Meer- en minderwerk

Meer- en minderwerk

In veel gevallen komen aannemer en opdrachtgever een vaste aanneemsom overeen. Dit betekent dat aannemer voor een vast bedrag bepaalde werkzaamheden verricht. Deze werkzaamheden kunnen bijvoorbeeld zijn opgesomd in een geaccordeerde offerte, een opdrachtbevestiging of een overeenkomst van opdracht. Op het moment dat de aannemer zijn werkzaamheden gaat uitvoeren, kan het zijn dat de aannemer bepaalde werkzaamheden moet verrichten die niet zijn inbegrepen in de offerte. In dat geval is sprake van meerwerk. Daarnaast kan de situatie zich voordoen dat de aannemer bepaalde werkzaamheden toch niet hoeft te verrichten. Wanneer van voorgaande sprake is, wordt van minderwerk gesproken. Meerwerk komt in vele projecten voor. Vaak zal een aannemer namelijk extra werkzaamheden moeten verrichten dan van tevoren was bepaald. Tevens kan het voorkomen dat de opdrachtgever het ontwerp wijzigt, waardoor de aannemer extra werkzaamheden moet uitvoeren.

Vaak komen aannemer en opdrachtgever overeen dat voor meerwerk schriftelijk dan wel mondeling een offerte kan worden opgesteld en geaccordeerd. In de UAV 2012 is een aparte regeling met betrekking tot meer- en minderwerk opgenomen. Bovendien is een regeling met betrekking tot meerwerk opgenomen in het Burgerlijk Wetboek.

Vragen omtrent meer- en minderwerk? Neem contact met ons op.

De waarschuwingsplicht van de aannemer bij meerwerk

De wettelijke kern van meerwerk staat in artikel 7:755 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin is bepaald dat de aannemer bij een door de opdrachtgever gewenste toevoeging of verandering in het werk slechts een verhoging van de prijs kan vorderen, wanneer hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak van die prijsverhoging. Op deze waarschuwingsplicht geldt één belangrijke uitzondering: de zogenoemde tenzij-clausule. De waarschuwing is niet nodig wanneer de opdrachtgever de noodzaak van de prijsverhoging uit zichzelf had moeten begrijpen.

De Hoge Raad heeft deze regel op 1 juli 2022 verduidelijkt. Voor toepassing van de tenzij-clausule is niet vereist dat de opdrachtgever ook inzicht had in de omvang van de prijsverhoging; het is voldoende dat hij de noodzaak van de prijsverhoging kende of had moeten begrijpen. Voor de aannemer blijft het daarom raadzaam de noodzaak van een prijsverhoging steeds tijdig en aantoonbaar te melden en, waar mogelijk, vooraf afspraken te maken over de hoogte van het meerwerk. Wij adviseren zowel aannemers als opdrachtgevers – van internationaal bouwconcern tot de aannemer met een handvol man personeel – over de vraag of een geldige waarschuwing is gegeven en of meerwerk terecht in rekening wordt gebracht.

Meerwerk, richtprijs en de redelijke prijs

Wanneer partijen geen vast bedrag voor de prijsverhoging hebben afgesproken, is op grond van artikel 7:752 BW een redelijke prijs verschuldigd. Hebben partijen bij het sluiten van de overeenkomst alleen een richtprijs afgesproken, dan mag die richtprijs in beginsel niet met meer dan tien procent worden overschreden. De aannemer mag pas méér dan tien procent boven de richtprijs in rekening brengen als hij de opdrachtgever zo tijdig mogelijk heeft gewaarschuwd voor de waarschijnlijke verdere overschrijding, zodat de opdrachtgever het werk nog kan beperken of vereenvoudigen. Deze regeling is van regelend recht: partijen kunnen er in hun overeenkomst van afwijken. Vooral bij consumenten wordt aan de informatie- en waarschuwingsplicht van de aannemer een strenge invulling gegeven.

