Onderwijsrecht

Onderwijsrecht

Het onderwijsrecht is een verzameling van verschillende overkoepelende rechtsgebieden. Het onderwijs kent bovendien veel eigen wetgeving, afhankelijk van het type onderwijs. Het primair, voortgezet en middelbaar- en hogerberoeps-onderwijs hebben allen eigen wettelijke kaders. De toepasselijke regels kunnen gaan over zaken als:

• Medezeggenschap
• Aansprakelijkheid
• Toezichts- en inspectievraagstukken
• Financieringsvraagstukken (zoals subsidies)
• Arbeidsrecht (sinds kort vallen medewerkers van scholen niet meer onder het ambtenarenrecht)
• Ondernemingsrecht (statuten, fusies en overnames en financiële verantwoording)

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van het onderwijsrecht. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Onderwijsrecht binnen het bestuursrecht

Het onderwijs is grotendeels publiek bekostigd en publiek gereguleerd. Daardoor raakt het onderwijsrecht voortdurend aan het bestuursrecht: veel beslissingen van de minister van Onderwijs, de Inspectie van het Onderwijs en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn besluiten in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht. Tegen zulke besluiten staat de bestuursrechtelijke rechtsbescherming open: bezwaar bij het bestuursorgaan, beroep bij de bestuursrechter en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Voor onderwijsinstellingen geldt dat zij zowel bestuursorgaan kunnen zijn (bij beslissingen richting leerlingen en studenten) als belanghebbende (richting de overheid). Onze advocaten en bedrijfsjuristen kennen beide kanten van die medaille en bewaken steeds de korte bezwaar- en beroepstermijnen van zes weken.

Toelating, schorsing en verwijdering van leerlingen en studenten

Geschillen over toelating, schorsing en verwijdering vormen een kern van het onderwijsrecht. In het funderend onderwijs zijn de regels verankerd in de Wet op het primair onderwijs (WPO), de Wet voortgezet onderwijs 2020 (WVO 2020) en de Wet op de expertisecentra (WEC); in het hoger onderwijs in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en in het mbo in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). Een besluit tot schorsing of verwijdering moet zorgvuldig zijn voorbereid en gemotiveerd, in lijn met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Bij verwijdering uit het funderend onderwijs geldt bovendien een inspanningsverplichting om een andere school te vinden. Wij staan zowel schoolbesturen bij die een rechtmatig besluit willen nemen, als ouders en (meerderjarige) leerlingen die een besluit willen aanvechten.

Passend onderwijs en geschillenbeslechting

Sinds de invoering van passend onderwijs hebben scholen een zorgplicht om elke aangemelde leerling een passende onderwijsplek te bieden, georganiseerd via samenwerkingsverbanden. Over de toelaatbaarheid tot het (voortgezet) speciaal onderwijs, het ontwikkelingsperspectief en de invulling van de zorgplicht ontstaan regelmatig geschillen. Naast de bestuursrechter spelen hier bijzondere instanties een rol, zoals de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO) en de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC). Wij adviseren over het inrichten van een sluitend toelatings- en ondersteuningsbeleid en voeren procedures bij deze commissies en bij de bestuursrechter.

Bekostiging, subsidies en toezicht door inspectie en DUO

Onderwijsinstellingen drijven op publieke bekostiging. Besluiten over vaststelling, terugvordering of korting van de bekostiging en over subsidies zijn bestuursrechtelijke besluiten waartegen bezwaar en beroep openstaan. Wanneer de Inspectie van het Onderwijs oordeelt dat de kwaliteit onvoldoende is of dat wettelijke voorschriften niet worden nageleefd, kan de minister bekostigingssancties opleggen. Zulke handhavingsbesluiten en inspectierapporten zijn juridisch aanvechtbaar. Wij begeleiden besturen in het toezichttraject, bij zienswijzen op conceptrapporten en bij procedures over bekostiging tegen DUO en de minister.

Medezeggenschap en governance in het onderwijs

Medezeggenschap in het onderwijs is geregeld in de Wet medezeggenschap op scholen (Wms) en, voor het hoger onderwijs, in de WHW. De medezeggenschapsraad heeft instemmings- en adviesrechten die het schoolbestuur moet respecteren; geschillen kunnen worden voorgelegd aan de Landelijke Commissie voor Geschillen Wms. Daarnaast stelt de Wet normering topinkomens (WNT) grenzen aan de bezoldiging van onderwijsbestuurders, en gelden eisen rond bestuur en intern toezicht (de scheiding van bestuur en toezicht). Wij adviseren over governance, statuten, medezeggenschapsreglementen en de juridische vormgeving van samenwerking en fusies tussen instellingen.

Veelgestelde vragen over onderwijsrecht

Is onderwijsrecht onderdeel van het bestuursrecht?
Voor een belangrijk deel wel. Omdat het onderwijs publiek wordt bekostigd en gereguleerd, zijn veel beslissingen besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, met bezwaar en beroep. Tegelijk kent het onderwijs ook civielrechtelijke en arbeidsrechtelijke kanten, zodat de juiste route per geschil verschilt.

Heb ik een advocaat of een jurist nodig?
Dat hangt af van uw vraag. Voor advisering, beleid, contracten en bezwaarprocedures volstaat vaak een ervaren jurist; voor procedures bij de rechter staan onze advocaten klaar. Bij MKB Juristen werkt u met gemengde teams van advocaten én bedrijfsjuristen, zodat u nooit te veel of te weinig juridische slagkracht inkoopt.

Voor wie werken jullie in het onderwijsrecht?
Voor schoolbesturen, samenwerkingsverbanden, mbo-instellingen en hogescholen, maar ook voor ouders, leerlingen en individuele medewerkers. Van een groot onderwijsconcern tot de kleine vakopleiding om de hoek: wij schakelen mee met uw schaal en budget.

Onderwijsrechtelijk advies van MKB Juristen

Onderwijsrecht vraagt om juristen die het bestuursrecht, het arbeidsrecht en het ondernemingsrecht in samenhang overzien. Onze gemengde teams van advocaten en (bedrijfs)juristen adviseren en procederen over de volle breedte van het onderwijsveld, van internationaal opererende onderwijsorganisaties tot de bakker op de hoek die een leerwerkplek aanbiedt. Wilt u weten hoe wij u kunnen helpen? Bekijk ook onze hoofdexpertise Bestuursrecht of neem direct contact met ons op.