Financieel Toezicht

Wat wij doen

Het financieel toezichtrecht is de laatste jaren aan veel verandering onderhevig. Zowel door nationale als internationale toezichthouders wordt er toegezien op naleving van wet- en regelgeving. Door de toenemende administratieve druk voor ondernemingen binnen het financieel toezichtrecht is specialistische kennis geen overbodige luxe.

Ondernemingen die zich op de financiële markten begeven, krijgen te maken met verschillende regelgevende kaders. Ook ondernemingen die als beleggingsinstelling of als financiële dienstverlener kwalificeren (zoals Fintech), zijn aan het financieel toezichtrecht onderhevig. Wij begeleiden onder andere financiële dienstverleners en beleggingsinstellingen bij:

• vergunningaanvragen bij de Autoriteit Financiële Markt (AFM)
• compliance met de Wet Financieel Toezicht (Wft) en Wet ter voorkoming van witwassing en financieren van terrorisme (Wwft)
• uitgifte van aandelen op gereglementeerde markten uitgeven
• alternatieve financiering aantrekken met behulp van crowdfunding
• Crypto transacties & exchanges
• Prospectusplicht
• IPO
• SPAC
• Toezichthoudergeschillen
• Zekerheidstellingen

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van het financieel toezicht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Financieel toezicht binnen het financieel recht

Het financieel toezicht is een specialistisch onderdeel van het bredere financieel recht. Waar het financieel recht gaat over de juridische verhoudingen op de financiële markten, draait het bij financieel toezicht specifiek om de publiekrechtelijke spelregels: wie heeft een vergunning nodig, aan welke doorlopende eisen moet een onderneming voldoen en hoe handhaven de toezichthouders die regels? Voor onze cliënten — van een internationaal concern met een eigen complianceafdeling tot de kleinere financiële dienstverlener of de bakker op de hoek die een betaaldienst overweegt — vertalen onze advocaten en bedrijfsjuristen die regels naar concrete, werkbare keuzes.

Twin peaks: AFM en DNB

Nederland kent een zogenoemd twin peaks-model voor het toezicht op de financiële sector. Twee toezichthouders verdelen de taken:

• De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt gedragstoezicht: zij let op zorgvuldige dienstverlening aan klanten, transparante informatie, integere marktwerking en het tegengaan van marktmisbruik (zoals handel met voorwetenschap en koersmanipulatie). De AFM is tevens de vergunningverlener voor onder meer beleggingsondernemingen, beleggingsinstellingen en financiëledienstverleners.
• De Nederlandsche Bank (DNB) houdt prudentieel toezicht: zij bewaakt de financiële soliditeit en stabiliteit van instellingen en is vergunningverlener voor onder meer banken, verzekeraars en betaaldienstverleners.

De kern van dit alles ligt in de Wet op het financieel toezicht (Wft), aangevuld met onder meer de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en, voor trustkantoren, de Wet toezicht trustkantoren 2018 (Wtt 2018). Welke toezichthouder voor uw onderneming relevant is, hangt af van de activiteit. Wij brengen dat in kaart en bepalen samen met u de juiste route. Lees ook onze pagina’s over FinTech en trustkantoren.

Vergunningplicht, vrijstelling en ontheffing

De eerste vraag is bijna altijd: vallen mijn activiteiten onder de Wft, en heb ik daarvoor een vergunning nodig? Een vergunning wordt pas verleend als uw onderneming financieel gezond is en aan de eisen van de Wft voldoet. Niet elke activiteit is vergunningplichtig: de wet kent vrijstellingen en de toezichthouder kan in bepaalde gevallen een ontheffing verlenen. Voor kleinere ondernemers kan dat het verschil maken tussen wel of niet onder doorlopend toezicht vallen.

Bij de beoordeling van een vergunningaanvraag toetst de toezichthouder onder meer de geschiktheid en betrouwbaarheid van bestuurders en beleidsbepalers (de zogenoemde fit-and-proper- of geschiktheids- en betrouwbaarheidstoetsing), de inrichting van de bedrijfsvoering en de beheerste en integere uitoefening van het bedrijf. Wij stellen de aanvraag op, regisseren de toetsing van bestuurders en zorgen dat de governance en compliancefunctie aansluiten bij wat de AFM of DNB verlangt.

