Handhavingswaarschuwingen

Wat wij doen

De overheid, BOA, politie of werkgevers hebben de bevoegdheid om de overtreder te waarschuwen. Zij kunnen ervoor kiezen om de overtreder te waarschuwen in plaats van een sanctie op te leggen. Een waarschuwing brengt geen directe gevolgen met zich mee. Als de overtreder de waarschuwing negeert, volgt er een sanctie. Dat is er wel sprake van een gevolg.

Een officiële waarschuwing wordt per brief of per e-mail verstuurd. In deze waarschuwing dient er beschreven te worden wat er feitelijk is voorgevallen en wanneer het voorval heeft plaatsgevonden. Ook staat er de consequenties bij herhaling van bijvoorbeeld het gedrag vermeld. Er is wettelijk geen termijn vastgesteld voor hoe lang een officiële waarschuwing geldig is.

Het is mogelijk om in bezwaar te gaan wanneer je het niet eens bent met de waarschuwing. Het is wel belangrijk om schriftelijk te reageren op de waarschuwing. Belangrijk wat er vermeld dient te worden:

• Niet eens met de waarschuwing
• Waarom je niet eens bent met de waarschuwing
• De vraag of de waarschuwing ingetrokken kan worden
• De reactie op te nemen in de (personeel)dossier.

Wanneer organisaties tegen handhavingsvraagstukken aanlopen, is het aan te raden deskundig juridisch advies in te winnen. Wij hebben ruime ervaring met handhavingsvraagstukken en -procedures. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

De handhavingswaarschuwing binnen toezicht en handhaving

De handhavingswaarschuwing is vaak de eerste trede op de handhavingsladder. Binnen het bredere kader van Toezicht en Handhaving komt een bestuursorgaan na een controle of inspectie tot de conclusie dat een voorschrift is overtreden. In plaats van direct een sanctie op te leggen, kiest het orgaan er vaak voor om eerst te waarschuwen en de overtreder de kans te geven de overtreding te herstellen. Dit hangt samen met de zogeheten beginselplicht tot handhaving: een bestuursorgaan dat een overtreding constateert, behoort in beginsel handhavend op te treden, tenzij bijzondere omstandigheden zich daartegen verzetten of er concreet zicht op legalisatie bestaat. Een waarschuwing is dan een proportioneel eerste middel, maar zet wel een traject in gang dat kan oplopen tot zwaardere maatregelen. Onze advocaten en bedrijfsjuristen kennen dit speelveld door en door en staan zowel het internationale concern als de bakker op de hoek bij.

Is een handhavingswaarschuwing een besluit waartegen bezwaar mogelijk is?

Dit is juridisch de meest bepalende vraag, en het antwoord luidt: het hangt ervan af. Hoofdregel is dat een waarschuwing géén besluit is in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), zodat daartegen geen bezwaar en beroep openstaan. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft dit verfijnd in haar uitspraak van 2 mei 2018 (ECLI:NL:RVS:2018:1449), in navolging van de conclusie van advocaat-generaal Widdershoven van 24 januari 2018. Daarin worden drie soorten waarschuwingen onderscheiden:

• De wettelijke waarschuwing – gebaseerd op een wettelijk voorschrift. Deze is een appellabel besluit wanneer de waarschuwing een noodzakelijke voorwaarde is om bij een volgende overtreding een sanctie of maatregel op te leggen. De waarschuwing is dan een ‘essentieel en onlosmakelijk’ onderdeel van het sanctieregime.
• De waarschuwing op grond van een beleidsregel – in beginsel geen besluit, tenzij de waarschuwing zo belastend is dat effectieve rechtsbescherming anders illusoir wordt.
• De informele waarschuwing – de restcategorie, doorgaans geen besluit.

