Afstoten bedrijfsonderdelen

Wat wij doen

Op het moment dat een onderdeel van een organisatie verlies maakt, kan de keuze worden gemaakt om bedrijfsonderdelen af te stoten. Via deze weg blijven de goedlopende onderdelen van de organisatie behouden, terwijl de verlieslatende onderdelen worden afgebouwd en afgestoten. Bij het afstoten van een bedrijfsonderdeel is het verstandig om direct juridisch advies in te winnen. Onze advocaten en juristen kijken samen met de cliënt naar de mogelijke risico’s en bieden juridische ondersteuning.

Vragen omtrent het afstoten van bedrijfsonderdelen? Neem dan contact met ons op.

Afstoten van bedrijfsonderdelen binnen het insolventierecht

Het afstoten van een verlieslatend bedrijfsonderdeel is vaak een instrument om de rest van de onderneming gezond te houden en een dreigend faillissement af te wenden. Juist in financieel zwaar weer ligt de lat hoog: een transactie die kort vóór een faillissement plaatsvindt, wordt achteraf streng beoordeeld. Binnen het insolventierecht draait het daarom niet alleen om de prijs, maar vooral om de vraag of de afstoting standhoudt tegenover schuldeisers en een eventuele curator. Onze advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden zowel een internationaal concern dat een divisie verkoopt als de lokale ondernemer die één vestiging of activiteit wil afstoten. Deze pagina valt onder onze expertise Insolventierecht.

Activa-passivatransactie of aandelenoverdracht?

Een bedrijfsonderdeel afstoten kan grofweg op twee manieren. Bij een aandelenoverdracht wisselt de hele rechtspersoon van eigenaar, inclusief alle bekende en onbekende schulden en verplichtingen. Bij een activa-passivatransactie worden alleen geselecteerde bezittingen en – indien afgesproken – een deel van de schulden overgedragen. Voor het afstoten van een verlieslatend onderdeel kiest men meestal voor een activatransactie: de koper neemt de waardevolle onderdelen over, terwijl de schulden in de achterblijvende vennootschap achterblijven. Dit “cherry picken” biedt de koper bescherming tegen verborgen aansprakelijkheden, maar vraagt om zorgvuldige documentatie: elk activum (voorraden, contracten, intellectueel eigendom, vergunningen) moet apart worden overgedragen en lopende contracten en vergunningen gaan vaak alleen over met medewerking van de wederpartij of het bevoegd gezag.

De faillissementspauliana: het grootste risico

Het belangrijkste risico bij het afstoten van een bedrijfsonderdeel kort voor een faillissement is de faillissementspauliana. Op grond van artikel 42 van de Faillissementswet kan een curator een onverplichte rechtshandeling vernietigen wanneer de onderneming wist of behoorde te weten dat schuldeisers daardoor benadeeld zouden worden. Artikel 47 van de Faillissementswet ziet daarnaast op het voldoen van opeisbare schulden waarbij sprake is van samenspanning of kennis van een aangevraagd faillissement. Wordt de afstoting vernietigd, dan moeten de activa terug in de boedel, terwijl terugbetaling van de koopprijs lang niet altijd volgt. Verkoop tegen een reële, onderbouwde marktprijs en een gedegen schriftelijke vastlegging zijn daarom essentieel. Onze advocaten beoordelen vooraf of een voorgenomen transactie paulianabestendig is en hoe het benadelingsrisico kan worden beperkt.

Overgang van onderneming en de positie van werknemers

Wordt bij het afstoten een economische eenheid overgedragen die haar identiteit behoudt, dan kan sprake zijn van overgang van onderneming in de zin van artikel 7:662 en artikel 7:663 van het Burgerlijk Wetboek. In dat geval gaan de betrokken werknemers met behoud van hun arbeidsvoorwaarden van rechtswege over naar de verkrijger – partijen kunnen dit niet wegcontracteren. Buiten faillissement biedt dit werknemers sterke bescherming en kan het de koper opzadelen met onverwachte loonkosten en ontslagbescherming. Binnen een formeel faillissement gelden deze regels in beginsel niet, waardoor een doorstart vanuit faillissement personeelstechnisch flexibeler kan zijn. De grens tussen beide situaties is juridisch fijnmazig; wij brengen vooraf in kaart welke werknemersrechten meekomen en welke arbeidsrechtelijke gevolgen het afstoten heeft.

Timing: voor of tijdens het faillissement afstoten

Tijd is bij een afstoting bepalend voor de waarde. Een transactie vóór faillissement voorkomt de “negatieve spiraal” die na faillietverklaring ontstaat: personeel zoekt ander werk, leveranciers staken leveringen en klanten haken af, waardoor het bedrijfsonderdeel snel waarde verliest. Tegelijk vergroot afstoten in de “schemerzone” voor faillissement het paulianarisico. Een transactie via de curator na faillietverklaring (bijvoorbeeld bij een doorstart) biedt meer zekerheid tegen aantasting achteraf, maar levert doorgaans een lagere opbrengst op en gebeurt “voetstoots”, zonder garanties. Wij wegen samen met de cliënt de juridische en commerciële belangen af en kiezen het juiste moment en de juiste route.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij het afstoten

Een bestuurder die rond een afstoting verkeerde keuzes maakt, loopt het risico op persoonlijke aansprakelijkheid. Worden bewust bepaalde schuldeisers wel en andere niet betaald (selectieve betaling), of wordt waarde aan de boedel onttrokken, dan kan dit leiden tot aansprakelijkheid van de bestuurder, onder meer op grond van onrechtmatige daad en – bij faillissement – op grond van kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 van het Burgerlijk Wetboek). Wij adviseren bestuurders hoe zij een afstoting zorgvuldig en aantoonbaar in het belang van de gezamenlijke schuldeisers vormgeven. Meer hierover leest u op onze pagina over bestuurdersaansprakelijkheid.

Onze aanpak en aanverwante trajecten

Het afstoten van een bedrijfsonderdeel staat zelden op zichzelf. Vaak maakt het deel uit van een bredere reorganisatie of vormt het de opmaat naar een doorstart. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden het hele traject: van de strategische keuze welke onderdelen worden afgestoten, via de structurering (activatransactie of aandelenoverdracht), de paulianatoets en de arbeidsrechtelijke gevolgen, tot aan de uiteindelijke overdracht. Of u nu een internationaal concern bent of de bakker op de hoek: wij vertalen de juridische risico’s naar heldere keuzes.