de dwaling wordt ontdekt. Voor een vordering tot schadevergoeding wegens schending van de zorgplicht geldt een termijn van vijf jaar (artikel 3:310 van het Burgerlijk Wetboek), die aanvangt zodra de benadeelde voldoende zekerheid – geen absolute zekerheid – heeft dat schade is veroorzaakt door tekortschietend of foutief handelen. De Hoge Raad past hierbij een subjectieve toets toe: het enkele feit dat een swap een negatieve waarde had of dat opslagen werden verhoogd, betekent nog niet dat de ondernemer toen al wist of moest weten dat de bank tekortschoot. Toch is voorzichtigheid geboden. Een verjaring kan worden gestuit met een schriftelijke aanmaning of mededeling (artikel 3:317 van het Burgerlijk Wetboek). Twijfelt u of uw vordering nog tijdig is? Laat dit dan met spoed beoordelen.

Uniform Herstelkader Rentederivaten (UHK)

Voor veel mkb-ondernemers liep de compensatie via het Uniform Herstelkader Rentederivaten (UHK), dat onder toezicht van de AFM tot stand kwam en waarmee de banken in aanmerking komende klanten herbeoordeelden en compenseerden. Het herstelkader voorziet onder meer in technisch herstel van onvolkomenheden in producten, een coulancevergoeding en compensatie voor onterechte renteopslagen. Niet iedere onderneming en niet ieder product viel echter onder het kader, en de uitkomst van een herbeoordeling sluit niet altijd aan bij de werkelijk geleden schade. Wij beoordelen of u een aanbod uit het herstelkader heeft ontvangen, of dit aanbod recht doet aan uw situatie, en of een aanvullende of zelfstandige procedure tegen de bank kansrijk is. Zo voorkomt u dat u tekent voor minder dan waar u recht op heeft.

Wat wij voor u doen bij een renteswap-geschil

Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden ondernemingen van elke omvang – van internationaal concern tot de kleine ondernemer – bij geschillen en vraagstukken over rentederivaten. Wij analyseren uw renteswapdossier en de onderliggende financieringsdocumentatie, beoordelen of de bank haar zorg- en mededelingsplicht heeft geschonden, bewaken de verjaringstermijnen en stuiten waar nodig tijdig, toetsen een aanbod uit het Uniform Herstelkader, en voeren onderhandelingen of een procedure tegen de bank. Waar gewenst schakelen wij met klachteninstituut Kifid of de civiele rechter. Onze brede ervaring met derivaten en met financiële procesvoering stellen ons in staat om zowel adviserend als procederend op te treden.

Veelgestelde vragen over renteswaps en rentederivaten

Kan ik mijn geld terugkrijgen als de bank haar zorgplicht heeft geschonden?

Dat is mogelijk. Heeft de bank u onvoldoende geïnformeerd of een ongeschikt product geadviseerd, dan kan zij aansprakelijk zijn voor de daardoor geleden schade, zoals onterechte renteopslagen, een te hoge beëindigingsvergoeding of de gevolgen van een marginverplichting. Wij beoordelen de hoogte en de onderbouwing van uw schade.

Wat is de marktwaarde van mijn renteswap en waarom is die negatief?

De marktwaarde geeft aan wat het zou kosten om de swap tussentijds te beëindigen. Daalt de marktrente onder de afgesproken swaprente, dan ontstaat een negatieve waarde die voor uw risico komt en die de bank in rekening kan brengen bij vervroegde aflossing of beëindiging.

Is mijn vordering al verjaard?

Niet noodzakelijk. De verjaringstermijnen lopen pas vanaf het moment dat u voldoende zekerheid had over de schade en de oorzaak daarvan. Omdat de termijnen wel kort zijn (drie jaar bij dwaling, vijf jaar bij schadevergoeding), is een snelle beoordeling en zo nodig stuiting verstandig.

Financieel recht bij MKB Juristen

Renteswaps en rentederivaten zijn één van de onderwerpen binnen ons bredere specialisme Financieel recht. Daarbinnen adviseren en procederen wij ook over derivaten, financieel toezicht en financiële procesvoering. Door deze samenhangende kennis combineren wij de civiele kant van een renteswapgeschil met inzicht in het financieel toezichtrecht waaraan banken zijn gebonden. Neem gerust contact met ons op om uw situatie vrijblijvend te bespreken.