Arbitrage

Arbitrage

Arbitrage gebeurt meestal op vrijwillige basis. Dit betekent dat partijen de keuzen hebben om een arbitragezaak te verzoeken boven een traditionele rechtszaak. De partijen leggen hun geschil bij één of meer arbiters (wordt ook wel een arbitrageovereenkomst genoemd). Bij het aangaan van een arbitrageovereenkomst is het raadzaam deskundig advies in te winnen.

De keuze van arbiters wordt vaak door henzelf beïnvloed. Onze experts hebben ervaring met het optreden als professionele en neutrale arbiter in zaken. Ook kunnen wij gedurende het gehele traject een adviserende, begeleidende of bemiddelende rol op ons nemen. Soms hebben bedrijven te maken met een zogenaamde arbitragebedingen. Dit houdt in dat een organisatie of bedrijven in de Algemene Voorwaarden heeft opgenomen dat bepaalde geschillen via arbitrage wordt beslecht.

Wij assisteren uiteenlopende cliënten bij het opstellen, beoordelen en uitleggen van contracten. In de praktijk komen conflicten op basis van een contractuele relatie regelmatig voor. Die conflicten gaan bijvoorbeeld over de interpretatie van contractsbepalingen, contractbreuk (wanprestatie) en schadevergoedingsvorderingen. Wij hebben ruime ervaring in contractuele geschilbeslechting, door het voeren van onderhandelingen of een gerechtelijke procedure. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van verbintenissenrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Arbitrage binnen het contractenrecht

Arbitrage is een vorm van geschilbeslechting die haar oorsprong vindt in het contract zelf. Partijen spreken in hun overeenkomst af dat een eventueel geschil niet door de overheidsrechter, maar door één of meer onafhankelijke arbiters wordt beslist. Daarmee is arbitrage onlosmakelijk verbonden met het Contractenrecht: het arbitragebeding is een contractuele clausule, en de arbiter beoordeelt het geschil aan de hand van de contractuele afspraken en het toepasselijke verbintenissenrecht. Het Nederlandse arbitragerecht is geregeld in het Vierde Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (de Arbitragewet, sinds 1 januari 2015 gemoderniseerd). Voor het aangaan en het uitleggen van een arbitragebeding gelden dus deels de gewone regels van contractuitleg, en deels de bijzondere regels van het Vierde Boek Rv.

Of u nu een internationaal concern bent met grensoverschrijdende leveringscontracten of de bakker op de hoek met een geschil over een aannemingsovereenkomst: een goed doordacht arbitragebeding bepaalt mede waar, hoe en in welke taal uw conflict straks wordt beslecht. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen adviseren over de vraag óf arbitrage in uw situatie verstandig is, en zo ja, hoe het beding waterdicht wordt geformuleerd.

Het arbitragebeding en het schriftelijkheidsvereiste

De basis van arbitrage is de arbitrageovereenkomst. Op grond van artikel 1021 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering moet die overeenkomst worden bewezen door een geschrift; een arbitragebeding in algemene voorwaarden kan onder voorwaarden voldoende zijn. Heeft u een geldig arbitragebeding, dan moet de overheidsrechter zich op grond van artikel 1022 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering onbevoegd verklaren zodra de wederpartij daarop een beroep doet vóór alle weren. Voorlopige voorzieningen en bewarende maatregelen blijven wel mogelijk via de gewone rechter (artikelen 1022a en 1022b van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).

Let op bij consumenten: een arbitragebeding in algemene voorwaarden van een consumentenovereenkomst staat op de zwarte lijst van artikel 6:236 sub n van het Burgerlijk Wetboek en is in beginsel onredelijk bezwarend, tenzij de consument een termijn van ten minste één maand krijgt om alsnog voor de overheidsrechter te kiezen. Voor de bakker op de hoek die met consumenten contracteert is dit een wezenlijk aandachtspunt; voor business-to-business-contracten geldt deze bescherming niet. Wij toetsen uw bedingen op geldigheid en stellen ze zo op dat ze stand houden.

Arbitrage versus de gewone rechter: voor- en nadelen

Arbitrage kent ten opzichte van een procedure bij de overheidsrechter duidelijke voordelen, maar ook nadelen. De belangrijkste afwegingen zetten wij voor u op een rij, zodat u een onderbouwde keuze maakt in plaats van een standaardbeding klakkeloos over te nemen.

