Last onder bestuursdwang

Wat wij doen

In de regeling van bestuursdwang staat een schriftelijke beslissing (een beschikking) van de burgemeester en wethouder om tot bestuursdwang over te gaan.

Het toepassen van (last onder) bestuursdwang is een van de middelen voor de handhaving door bestuursorganen tegen (on)wettelijk handelen. Door middel van deze uitvoering kunnen bestaande overtredingen in overeenstemming worden gebracht met de normen van de wet. Dit houdt in dat de gemeente praktische maatregelen kan treffen om situaties op te heffen en dit in overeenstemming te brengen met de wet. Bij verbodsbepalingen kan een grondslag voor bestuursdwang worden opleveren.

Als er sprake is van een spoedeisende gevallen, dan mag een last onder dwangsom niet worden opgelegd. De belanghebbende dient in gelegenheid te stellen voor het indienen van de zienswijze. Dit stadium wordt ook wel vooraankondiging van bestuursdwang genoemd.

Wanneer organisaties tegen handhavingsvraagstukken aanlopen, is het aan te raden deskundig juridisch advies in te winnen. Wij hebben ruime ervaring met handhavingsvraagstukken en -procedures. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Wat is een last onder bestuursdwang?

Een last onder bestuursdwang is een herstelsanctie die is geregeld in artikel 5:21 van de Algemene wet bestuursrecht. De last bestaat uit twee onderdelen: een last tot geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding, en de bevoegdheid van het bestuursorgaan om die last door feitelijk handelen ten uitvoer te leggen wanneer u die niet of niet tijdig zelf uitvoert. Anders dan een bestuurlijke boete is bestuursdwang niet bestraffend, maar gericht op het beëindigen en ongedaan maken van een overtreding. Het bestuursorgaan kan bijvoorbeeld een bouwwerk laten verwijderen, een terrein laten ontruimen of een bedrijfsmatige situatie laten stilleggen. De juridische grondslag voor de bevoegdheid om bestuursdwang toe te passen volgt uit artikel 5:21 en artikel 5:22 van de Algemene wet bestuursrecht.

Het verschil tussen bestuursdwang en een last onder dwangsom

Bestuursdwang en een last onder dwangsom zijn beide herstelsancties, maar ze werken verschillend. Bij een last onder dwangsom (artikel 5:31d van de Algemene wet bestuursrecht) krijgt u zelf de gelegenheid om de overtreding te beëindigen; doet u dat niet, dan verbeurt u per tijdseenheid of per overtreding een geldbedrag. Bij bestuursdwang grijpt de overheid zélf in en herstelt zij de situatie, waarna de kosten op u worden verhaald. Het bestuursorgaan moet bij de keuze tussen beide instrumenten het evenredigheidsbeginsel in acht nemen. In spoedeisende situaties ligt bestuursdwang voor de hand, omdat een last onder dwangsom volgens artikel 5:32 van de Algemene wet bestuursrecht juist niet geschikt is wanneer onmiddellijk ingrijpen noodzakelijk is. Verwante instrumenten zijn de bestuurlijke boete en het intrekken van vergunningen.

De begunstigingstermijn

Voordat het bestuursorgaan zelf optreedt, krijgt u in de meeste gevallen een termijn om de overtreding zelf op te heffen: de begunstigingstermijn (artikel 5:24, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht). Volgens vaste rechtspraak mag deze termijn niet wezenlijk langer worden gesteld dan nodig is om de overtreding te beëindigen, maar ook niet korter. Is de termijn te kort om het herstel feitelijk, technisch of organisatorisch te kunnen realiseren, dan is het besluit op dat punt aantastbaar. Voor de bakker op de hoek die een installatie moet aanpassen of voor een internationaal concern dat een terrein moet saneren kan een redelijke begunstigingstermijn het verschil maken tussen een werkbaar traject en een onhaalbare last. Wij beoordelen of de gegunde termijn realistisch is en voeren waar nodig verweer.

