Tekortkoming in de nakoming

Tekortkoming in de nakoming

Als de ene partij zich niet volledig of behoorlijk aan de afspraken heeft gehouden, is er sprake van een tekortkoming in de nakoming. Dit wordt ook wel ‘wanprestatie’ genoemd. Dus wanneer de ene partij zich niet aan de spraken heeft gehouden, lijdt de andere partij schade. De partij die schade lijdt wordt ook wel de benadeelde partij genoemd.
De benadeelde partij heeft dan recht op een schadevergoeding. De schadevergoeding kan de benadeelde partij pas vorderen als er ook echt schade is.

Belangrijk is dat de schuldeiser de schuldenaar de gelegenheid geeft om zijn gebreken te herstellen. Dit wordt ook wel ‘ingebrekestelling’ genoemd. Wanneer de redelijke termijn verstreken is en de schuldenaar heeft zijn gebreken niet hersteld, kan de schuldeiser een schriftelijke aanmaning sturen. In aanmaning dient er duidelijk aangegeven te worden waarom de schuldeiser de schuldenaar aansprakelijk stelt voor de geleden schade.

Wij assisteren uiteenlopende cliënten bij het opstellen, beoordelen en uitleggen van contracten. In de praktijk komen conflicten op basis van een contractuele relatie regelmatig voor. Die conflicten gaan bijvoorbeeld over de interpretatie van contractsbepalingen, contractbreuk (wanprestatie) en schadevergoedingsvorderingen.
Wij hebben ruime ervaring in contractuele geschilbeslechting, door het voeren van onderhandelingen of een gerechtelijke procedure. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van verbintenissenrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Toerekenbare tekortkoming en overmacht

Niet elke tekortkoming leidt tot aansprakelijkheid. Op grond van artikel 6:74 van het Burgerlijk Wetboek is de schuldenaar pas verplicht om schade te vergoeden als de tekortkoming hem kan worden toegerekend. Kan de tekortkoming hem niet worden toegerekend, dan is er sprake van overmacht (artikel 6:75 van het Burgerlijk Wetboek). Van overmacht is bijvoorbeeld sprake bij een onvoorziene omstandigheid die buiten de schuld van de schuldenaar ligt en die niet voor zijn rekening hoort te komen. Of een omstandigheid als overmacht geldt, hangt vaak af van wat er in het contract is afgesproken en van de aard van de overeenkomst. Onze advocaten en bedrijfsjuristen beoordelen per situatie of een beroep op overmacht kans van slagen heeft, zowel voor een internationaal concern als voor de bakker op de hoek.

Verzuim: wanneer is een ingebrekestelling vereist?

Als nakoming nog mogelijk is, ontstaat het recht op schadevergoeding pas wanneer de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:81 van het Burgerlijk Wetboek). De hoofdregel is dat verzuim intreedt na een ingebrekestelling: een schriftelijke aanmaning waarin de schuldenaar een redelijke termijn krijgt om alsnog na te komen (artikel 6:82 van het Burgerlijk Wetboek).

In een aantal gevallen is een ingebrekestelling echter niet nodig en treedt het verzuim van rechtswege in (artikel 6:83 van het Burgerlijk Wetboek). Dat is onder meer het geval wanneer een voor de voldoening bepaalde, fatale termijn verstrijkt, wanneer de verbintenis voortvloeit uit onrechtmatige daad, of wanneer de schuldeiser uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat deze niet zal nakomen. Daarnaast kan ook de redelijkheid en billijkheid meebrengen dat verzuim intreedt zonder ingebrekestelling. Het juist en tijdig versturen van een ingebrekestelling is in de praktijk vaak doorslaggevend voor het succes van een latere vordering; wij stellen deze voor u op of beoordelen of in uw geval direct verzuim is ingetreden.