Doorlopend toezicht en compliance

Een vergunning is geen eindpunt maar een begin. Wie eenmaal onder de Wft valt, staat onder doorlopend toezicht. De AFM en DNB kunnen informatie opvragen, themaonderzoeken uitvoeren — ook zonder concrete verdenking — en de bedrijfsvoering toetsen aan de wet. Een onderneming moet doorlopend voldoen aan eisen rond integere en beheerste bedrijfsvoering, klantzorgplichten, het melden van incidenten en het naleven van de Wwft-verplichtingen (cliëntenonderzoek, transactiemonitoring en het melden van ongebruikelijke transacties).

Wij richten compliance pragmatisch in: niet dikker dan nodig, maar wel sluitend. Voor een groot concern betekent dat afstemming met de interne compliance- en legalafdeling; voor een kleinere onderneming bouwen wij de basis op die de toezichthouder verwacht, zonder onnodige overhead.

Handhaving, sancties en reputatie

Constateert een toezichthouder een overtreding, dan beschikt zij over een stevig handhavingsinstrumentarium. De belangrijkste maatregelen zijn:

• een aanwijzing om een bepaalde gedragslijn te volgen;
• een last onder dwangsom om een overtreding te beëindigen;
• een bestuurlijke boete, met boetecategorieën die kunnen oplopen tot € 4.000.000 — en hoger wanneer het behaalde voordeel groot is;
• een openbare waarschuwing of publicatie van het besluit;
• in het uiterste geval intrekking van de vergunning.

Veel van deze besluiten worden openbaar gemaakt. Juist die publicatie kan tot forse reputatieschade leiden, terwijl de rechterlijke toetsing van publicatiebesluiten vaak terughoudend is. Daarom is het zaak om al in een vroeg stadium — bij het voornemen tot handhaving — een goede zienswijze in te dienen en de procedure scherp te bewaken.

Bezwaar en beroep tegen besluiten van AFM en DNB

Een handhavingsbesluit van de AFM of DNB is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Daartegen staat bezwaar open en vervolgens beroep bij de bestuursrechter, in financieeltoezichtzaken doorgaans de rechtbank Rotterdam en in hoger beroep het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). In de verdediging beoordelen wij niet alleen de inhoud, maar ook procedurele aspecten die in uw voordeel kunnen werken: is de overtreding mogelijk verjaard, is de redelijke termijn uit artikel 6 EVRM overschreden (wat tot matiging van de boete kan leiden), speelt het ne bis in idem-beginsel, of geldt bij een punitieve sanctie een zwijgrecht op grond van het nemo-teneturbeginsel? Bij dreigende of lopende geschillen werken wij nauw samen met ons team voor financiële procesvoering.

Veelgestelde vragen over financieel toezicht

Heb ik een Wft-vergunning nodig?
Dat hangt af van uw activiteit. Veel financiële activiteiten — zoals het aanbieden van financiële producten, beleggingsdiensten of betaaldiensten — zijn vergunningplichtig bij de AFM of DNB. Soms geldt een vrijstelling of is een ontheffing mogelijk. Wij beoordelen of u onder de Wft valt en welke route het meest geschikt is.

Wat is het verschil tussen de AFM en DNB?
De AFM houdt gedragstoezicht (zorgvuldige dienstverlening en integere markten), DNB houdt prudentieel toezicht (financiële soliditeit en stabiliteit). Voor veel ondernemingen is één van beide de primaire toezichthouder, maar soms heeft u met beide te maken.

De AFM of DNB heeft een onderzoek aangekondigd. Wat nu?
Schakel in een vroeg stadium specialistische bijstand in. Wij begeleiden u tijdens het onderzoek, bewaken uw rechten en zorgen dat uw reactie en eventuele zienswijze juridisch en feitelijk sterk staan, om handhaving en publicatie waar mogelijk te voorkomen.

Kan ik bezwaar maken tegen een boete?
Ja. Tegen een boetebesluit kunt u bezwaar maken en daarna beroep instellen bij de bestuursrechter. Daarbij kijken wij naar zowel de inhoud als procedurele gronden zoals verjaring, overschrijding van de redelijke termijn en ne bis in idem.

Geldt dit ook voor kleine ondernemingen?
Ja. De Wft reikt verder dan grote instellingen. Ook een kleinere onderneming kan eronder vallen, bijvoorbeeld bij het aanbieden van financiële producten, een betaaldienst of bij een overname van een onder toezicht staande partij. Wij houden onze aanpak en kosten passend bij de omvang van uw onderneming.