Voordelen

Deskundigheid: u kunt arbiters benoemen met specifieke kennis van uw branche (bijvoorbeeld bouw, ICT of internationale handel). Vertrouwelijkheid: anders dan een civiele procedure wordt een arbitraal vonnis niet openbaar gepubliceerd, wat reputatie en bedrijfsgeheimen beschermt. Flexibiliteit: partijen bepalen grotendeels zelf de procedureregels, de taal en het tempo. Internationale tenuitvoerlegging: dankzij het Verdrag van New York van 1958 is een arbitraal vonnis in meer dan 170 landen relatief eenvoudig te executeren, vaak makkelijker dan een Nederlands rechterlijk vonnis.

Nadelen

Kosten: partijen betalen zelf het honorarium van de arbiters en de administratiekosten van het instituut, waardoor arbitrage duurder kan uitpakken dan de overheidsrechter. Beperkt hoger beroep: arbitraal hoger beroep is alleen mogelijk als partijen dat uitdrukkelijk zijn overeengekomen; doen zij dat niet, dan is de uitspraak in beginsel definitief. Vernietiging is slechts op beperkte gronden mogelijk bij het gerechtshof (artikel 1064a en artikel 1065 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering), bijvoorbeeld bij het ontbreken van een geldige arbitrageovereenkomst of strijd met de openbare orde.

Het arbitraal vonnis: tenuitvoerlegging en vernietiging

Een arbitraal vonnis is bindend, maar kan niet zonder meer worden geëxecuteerd. Voor tenuitvoerlegging in Nederland is verlof (een exequatur) van de voorzieningenrechter nodig op grond van artikel 1062 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Buitenlandse arbitrale vonnissen worden in Nederland erkend en uitvoerbaar verklaard via de artikelen 1075 en 1076 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, in samenhang met het Verdrag van New York van 1958.

Tegen een arbitraal vonnis staat geen gewoon hoger beroep open. Wel kan een partij vernietiging vorderen bij het gerechtshof (artikel 1064a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) op de limitatieve gronden van artikel 1065 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, of in beperkte gevallen herroeping. Omdat die gronden eng worden uitgelegd, is het vooraf goed regelen van het beding en de procedure cruciaal. Onze advocaten staan u bij in vernietigings- en exequaturprocedures, van het internationaal concern tot de individuele ondernemer.

Arbitrage, bindend advies of mediation?

Arbitrage is niet de enige vorm van geschilbeslechting buiten de rechter om, en niet altijd de beste. Bij bindend advies geven partijen een geschil ter beslissing aan een derde, maar het resultaat werkt als een vaststellingsovereenkomst en kent een andere toetsing dan een arbitraal vonnis. Bij mediation behoudt u zelf de regie: een mediator begeleidt partijen naar een eigen oplossing zonder een bindende beslissing op te leggen. Welke route past, hangt af van de relatie tussen partijen, het belang van de zaak, de behoefte aan vertrouwelijkheid en de wens om de relatie voort te zetten.

Veelgebruikte arbitrage-instituten zijn het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI), de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen en, internationaal, de ICC en de LCIA. Daarnaast kennen wij ad-hoc-arbitrage volgens bijvoorbeeld de UNCITRAL-regels. Wij adviseren welk instituut, welke arbitervorm en welke procedureregels het beste aansluiten bij uw contract en uw sector.

Hoe MKB Juristen u bijstaat bij arbitrage

MKB Juristen werkt met gemengde teams van advocaten én bedrijfsjuristen. Daardoor combineren wij procesvaardigheid met praktische, ondernemersgerichte advisering. Wij stellen arbitragebedingen op en beoordelen bestaande bedingen, treden op als gemachtigde in NAI- en andere arbitrageprocedures, begeleiden of bemiddelen gedurende het traject en voeren waar nodig exequatur- of vernietigingsprocedures. Of het nu gaat om een internationaal concern of de bakker op de hoek: wij vertalen het arbitragerecht naar uw concrete situatie. Bekijk ook onze bredere expertise op het gebied van Contractenrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden vrijblijvend te bespreken.