Uw mogelijkheden bij wanprestatie

Wordt het contract niet nagekomen, dan heeft u als benadeelde partij meerdere mogelijkheden. Deze kunnen vaak worden gecombineerd:

• Nakoming vorderen — u kunt de wederpartij dwingen om alsnog te presteren.
• Opschorting — u mag uw eigen verplichting opschorten zolang de wederpartij niet nakomt (artikel 6:262 van het Burgerlijk Wetboek).
• Schadevergoeding — u kunt vergoeding van de geleden schade vorderen (artikel 6:74 van het Burgerlijk Wetboek). Zie ook onze pagina over recht op schadevergoeding.
• Ontbinding — u kunt de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden (artikel 6:265 van het Burgerlijk Wetboek). Zie onze pagina over ontbinding.

Een lichte tekortkoming kan ontbinding niet rechtvaardigen; het is daarom belangrijk de juiste route te kiezen. Wij adviseren u over de meest effectieve aanpak, of dat nu een onderhandeling of een gerechtelijke procedure is.

Vervangende en aanvullende schadevergoeding

De wet onderscheidt verschillende soorten schadevergoeding. Komt de prestatie te laat of gebrekkig, dan kunt u naast nakoming aanvullende schadevergoeding vorderen voor de schade die daardoor ontstaat. Wilt u de oorspronkelijke prestatie vervangen door een geldbedrag, dan spreekt u van vervangende schadevergoeding (artikel 6:87 van het Burgerlijk Wetboek). Voor vervangende schadevergoeding is, net als bij ontbinding, in beginsel verzuim vereist. Onze juristen berekenen samen met u de schade en bepalen welke vorm van schadevergoeding het best bij uw situatie past.

Exoneratiebedingen en contractuele beperkingen

In veel contracten staan bepalingen die de aansprakelijkheid beperken of uitsluiten: zogenoemde exoneratiebedingen. Deze kunnen de hoogte van een schadevergoeding flink beperken. Toch zijn ze niet onbeperkt geldig: een beroep op een exoneratiebeding kan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn, bijvoorbeeld bij opzet of bewuste roekeloosheid. Bij het beoordelen of opstellen van een contract kijken wij scherp naar deze bedingen, zodat uw onderneming niet voor verrassingen komt te staan. De juiste vastlegging vooraf voorkomt veel discussie achteraf.

Contractenrecht: hoofdexpertise

Tekortkoming in de nakoming is een onderdeel van ons bredere praktijkgebied Contractenrecht. Daarbinnen adviseren wij over de volledige levenscyclus van een contract: van het opstellen en inhoud van contracten tot geschillen over uitleg, ontbinding en recht op schadevergoeding. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen bedienen zowel internationale concerns als de individuele ondernemer.

Veelgestelde vragen over tekortkoming in de nakoming

Wat is het verschil tussen wanprestatie en een tekortkoming in de nakoming?
Juridisch is er nauwelijks verschil. “Wanprestatie” is de oudere term; de wet spreekt sinds 1992 van een “toerekenbare tekortkoming in de nakoming”. In de praktijk worden beide begrippen door elkaar gebruikt.

Heb ik altijd een ingebrekestelling nodig?
Nee. Als nakoming nog mogelijk is, geldt de hoofdregel dat verzuim pas intreedt na een ingebrekestelling. In de gevallen van artikel 6:83 van het Burgerlijk Wetboek, bijvoorbeeld bij een fatale termijn, treedt het verzuim echter van rechtswege in en is een ingebrekestelling niet nodig.

Kan ik het contract meteen ontbinden bij een tekortkoming?
Niet altijd. Ontbinding is mogelijk bij een tekortkoming, maar een tekortkoming van geringe betekenis rechtvaardigt geen ontbinding. Bovendien is, als nakoming nog mogelijk is, in beginsel verzuim vereist.

Binnen welke termijn moet ik handelen?
Een rechtsvordering tot nakoming of schadevergoeding verjaart in beginsel na vijf jaar. Wacht daarom niet te lang en laat uw situatie tijdig beoordelen.