Bestuurdersaansprakelijkheid

Bestuurdersaansprakelijkheid: persoonlijke risico’s voor bestuurders en feitelijk leidinggevenden

Bestuurdersaansprakelijkheid speelt wanneer een bestuurder persoonlijk wordt aangesproken voor schade, schulden of verplichtingen van de vennootschap. Dat kan grote financiële en reputatierisico’s hebben, ook privé. De Nederlandse wet kent een streng systeem: de lat ligt hoog, maar wanneer de drempel wordt gehaald, is de aansprakelijkheid vrijwel ongelimiteerd en raakt zij het privévermogen van de bestuurder. Naast statutair bestuurders kunnen ook feitelijk leidinggevenden (artikel 2:248 lid 7 BW) en in voorkomende gevallen schaduwbestuurders worden aangesproken.

Voor wie werken wij?

Wij staan bestuurders bij in alle fasen van aansprakelijkheidsdiscussies, van eerste signalering tot procedure. Onze cliënten zijn statutair bestuurders van BV’s en NV’s, DGA’s, interim-bestuurders en interim-CFO’s, commissarissen, bestuurders van stichtingen en verenigingen, bestuurders van coöperaties en woningcorporaties, feitelijk leidinggevenden en partijen die als schaduwbestuurder worden aangemerkt. Daarnaast staan wij curatoren en schuldeisers bij die bestuurders aansprakelijk willen stellen, evenals D&O-verzekeraars die over polisdekking beslissen.

De juridische grondslagen van bestuurdersaansprakelijkheid

Interne aansprakelijkheid (artikel 2:9 BW)

De bestuurder is jegens de vennootschap gehouden tot een behoorlijke vervulling van zijn taak. Schending leidt tot aansprakelijkheid wanneer de bestuurder een ernstig verwijt kan worden gemaakt (Staleman/Van de Ven, HR 10 januari 1997). De toets is collectief: het bestuur als geheel is verantwoordelijk, met mogelijkheid van disculpatie voor individuele bestuurders die kunnen aantonen dat hen geen ernstig verwijt treft en dat zij niet nalatig zijn geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden.

Externe aansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW)

Bestuurders kunnen extern aansprakelijk zijn jegens schuldeisers op grond van een onrechtmatige daad. De bekendste grondslagen zijn de Beklamel-norm (Beklamel-arrest, HR 6 oktober 1989: het aangaan van verplichtingen terwijl de bestuurder wist of behoorde te weten dat de vennootschap niet zou nakomen en geen verhaal zou bieden), en de Ontvanger/Roelofsen-criteria (HR 8 december 2006: betalingsonwil of het frustreren van verhaal). Het Spaanse Villa-arrest (HR 23 november 2012) heeft de norm voor bestuurdersaansprakelijkheid bij betrokkenheid bij onrechtmatig handelen van de vennootschap verder ingekleurd.

Aansprakelijkheid in faillissement (artikel 2:138 en 2:248 BW)

In faillissement biedt artikel 2:138 BW (NV) en 2:248 BW (BV) de curator een aparte grondslag om bestuurders aan te spreken wegens onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Bij schending van de boekhoudplicht (artikel 2:10 BW) of de publicatieplicht (artikel 2:394 BW) geldt een onweerlegbaar vermoeden van onbehoorlijk bestuur en een weerlegbaar vermoeden dat dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement. De bewijslast verschuift in dat geval naar de bestuurder.

Aansprakelijkheid jegens fiscus en uitvoeringsinstanties

De Invorderingswet 1990 (artikel 36 IW 1990) regelt de hoofdelijke aansprakelijkheid van bestuurders voor onbetaalde belastingen na een tijdige melding van betalingsonmacht. Wordt geen of niet-tijdig gemeld, dan geldt een vermoeden van kennelijk onbehoorlijk bestuur. Vergelijkbare regelingen gelden voor pensioenpremies en voor sociale verzekeringspremies via het UWV.

Wat zijn de meest voorkomende verwijten?

In de praktijk komen onder meer terug: het aangaan van verplichtingen terwijl de vennootschap evident niet zou kunnen nakomen, selectieve betaling van gelieerde of bevriende crediteuren in zicht van faillissement, het overdragen van activa aan een gelieerde partij tegen een te lage prijs (mogelijk paulianeus), schending van de boekhoud- of publicatieplicht, het niet tijdig melden van betalingsonmacht aan de fiscus, het niet beschikbaar stellen van adequate informatie aan medebestuurders of commissarissen, het ondernemen van risicovolle transacties zonder voldoende vennootschappelijke onderbouwing, en het niet treffen van adequate maatregelen bij signalen van wanbeleid.

D&O-verzekering

Veel bestuurders zijn gedekt onder een Directors and Officers (D&O) verzekering, die persoonlijke aansprakelijkheid afdekt tot een verzekerd bedrag. De polis kent doorgaans uitsluitingen voor opzet, fraude en bewust onrechtmatig handelen. Tijdige melding van een claim of een omstandigheid die kan leiden tot een claim, is essentieel binnen de polisvoorwaarden. Wij begeleiden de melding, het overleg met de verzekeraar en eventuele discussies over polisdekking.

Onze werkwijze

Een eerste reactie op een aansprakelijkstelling kan jaren later tegen u worden gebruikt. Wij beoordelen eerst de grondslag, de feiten, de stukken en de bewijspositie. Daarna bepalen wij of de meest effectieve route ligt in inhoudelijk verweer, schikkingsoverleg, mediation of procedure. Bij iedere stap denken wij vooruit: wat gebeurt er als de procedure twee jaar duurt, welke fiscale gevolgen heeft een schikking, hoe wordt uw privévermogen beschermd en hoe wordt uw reputatie geborgd?

Waarom MKBjuristen.nl?

MKBjuristen.nl heeft jarenlange ervaring met bestuurdersaansprakelijkheid, zowel aan de verweer- als aan de eisende kant. Wij kennen de jurisprudentie van Beklamel tot Spaanse Villa en de praktijk van curatoren, verzekeraars en rechtbanken. Specialistisch advies vanaf €155 per uur excl. btw, met heldere afspraken vooraf over scope en budget.