Spoedeisende en zeer spoedeisende bestuursdwang

In dringende gevallen mag het bestuursorgaan afwijken van de normale procedure. Op grond van artikel 5:31 van de Algemene wet bestuursrecht kan bij spoed bestuursdwang worden toegepast zonder voorafgaande last (eerste lid). Bij zeer grote spoed kan zelfs zonder voorafgaande beschikking en zonder begunstigingstermijn direct worden ingegrepen (tweede lid), waarbij het besluit zo spoedig mogelijk alsnog op schrift wordt gesteld. Juist bij spoedeisende bestuursdwang is snelle juridische beoordeling cruciaal, omdat de feitelijke uitvoering vaak al heeft plaatsgevonden voordat u kunt reageren.

Kostenverhaal bij bestuursdwang

Past het bestuursorgaan daadwerkelijk bestuursdwang toe, dan komen de kosten daarvan in beginsel voor uw rekening (artikel 5:25 van de Algemene wet bestuursrecht). Het bestuursorgaan moet vooraf in het besluit aangeven dat de kosten worden verhaald, en alleen de noodzakelijke, redelijke en daadwerkelijk gemaakte kosten mogen in rekening worden gebracht. De kosten worden vastgelegd in een afzonderlijke kostenbeschikking, waartegen u apart bezwaar kunt maken. Wij toetsen of de gefactureerde kosten in verhouding staan tot de uitgevoerde maatregelen en of het bestuursorgaan de procedurele eisen heeft nageleefd.

De beginselplicht tot handhaving

Een bestuursorgaan dat een overtreding constateert, is in beginsel verplicht om handhavend op te treden: de zogeheten beginselplicht tot handhaving. Slechts in bijzondere omstandigheden mag van handhaving worden afgezien, bijvoorbeeld wanneer concreet zicht op legalisatie bestaat omdat een vergunningaanvraag loopt die naar verwachting wordt verleend, of wanneer handhaving onevenredig zou zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen. Een gedoogbeslissing of een geslaagd beroep op het concrete zicht op legalisatie kan handhaving in de weg staan. Onze advocaten en bedrijfsjuristen onderzoeken of er gronden zijn die het bestuursorgaan verplichten van bestuursdwang af te zien.

Bezwaar, beroep en voorlopige voorziening

Tegen een besluit tot last onder bestuursdwang kunt u binnen zes weken bezwaar maken bij het bestuursorgaan. Bezwaar schorst de werking van het besluit niet automatisch: de begunstigingstermijn loopt door en de overheid kan blijven handhaven. Wanneer onmiddellijk ingrijpen u onherstelbaar nadeel toebrengt, kunt u daarnaast bij de bestuursrechter een voorlopige voorziening vragen om het besluit te laten schorsen totdat op het bezwaar of beroep is beslist (artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht). Na de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de rechtbank en vervolgens hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat de bezwaartermijn van zes weken kort is en niet wordt opgeschort, is het verstandig tijdig juridische bijstand in te schakelen.

Verweer tegen een last onder bestuursdwang

Een last onder bestuursdwang is op verschillende gronden aan te vechten. Wij beoordelen of er feitelijk en juridisch wel sprake is van een overtreding, of u als overtreder kunt worden aangemerkt, of de begunstigingstermijn redelijk is, of er concreet zicht op legalisatie bestaat en of het besluit voldoet aan het evenredigheids- en het zorgvuldigheidsbeginsel. Ook de hoogte en onderbouwing van het kostenverhaal toetsen wij kritisch. Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen samen, zodat wij zowel de internationale onderneming als de lokale ondernemer bijstaan, van de eerste zienswijze tot een eventuele procedure bij de bestuursrechter.

Toezicht en Handhaving

Last onder bestuursdwang is een onderdeel van ons bredere expertisegebied Toezicht en Handhaving. Binnen dit rechtsgebied adviseren en procederen wij ook over de last onder dwangsom, bestuurlijke boetes, het intrekken van vergunningen en handhavingswaarschuwingen. Neem contact met ons op om uw situatie vrijblijvend te bespreken.