Recht op schadevergoeding

Recht op schadevergoeding

Als er sprake is van een tekortkoming is de nakoming (ook wel wanprestatie genoemd), heeft de benadeelde partij recht op een schadevergoeding. Er kan alleen schadevergoeding gevorderd worden, als de benadeelde partij ook echt schade heeft geleden. Als de schuldeiser geen behoefte meer heeft dat de schuldenaar zijn verplichting nakomt, kan de schuldeiser een schadevergoeding eisen.

Ook is het mogelijk op grond van onrechtmatige daad de schade te verhalen. Bij onrechtmatige daad is dat er inbreuk wordt gemaakt op een recht. De bepaling staat in de wet beschreven. De bepaling luidt als volgt: ‘Wie tegenover een ander een onrechtmatige daad pleegt, verplicht is om schade te vergoeden aan de benadeelde partij’. Bij onrechtmatige daad dient er wel aan de 5 vereiste te voldoen. De vereisten zijn:

1. Onrechtmatige daad;
2. Toerekenbaar;
3. Schade;
4. Causaliteit en;
5. Relativiteitsvereiste

De wetgever heeft hiervoor een hoofdregel vastgesteld. De hoofdregel luidt als volg: ‘Schade kan alleen vergoed worden door het betalen van een geldbedrag.’

Wij hebben ruime ervaring in contractuele en buitencontractuele geschilbeslechting door het geven van advies, het voeren van onderhandelingen of een gerechtelijke procedure. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van verbintenissenrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Wanneer ontstaat het recht op schadevergoeding?

Het recht op schadevergoeding bij een tekortkoming in de nakoming volgt uit artikel 6:74 van het Burgerlijk Wetboek. Iedere tekortkoming verplicht de schuldenaar tot vergoeding van de schade die de schuldeiser daardoor lijdt, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend. Die overmacht-uitzondering staat in artikel 6:75 van het Burgerlijk Wetboek. In de praktijk gaat het binnen het verbintenissenrecht dus om drie kernvragen: is er een toerekenbare tekortkoming, is er daadwerkelijk schade, en bestaat er voldoende verband tussen die twee.

Een belangrijk vertrekpunt is dat het recht op schadevergoeding pas opeisbaar wordt als nakoming blijvend onmogelijk is, óf als de schuldenaar in verzuim verkeert. Zolang nakoming nog mogelijk is, kan de schuldeiser kiezen: alsnog nakoming vorderen, of in plaats daarvan vervangende schadevergoeding eisen. Voor zowel de internationale onderneming met een verstoorde leveringsketen als de bakker op de hoek wiens nieuwe oven niet werkt, geldt deze volgorde.

Verzuim en ingebrekestelling

Bij een tijdelijke tekortkoming ontstaat het recht op (vervangende of aanvullende) schadevergoeding meestal pas nadat de schuldenaar in verzuim is geraakt. Verzuim treedt in beginsel pas in na een schriftelijke ingebrekestelling waarin de wederpartij een redelijke termijn krijgt om alsnog na te komen (artikel 6:82 van het Burgerlijk Wetboek). Een correcte ingebrekestelling is daarmee vaak de sleutel tot een succesvolle schadeclaim.

In een aantal gevallen treedt het verzuim van rechtswege in, zonder ingebrekestelling (artikel 6:83 van het Burgerlijk Wetboek). Dat is onder meer het geval bij een fatale termijn, bij een verbintenis uit onrechtmatige daad, en wanneer de schuldeiser uit een mededeling moet afleiden dat de schuldenaar zal tekortschieten. Een goede beoordeling vooraf voorkomt dat een claim strandt op een vormfout; daarover adviseren onze advocaten en bedrijfsjuristen scherp en praktisch.

Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking?

De wet bepaalt in artikel 6:95 van het Burgerlijk Wetboek dat te vergoeden schade bestaat uit vermogensschade en ander nadeel, dit laatste alleen voor zover de wet daarop recht geeft. Vermogensschade omvat volgens artikel 6:96 van het Burgerlijk Wetboek zowel geleden verlies als gederfde winst. Daaronder vallen ook redelijke kosten ter voorkoming of beperking van schade, redelijke kosten om de schade en aansprakelijkheid vast te stellen, en redelijke buitengerechtelijke incassokosten.

• Geleden verlies: directe kosten, herstel, waardevermindering en vervanging.
• Gederfde winst: misgelopen omzet of inkomsten als gevolg van de tekortkoming.
• Gevolgschade: indirecte schade die voortvloeit uit de tekortkoming.
• Immateriële schade (“ander nadeel”), vastgesteld naar billijkheid (artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek).

Voor ondernemers is de begroting van gederfde winst vaak het meest gevoelige onderdeel. De rechter mag de schade schatten wanneer de omvang niet nauwkeurig kan worden vastgesteld (artikel 6:97 van het Burgerlijk Wetboek). Een goed onderbouwd schadedossier, eventueel met een deskundigenrapport, is daarbij van doorslaggevend belang.