Minderwerk en de eindafrekening

Voor minderwerk – werkzaamheden die in de aanneemsom waren begrepen maar uiteindelijk niet worden uitgevoerd – kent het Burgerlijk Wetboek geen aparte algemene regeling. Vaak wordt teruggevallen op de regeling van gedeeltelijke opzegging, waarbij de opdrachtgever de prijs verschuldigd blijft verminderd met de besparingen die het niet uitvoeren voor de aannemer oplevert. Hierdoor kan een geschil ontstaan over de vraag hoeveel de aannemer daadwerkelijk heeft bespaard en over de marge waarop hij aanspraak houdt.

Geldt de UAV 2012, dan worden meer- en minderwerk bij de eindafrekening met elkaar verrekend. Een bijzondere regel staat in paragraaf 35 UAV 2012: blijkt bij de eindafrekening dat het totaal aan minderwerk het totaal aan meerwerk overtreft, dan heeft de aannemer recht op een bedrag gelijk aan tien procent van het verschil tussen die totalen. Deze regel is bedoeld om de aannemer tegemoet te komen voor de gemiste marge bij een per saldo kleiner geworden werk.

Verrekening van meer- en minderwerk onder de UAV 2012

Worden de Uniforme Administratieve Voorwaarden 2012 op de aannemingsovereenkomst van toepassing verklaard, dan bevat hoofdstuk X een uitgewerkt stelsel voor de verrekening van meer- en minderwerk. Op grond van paragraaf 35 UAV 2012 vindt verrekening onder meer plaats in de volgende gevallen:

Bestekswijzigingen (paragraaf 36), waarbij de opdrachtgever of directie het bestek aanpast.
Afwijkingen van de bedragen van stelposten (paragraaf 37): geraamde bedragen voor onderdelen waarvan de prijs nog niet vaststaat.
Afwijkingen van geschatte hoeveelheden (paragraaf 38).
Afwijkingen van verrekenbare hoeveelheden (paragraaf 39), die op basis van de werkelijk verwerkte hoeveelheden worden afgerekend.

Vooral stelposten en verrekenbare hoeveelheden zijn in de praktijk een veelvoorkomende bron van discussie tussen aannemer en opdrachtgever. Welke regeling geldt – de wettelijke regeling uit Boek 7 BW of die van de UAV 2012 – is sterk bepalend voor de uitkomst. Wij beoordelen voor u welk regime van toepassing is en wat dat betekent voor uw positie.

Veelvoorkomende geschillen en bewijslast

In de praktijk gaan geschillen over meer- en minderwerk vaak over dezelfde terugkerende vragen. Is er wel sprake van meerwerk, of viel het werk al binnen de oorspronkelijke opdracht? Heeft de aannemer tijdig en duidelijk gewaarschuwd voor de prijsverhoging? Welk bedrag is redelijk wanneer geen vaste prijs is afgesproken? En hoeveel heeft de aannemer bij minderwerk daadwerkelijk bespaard? De aannemer die meerwerk vordert, draagt in beginsel de bewijslast dat opdracht tot het meerwerk is gegeven en dat aan de waarschuwingsplicht is voldaan. Een goede schriftelijke vastlegging – in opdrachtbevestigingen, bouwverslagen en e-mails – is daarom van groot belang.

Onze advocaten en bedrijfsjuristen procederen hierover bij de gewone rechter en, indien dat is overeengekomen, bij de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen. Wij doen dat voor opdrachtgevers en aannemers van uiteenlopende omvang, van een internationaal concern tot de bakker op de hoek die zijn pand laat verbouwen.

MKB Juristen helpt u bij meer- en minderwerk

Meer- en minderwerk is een onderdeel van ons bredere specialisme Bouwrecht. Daarbinnen adviseren wij ook over verwante onderwerpen zoals de koop- en aannemingsovereenkomst, aansprakelijkheden bij gebrekkige bouw en het recht van retentie.

Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen in gemengde teams samen. Daardoor combineren wij de proceservaring van de advocatuur met de praktische, commerciële blik van de bedrijfsjurist. Of u nu een grote aanneemsom betwist of een rekening voor onverwacht meerwerk ontvangt: wij denken met u mee over de beste route. Heeft u vragen over meer- en minderwerk? Neem gerust contact met ons op.