Voor waarschuwingen op basis van een beleidsregel of informele waarschuwingen hanteert de Afdeling een vuistregel van maximaal twee jaar geldigheidsduur. Bevestigd in latere rechtspraak: bij een waarschuwing met een termijn van maximaal twee jaar mag er in beginsel van worden uitgegaan dat de mogelijkheid van effectief verweer niet wordt ondermijnd. Duurt de werking langer, dan kan de waarschuwing alsnog als besluit kwalificeren. Of uw waarschuwing wel of niet appellabel is, vergt dus een zorgvuldige juridische analyse van de grondslag en de gevolgen.

Hoe reageert u op een handhavingswaarschuwing?

Of de waarschuwing nu een besluit is of niet, stilzitten is zelden verstandig. Wij adviseren om altijd schriftelijk en gemotiveerd te reageren, zodat uw lezing van de feiten is vastgelegd voor een eventuele latere procedure. Afhankelijk van de situatie zijn er meerdere routes:

• Zienswijze – is er sprake van een voornemen tot een handhavingsbesluit, dan kunt u op grond van artikel 4:8 Awb een zienswijze indienen voordat het besluit wordt genomen.
• Bezwaar – kwalificeert de waarschuwing als besluit, dan geldt een bezwaartermijn van zes weken na bekendmaking. Daarna staat beroep bij de bestuursrechter open.
• Verzoek tot intrekking – u kunt het bestuursorgaan vragen de waarschuwing in te trekken; ook de weigering om in te trekken kan onder omstandigheden een besluit zijn.
• Herstel – door tijdig de overtreding te beëindigen voorkomt u dat het traject escaleert naar een sanctie.

Onze juristen en advocaten beoordelen welke route in uw geval het meeste oplevert en voeren waar nodig het overleg of de procedure.

Wat gebeurt er als u de waarschuwing negeert?

Wordt de overtreding na een waarschuwing niet hersteld, dan kan het bestuursorgaan overgaan tot een handhavingsbesluit. De gebruikelijke instrumenten zijn:

• de last onder dwangsom (artikel 5:31d en 5:32 Awb), waarbij u een geldbedrag verbeurt als u de last niet of niet tijdig uitvoert;
• de last onder bestuursdwang (artikel 5:21 Awb), waarbij de overheid de overtreding zelf (op uw kosten) beëindigt;
• de bestuurlijke boete (artikel 5:40 Awb), een bestraffende sanctie die u een onvoorwaardelijke betalingsverplichting oplevert.

Verbeurt u een dwangsom, dan volgt doorgaans een invorderingsbeschikking. Juist omdat een waarschuwing de opmaat naar deze maatregelen kan zijn, loont het om vroeg juridisch advies in te winnen.

Veelgestelde vragen over handhavingswaarschuwingen

Hoe lang is een handhavingswaarschuwing geldig?
Wettelijk is er geen vaste geldigheidsduur. Voor waarschuwingen op basis van een beleidsregel hanteert de bestuursrechter wel een vuistregel van maximaal twee jaar; duurt de werking langer, dan kan de waarschuwing alsnog als besluit worden aangemerkt.

Kan ik bezwaar maken tegen een handhavingswaarschuwing?
Alleen als de waarschuwing een besluit is in de zin van artikel 1:3 Awb. Dat is doorgaans het geval bij een wettelijk verankerde waarschuwing die voorwaarde is voor een sanctie bij een volgende overtreding. In andere gevallen reageert u beter via een zienswijze of een verzoek tot intrekking.

Wat is het verschil tussen een waarschuwing en een sanctie?
Een waarschuwing heeft op zichzelf geen direct financieel of feitelijk gevolg; een sanctie zoals een last onder dwangsom of bestuurlijke boete wel. De waarschuwing geeft u de gelegenheid de overtreding te herstellen voordat het bestuursorgaan tot handhaving overgaat.

Geldt dit ook voor kleine ondernemers?
Ja. Van een internationaal concern tot de bakker op de hoek: iedere ondernemer kan met een handhavingswaarschuwing te maken krijgen. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen staan cliënten van elke omvang bij.