Verzekeringsfraude

Wat wij doen

In 2020 zijn er door verzekeraars zo’n 13.000 fraudegevallen ontdekt. Geschat wordt dat daarmee 88 miljoen euro aan onterechte uitkeringen is voorkomen. Onze advocaten begeleiden zowel verzekeraars als verzekerden die worden verdacht van verzekeringsfraude. Onze advocaten hebben ruime ervaring en zijn doortastend in het oplossen van fraudegeschillen.

Verzekeringsfraude is onder te verdelen in twee soorten fraude:

• Schending mededelingsplicht voorafgaand aan het sluiten van de verzekeringsovereenkomst
• Onrechtmatige claims bijvoorbeeld door het opzettelijk veroorzaken van schade, valsheid in geschrifte of het misleiden van de verzekeraar

Veel verzekeraars doen aan actieve opsporing van verzekeringsfraude in samenwerking met het Openbaar Ministerie. Bij verdenking van verzekeringsfraude is het essentieel om juridische expertise in te schakelen.

Wij hebben de ervaring en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van het verzekeringsrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Verzekeringsfraude binnen het verzekeringsrecht

Verzekeringsfraude is in de kern een civielrechtelijk vraagstuk dat draait om de verzekeringsovereenkomst en de wederzijdse verplichtingen van verzekeraar en verzekerde. Binnen ons rechtsgebied Verzekeringsrecht kijken wij niet naar fraude als louter strafrechtelijk verwijt, maar naar de vraag of de verzekeraar zijn standpunt juridisch hard kan maken op grond van het Burgerlijk Wetboek en de polisvoorwaarden. Het juridische zwaartepunt ligt bij twee bepalingen: artikel 7:941 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek (verval van het recht op uitkering bij opzet de verzekeraar te misleiden) en de artikelen 7:928 tot en met 7:930 van het Burgerlijk Wetboek over de mededelingsplicht bij het aangaan van de verzekering. Wij staan zowel verzekeraars bij die fraude vermoeden, als ondernemers en particulieren – van een internationaal concern tot de bakker op de hoek – die zich ten onrechte beschuldigd voelen.

Bewijslast en opzet tot misleiding

Een beschuldiging van verzekeringsfraude heeft ingrijpende gevolgen, en daarom stelt het verzekeringsrecht strenge eisen aan het bewijs. De hoofdregel van artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geldt onverkort: wie zich op een rechtsgevolg beroept, draagt de bewijslast. De verzekeraar die stelt dat is gefraudeerd, moet dat dus bewijzen. Voor verval van de uitkering op grond van artikel 7:941 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek is meer nodig dan een onjuiste mededeling: er moet sprake zijn van opzet om de verzekeraar te misleiden. Dat opzet wordt zelden met een verklaring bewezen en moet vrijwel altijd worden afgeleid uit feiten en omstandigheden. Onze advocaten en bedrijfsjuristen toetsen scherp of de verzekeraar dit opzet daadwerkelijk aannemelijk maakt, of dat het gaat om een vergissing, een herstelbare onvolledigheid of een verdedigbaar standpunt over de schadeomvang.

Persoonlijk onderzoek en onrechtmatig verkregen bewijs

Verzekeraars schakelen bij fraudevermoedens vaak een onderzoeksbureau in voor een persoonlijk onderzoek, met observaties, internetonderzoek of een interview. Zo’n onderzoek moet voldoen aan de Gedragscode Persoonlijk Onderzoek van het Verbond van Verzekeraars en aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit: het ingrijpende middel mag pas worden ingezet als lichtere onderzoeksmethoden geen uitsluitsel geven, en de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer moet in verhouding staan tot het belang. Wordt die code geschonden, dan kan het bewijs als onrechtmatig verkregen buiten beschouwing blijven. Wij beoordelen of een onderzoek aan deze eisen voldoet en gebruiken gebreken in het onderzoek als verweer.

Registratie in het EVR en de IVR (stichting CIS)

De zwaarste consequentie van een fraudebeschuldiging is vaak niet de afgewezen claim, maar de registratie van persoonsgegevens. Verzekeraars kunnen een vermoeden vastleggen in hun Interne Verwijzingsregister (IVR) en, bij voldoende grond, in het Externe Verwijzingsregister (EVR) van stichting CIS, dat toegankelijk is voor vrijwel alle Nederlandse verzekeraars. Het gevolg is dat een verzekerde nauwelijks nog tegen normale voorwaarden een verzekering kan afsluiten, en dat bestaande polissen worden opgezegd. Een EVR-registratie geldt voor maximaal acht jaar. Registratie mag op grond van het Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen alleen plaatsvinden bij een gerechtvaardigde overtuiging van fraude (niet bij een enkel vermoeden), na een belangenafweging en een proportionaliteitstoets. Wij beoordelen of aan deze eisen is voldaan en eisen zo nodig verwijdering van de registratie, via de verzekeraar, stichting CIS, het Kifid of de civiele rechter.

Civielrechtelijk versus strafrechtelijk traject

Verzekeringsfraude kan langs twee sporen lopen. Civielrechtelijk gaat het om het verval van de uitkering, terugvordering van reeds betaalde bedragen en onderzoekskosten, opzegging van polissen en registratie. Strafrechtelijk kan oplichting (artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht) of valsheid in geschrifte (artikel 225 van het Wetboek van Strafrecht) aan de orde zijn, soms na aangifte via het Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit. De bewijsmaatstaf verschilt: in een civiele procedure is geen volledige zekerheid vereist, in het strafrecht wel. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen bewaken de samenhang tussen beide sporen, zodat een verklaring in het ene traject u niet in het andere schaadt.

Samenhang met andere geschillen in het verzekeringsrecht

Een fraudeverwijt raakt vrijwel altijd aan aangrenzende thema’s. Gaat het over informatie bij het aangaan van de polis, dan ligt de link met de schending van de mededelings- of informatieplicht voor de hand. Draait het geschil om de uitleg van een uitsluiting, dan speelt het bredere polisgeschil. Wij beoordelen elke zaak in deze volle context, zodat een fraudediscussie niet los komt te staan van de onderliggende dekkings- en bewijsvragen.

Veelgestelde vragen over verzekeringsfraude

Wie moet bewijzen dat ik heb gefraudeerd?
De verzekeraar. Hij draagt de bewijslast en moet aantonen dat sprake is van opzet om hem te misleiden in de zin van artikel 7:941 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek. Een enkel vermoeden is onvoldoende.

Ik ben geregistreerd in het EVR. Kan ik daar nog vanaf?
Ja. Als de registratie niet voldoet aan de eisen van het Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen – bijvoorbeeld omdat de overtuiging van fraude onvoldoende is onderbouwd of de proportionaliteitstoets ontbreekt – kan verwijdering worden afgedwongen.

Leidt verzekeringsfraude altijd tot strafvervolging?
Nee. Veel zaken blijven civielrechtelijk en eindigen met afwijzing van de claim, terugvordering en eventuele registratie. Strafvervolging via artikel 326 of 225 van het Wetboek van Strafrecht komt voor, maar is niet vanzelfsprekend.