Schending mededelingsplicht en/of informatieplicht

Mededelingsplicht

Verzekeraars hebben voorafgaand aan het sluiten van de verzekeringsovereenkomst alle informatie nodig die relevant kan zijn voor het risico van de verzekering, de premie en de overige voorwaarden. De aspirant-verzekerde moet alle feiten mededelen die hij kent of behoort te kennen én waarvan de aspirant-verzekerde begrijpt of behoort te begrijpen dat dit relevante feiten zijn voor de verzekeraar. Schending van de mededelingsplicht geeft de verzekeraar doorgaans het recht om de verzekeringsovereenkomst te beëindigen. Het opzettelijk schenden van de mededelingsplicht is frauduleus.

De mededelingsplicht heeft daarnaast een tweede component, namelijk de mededelingsplicht bij het ontstaan van een verzekerd voorval of de bij de verwezenlijking van het risico daarop. De verzekerde moet een voorval binnen redelijke termijn melden bij de verzekeraar. Schending van deze mededelingsplicht kan ervoor zorgen dat de verzekeraar de schade niet hoeft te vergoeden.

Informatieplicht

De informatieplicht rust op de verzekeraar. De hoofdregel is dat een verzekeraar de omvang van de verzekering mag bepalen naar eigen wens. Echter rust er op de verzekeraar wel een zorgplicht en een informatieplicht. De aspirant-verzekerde moet namelijk een helder beeld hebben van de dekkingsomvang en de overige voorwaarden. Als de verzekeraar de informatieplicht schendt en er is een verschil van inzicht over het dekkingsbereik van de verzekering, dan heeft de verzekerde een sterke positie om zijn schade vergoed te krijgen.

Wij hebben de ervaring en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van het verzekeringsrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

De wettelijke basis: artikel 7:928 BW

De precontractuele mededelingsplicht is geregeld in artikel 7:928 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De verzekeringnemer moet vóór het sluiten van de overeenkomst alle feiten meedelen die hij kent of behoort te kennen en waarvan hij weet of behoort te begrijpen dat de beslissing van de verzekeraar daarvan afhangt of kan afhangen. Een belangrijke nuance volgt uit artikel 7:928 lid 6 BW: heeft de verzekeraar gewerkt met een vragenlijst (aanvraagformulier of gezondheidsverklaring), dan kan hij zich er achteraf niet op beroepen dat een vraag onbeantwoord is gebleven of dat een niet gevraagd feit is verzwegen. De vragenlijst begrenst dus de omvang van de mededelingsplicht. Een uitzondering geldt wanneer de verzekeringnemer feiten heeft verzwegen met het opzet de verzekeraar te misleiden.

De vier vereisten voor een geslaagd beroep op verzwijging

Of een verzekeraar zich met succes op schending van de mededelingsplicht kan beroepen, hangt af van vier vereisten. Wij toetsen elk daarvan kritisch:

• Het kennisvereiste: de verzekeringnemer kende het feit of behoorde het te kennen.
• Het kenbaarheidsvereiste: de verzekeringnemer wist of behoorde te begrijpen dat het feit voor de verzekeraar van belang was.
• Het relevantievereiste: een redelijk handelend verzekeraar zou bij kennis van de ware stand van zaken een andere beslissing hebben genomen.
• Het verschoonbaarheidsvereiste: de verzwijging mag de verzekeringnemer niet verschoonbaar zijn. De bewijslast hiervan ligt bij de verzekeringnemer; de eerste drie vereisten moet de verzekeraar bewijzen.

Strandt het beroep van de verzekeraar op één van deze vereisten, dan houdt de verzekerde recht op uitkering. Voor de kleine ondernemer en de particulier valt hier vaak winst te behalen, omdat verzekeraars de zware bewijslast onderschatten.

De gevolgen: het getrapte systeem van artikel 7:930 BW

Anders dan vaak wordt gedacht, leidt schending van de mededelingsplicht niet automatisch tot algeheel verval van het recht op uitkering. Artikel 7:930 BW kent een getrapt systeem:

• Volledige uitkering: als de niet of onjuist meegedeelde feiten geen belang hebben voor de beoordeling van het risico zoals dit zich heeft verwezenlijkt (het causaliteitsbeginsel).
• Proportionele uitkering: zou de verzekeraar bij kennis van de ware stand van zaken een hogere premie of een lagere verzekerde som hebben bedongen, dan wordt de uitkering naar evenredigheid verminderd. Was de premie bijvoorbeeld tweemaal zo hoog geweest, dan wordt de uitkering gehalveerd.
• Geen uitkering: als de verzekeraar bij kennis van de ware stand van zaken in het geheel geen overeenkomst zou hebben gesloten, of wanneer de verzekeringnemer heeft gehandeld met het opzet de verzekeraar te misleiden.

Opzettelijke misleiding raakt aan verzekeringsfraude en moet door de verzekeraar worden bewezen, een lastige bewijslast die wij scherp benutten.

De tweemaandentermijn van de verzekeraar

Een verzekeraar die ontdekt dat de mededelingsplicht is geschonden, moet de verzekeringnemer daar op grond van artikel 7:929 BW binnen twee maanden na de ontdekking op wijzen, onder vermelding van de mogelijke gevolgen. Laat de verzekeraar die termijn ongebruikt verstrijken, dan kan hij zich niet meer op de verzwijging beroepen. Wij controleren bij ieder dossier of de verzekeraar deze formele eis correct heeft nageleefd; vaak biedt dit een directe ingang om een afwijzing van tafel te krijgen.

Opzegging, premierestitutie en risicowijziging

Naast het weigeren van de uitkering kan de verzekeraar de overeenkomst op grond van artikel 7:929 lid 2 BW opzeggen wanneer hij bij kennis van de ware stand van zaken geen verzekering zou hebben gesloten. Sinds een wetswijziging heeft de verzekeringnemer ook bij precontractuele verzwijging in beginsel recht op restitutie van te veel betaalde premie, behoudens opzet tot misleiding. Verder geldt op grond van artikel 7:941 en artikel 7:942 BW dat de verzekerde een verwezenlijking van het risico tijdig moet melden; te late melding kan de uitkering kosten als de verzekeraar daardoor in een redelijk belang is geschaad.

Hulp van advocaat en bedrijfsjurist bij MKB Juristen

Een discussie over verzwijging of een geschonden informatieplicht raakt vaak aan een breder dekkingsgeschil en aan de uitleg van de polisvoorwaarden. Onze gemengde teams van advocaten én bedrijfsjuristen behandelen deze zaken voor de hele breedte van het bedrijfsleven, van een internationaal concern tot de bakker op de hoek, en voor particulieren. Wij beoordelen de polis, de vragenlijst en de correspondentie, toetsen de vier vereisten en de termijnen, en kiezen samen met u tussen onderhandeling, een klachtprocedure bij het Kifid of een procedure bij de rechter.

Onderdeel van onze expertise Verzekeringsrecht

Schending van de mededelings- of informatieplicht is een van de onderwerpen binnen onze bredere expertise Verzekeringsrecht. Bekijk die pagina voor verwante onderwerpen zoals polisgeschillen en onderverzekering.