Ontbinding en opzegging

Ontbinding en opzegging

In sommige contracten staat er een opzeggingstermijn vermeld (bijvoorbeeld een arbeidsovereenkomst). Er dient aan de opzeggingstermijn gehouden te worden. Bij het beëindigen van een contract is er geen opzeggingstermijn verbonden. Als een van de partij zijn afspraken en of verplichtingen niet nakomt, kan het contract worden beëindigd.

In het juridische kader zijn er twee vereisten bij het ontbinden van een contract. De vereisten zijn:

1. Er is sprake van een tekortkoming in de nakoming door een van de partijen
2. De tekortkoming dient wel voldoende ernstig te zijn om de ontbinding te rechtvaardigen.

Als het blijkt dat de tekortkoming in de nakoming niet ernstige genoeg was, is het geen goede reden dat het contract op grond van wanprestatie te beëindigen. De andere partij waarmee het contract is ontbonden, kan dan een schadevergoeding eisen. Aangezien het contract niet met goede redenen is ontbonden.

Wij assisteren uiteenlopende cliënten bij het opstellen, beoordelen en uitleggen van contracten. In de praktijk komen conflicten op basis van een contractuele relatie regelmatig voor. Die conflicten gaan bijvoorbeeld over de interpretatie van contractsbepalingen, contractbreuk (wanprestatie) en schadevergoedingsvorderingen. Wij hebben ruime ervaring in contractuele geschilbeslechting, door het voeren van onderhandelingen of een gerechtelijke procedure. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van verbintenissenrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Opzegging, ontbinding of vernietiging: wat is het verschil?

Wie van een contract af wil, moet eerst weten welke route juridisch klopt. De drie hoofdvormen verschillen wezenlijk:

• Opzegging beëindigt een (vaak doorlopende) overeenkomst voor de toekomst. Opzegging is niet als algemene figuur in de wet geregeld; of en hoe u kunt opzeggen, volgt meestal uit het contract zelf, uit de algemene voorwaarden of uit de aard van de overeenkomst. Een tekortkoming van de wederpartij is hiervoor niet nodig.
• Ontbinding is de remedie bij wanprestatie: de wederpartij komt zijn verplichtingen niet (goed) na. De grondslag staat in artikel 6:265 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
• Vernietiging ziet niet op een latere tekortkoming, maar op een gebrek bij het sluiten van het contract (een wilsgebrek zoals dwaling, bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden). Vernietiging werkt terug tot het moment van sluiten: het contract wordt geacht nooit te hebben bestaan.

Anders dan vernietiging heeft ontbinding géén terugwerkende kracht. Voor wie net begint met oriënteren op het bredere kader is onze pagina over Contractenrecht een goed vertrekpunt.

Wanneer mag u ontbinden? Artikel 6:265 BW

Artikel 6:265 lid 1 BW bepaalt dat iedere tekortkoming in de nakoming de wederpartij de bevoegdheid geeft de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Het uitgangspunt is dus ruim: in beginsel rechtvaardigt elke tekortkoming ontbinding, en het is aan de tekortschietende partij om aannemelijk te maken dat de tekortkoming te gering is. Of een tekortkoming “voldoende ernstig” is, wordt door de rechter beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Op grond van artikel 6:265 lid 2 BW ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas wanneer nakoming blijvend of tijdelijk onmogelijk is, of wanneer de schuldenaar in verzuim verkeert.

Verzuim en ingebrekestelling: de valkuil die zaken laat sneuvelen

De meeste ontbindingen lopen niet stuk op de inhoud, maar op de vorm. Zolang nakoming nog mogelijk is, mag u pas ontbinden als de wederpartij in verzuim is (artikel 6:81 BW). Verzuim treedt volgens de hoofdregel van artikel 6:82 BW in na een ingebrekestelling: een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog na te komen. Komt de wederpartij die termijn niet na, dan is hij in verzuim en staat de weg naar ontbinding (en schadevergoeding) open.

In een aantal gevallen is een ingebrekestelling niet nodig en treedt het verzuim van rechtswege in (artikel 6:83 BW), onder meer wanneer een fatale termijn verstrijkt, bij een verbintenis tot schadevergoeding uit onrechtmatige daad, of wanneer de schuldeiser uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat deze zal tekortschieten. Het verkeerd inschatten van deze regels – bijvoorbeeld te snel ontbinden zonder geldige ingebrekestelling – is een klassieke fout die uw zaak kan kosten. Wij toetsen vooraf of u de juiste stappen heeft gezet.

Buitengerechtelijke of gerechtelijke ontbinding

Ontbinden hoeft niet via de rechter. Op grond van artikel 6:267 BW vindt ontbinding plaats door een schriftelijke ontbindingsverklaring aan de wederpartij, of door een uitspraak van de rechter. In de praktijk wordt vaak eerst buitengerechtelijk ontbonden met een goed onderbouwde brief. Loopt het uit op een geschil, dan kan de ontbinding (en de gevolgen ervan) alsnog aan de rechter worden voorgelegd. Een zorgvuldig opgestelde verklaring – met de juiste grondslag, het juiste moment en de juiste partij – voorkomt dat de ontbinding later onderuitgaat.

Wat gebeurt er na ontbinding? Ongedaanmaking en schadevergoeding

Ontbinding bevrijdt partijen van hun toekomstige verplichtingen, maar laat reeds verrichte prestaties niet zomaar verdampen. Artikel 6:271 BW schept ongedaanmakingsverbintenissen: wat al is gepresteerd (bijvoorbeeld een betaling of geleverde zaak), moet in beginsel worden teruggedraaid of – als terugdraaien niet kan – in waarde worden vergoed. Daarnaast kan de partij die door de wanprestatie schade lijdt, op grond van artikel 6:74 BW schadevergoeding vorderen naast de ontbinding. Andersom geldt: ontbindt u ten onrechte, dan kan juist de wederpartij u tot schadevergoeding aanspreken. Wij rekenen de financiële gevolgen voor u door vóórdat u beslist.

Opzeggen van duurovereenkomsten

Bij duurovereenkomsten voor onbepaalde tijd – denk aan een vaste leverancier, een distributie- of samenwerkingsrelatie – speelt vaak de vraag of, en met welke termijn, mag worden opgezegd. Staat er niets in het contract, dan is zo’n overeenkomst volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad in beginsel opzegbaar, maar kunnen de eisen van redelijkheid en billijkheid meebrengen dat een opzegtermijn in acht wordt genomen, dat een zwaarwegende grond nodig is, of dat een schadevergoeding wordt betaald. Te abrupt opzeggen kan dus onrechtmatig zijn. Wij beoordelen welke opzegtermijn redelijk is en hoe u de relatie netjes – en zonder onnodige claims – beëindigt.

Advocaten en juristen die met u meedenken

Ontbinding en opzegging draaien om timing, formulering en bewijs. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden zowel het internationale concern als de bakker op de hoek: van het beoordelen of u mag ontbinden, het opstellen van een sluitende ingebrekestelling en ontbindingsverklaring, tot het voeren van onderhandelingen of – waar nodig – een gerechtelijke procedure. Wij denken commercieel mee: soms is doorprocederen de beste route, vaak is een goed getimede brief genoeg. Wilt u weten waar u staat? Neem contact met ons op en bekijk ook onze bredere expertise Contractenrecht.