Causaal verband, eigen schuld en schadebeperking

Niet alle schade die zich na een tekortkoming voordoet, komt voor vergoeding in aanmerking. Er moet een causaal verband bestaan, en de schade moet in redelijkheid aan de aansprakelijke partij kunnen worden toegerekend (artikel 6:98 van het Burgerlijk Wetboek). Heeft de benadeelde zelf bijgedragen aan het ontstaan van de schade, dan kan de vergoeding op grond van eigen schuld worden verminderd (artikel 6:101 van het Burgerlijk Wetboek).

Daarnaast geldt voor de benadeelde een schadebeperkingsplicht: wie redelijkerwijs maatregelen kan nemen om de schade te beperken, moet dat doen. Voordelen die uit dezelfde gebeurtenis voortvloeien, kunnen bovendien op de schade in mindering worden gebracht (voordeelstoerekening, artikel 6:100 van het Burgerlijk Wetboek). In uitzonderlijke gevallen kan de rechter een verplichting tot schadevergoeding matigen (artikel 6:109 van het Burgerlijk Wetboek). Onze juristen brengen deze leerstukken vroeg in kaart, zowel bij het opbouwen van een claim als bij het verweer ertegen.

Wettelijke rente en contractuele boetes

Bestaat de schade uit vertraging in de betaling van een geldsom, dan heeft de schuldeiser recht op de wettelijke rente over de periode van verzuim. Voor niet-handelstransacties geldt artikel 6:119 van het Burgerlijk Wetboek; voor handelsovereenkomsten tussen ondernemingen geldt de (hogere) wettelijke handelsrente van artikel 6:119a van het Burgerlijk Wetboek. Veel contracten bevatten daarnaast een boetebeding voor het geval van tekortkoming. Zo’n contractuele boete kan in plaats van of naast de schadevergoeding komen; de rechter kan een onredelijk hoge boete matigen op grond van artikel 6:94 van het Burgerlijk Wetboek.

Schadevergoeding via onrechtmatige daad

Ook buiten een contract om kan recht op schadevergoeding ontstaan, namelijk op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek). Vereist is een onrechtmatige gedraging die aan de dader kan worden toegerekend, schade, een causaal verband en dat de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de geleden schade (het relativiteitsvereiste van artikel 6:163 van het Burgerlijk Wetboek). Soms lopen een contractuele en buitencontractuele grondslag naast elkaar; wij beoordelen welke route in uw situatie de sterkste positie oplevert. Voor de contractuele kant werken wij nauw samen met ons team contractenrecht.

Verjaring: stel uw claim op tijd in

Een vordering tot schadevergoeding verjaart. De algemene termijn is vijf jaar nadat de benadeelde zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend is geworden, met een absolute uiterste termijn van twintig jaar (artikel 3:310 van het Burgerlijk Wetboek). Wie te lang wacht, kan zijn recht op schadevergoeding verliezen. Tijdig handelen en, waar nodig, de verjaring stuiten is daarom essentieel. Wij bewaken deze termijnen voor cliënten, van internationaal concern tot zelfstandig ondernemer.

Onze aanpak: van advies tot procedure

MKB Juristen werkt met gemengde teams van advocaten én bedrijfsjuristen. Die combinatie betekent dat u zowel een scherpe juridische analyse krijgt als een realistische inschatting van de commerciële belangen. Wij hebben ruime ervaring in contractuele en buitencontractuele geschilbeslechting: het geven van advies, het opstellen van een ingebrekestelling, het voeren van onderhandelingen en, waar nodig, het voeren van een gerechtelijke procedure. Of het nu gaat om een miljoenenclaim van een beursgenoteerde onderneming of een geschil van de bakker op de hoek met een leverancier, wij bepalen samen met u de meest doeltreffende strategie. Neem gerust contact met ons op om de mogelijkheden vrijblijvend te bespreken.

Veelgestelde vragen over recht op schadevergoeding

Heb ik altijd recht op schadevergoeding bij wanprestatie?
Nee. Er moet sprake zijn van een toerekenbare tekortkoming, daadwerkelijke schade en een causaal verband. Bovendien moet de schuldenaar meestal eerst in verzuim zijn gebracht via een ingebrekestelling.

Welke schade kan ik vorderen?
Vermogensschade (geleden verlies en gederfde winst), redelijke kosten en, voor zover de wet dat toestaat, immateriële schade. De omvang wordt zo concreet mogelijk onderbouwd en kan door de rechter worden geschat.

Hoe lang heb ik om een claim in te dienen?
In beginsel vijf jaar vanaf bekendheid met de schade en de aansprakelijke partij, met een uiterste termijn van twintig jaar. Wacht niet te lang en laat de termijnen tijdig bewaken.